ՀԱՅԵՐԷ՛Ն, ՀԱՅԵՐԷ՜Ն…

ԽԱՉԱՏՈՒՐ Ա. ՔՀՆՅ. ՊՕՂՈՍԵԱՆ
Նիս

– Հայերէ՛ն, հայերէ՜ն… – Շշնչեց փեսան սուրբ պսակի աղօթքը արտասանողին, որ նախ չնկատեց զայն բայց երկրորդ անգամուն փեսային ըրած ցնցիչ նկատողութիւնը` ընկալաւ,-
– Հայերէ՛ն, հայերէ՜ն…
Եկեղեցականին արտասանած Ֆրանսերէն աղօթքը պարբերութեան աւարտին եղաւ հայերէն։ Ի՞նչ բռնեց փեսային որ աղօթքի հանդիսաւոր պահուն ուզեց որ ընթերցումը ըլլայ հայերէն եւ եղաւ
հայերէն։ Փեսան ու հոն եղող հայերը գրաբարը կը հասկնայի՞ն թէ՝ իրենցմէ շատերը իրենց ծանօթ բառերը պատող ամպին խորհուրդին մէջը կորսուած էին։
Փեսան ուզեց որ աղօթքը հայերէն արտասանուի, եւ իր հո՞գն էր որ հարսն ու ﬕւսները չէին հասկնար։ Կարծեմ, թէ իրեն համար աﬔնէն
կարեւորն էր որ Աստուած օրհնէ իրենց պսակը։
… Յաջորդ օրը, պատարագէն ետքը մէկը ուզեց որ իրեն եւ իր եղբօրորդւոյն գրաբար ուսուցանեմ։ Շատ զարմացայ, եւ, ան բացատրեց թէ ինք համոզուած է որ բոլոր հայերը պարտին ստանալ ու պահել արեւելահայերէնի ու արեւմտահայերէնի ծագման արմատն ու բանալին։
… Կէսօրէ ետքը, աﬕսներ առաջ ծանօթացած հայրենակիցներուս հանդիպեցայ, որոնց տնօրէնն ու հայերէնի ուսուցիչը Հայաստանի մէջ եղած էր հանրայայտ մտաւորական, մանկավարժ եւ կրթական մշակ Աշոտ Բլէեանը որ գրաբար սորվեցուցած էր իրենց…։
… Յաջորդ օրը, ծովուն մէջ լողալու ատեն պահ մը ուշքը կորսնցուցած տարեց հայ տիկնոջ մը զաւկին հետ հիւանդանոց երթալու ատեն պատﬔց թէ իր մօրը սիրտը դադրած է տրոփելէ, եւ շտապ օգնութեան շնորհիւ վերսկսած է, բայց արիւնը պահ մը ուղեղին չհասնելով ﬖասուած է…։
– Հայր Մերը ֆրանսերէն արտասանելու առաջարկիս՝ տղուն պատասխանը եղաւ կտրուկ,- – Մայրս հայերէն շա՛տ լաւ գիտէ…։
Լա՛ւ, եւ ես շա՛տ ուրախ եմ ատոր համար, բայց իր կնոջն ու զոքանջին հետ հիւանդանոց գալու ատեն ըսաւ թէ ինք հայերէն չի գիտեր, որովհետեւ իր ծնողքը իրեն չեն սորվեցուցած…։ Ահա, ուրեﬓ, այսպէս, երբ որ իր մօրը վերակենդանացման սենեակէն կ՛ելլէինք, ըսաւ,-
– Մայրս գրաբար հայերէնը լաւ գիտէ. դուք գրաբար հայերէնը
գիտէ՞ք։ Իմ մայրս Սորպոն Համալսարանի Արեւելեան լեզուներու դասախօս Ֆէյտիէն սորվեր է գրաբարը։ – Ֆրետերիք Ֆէյտին իմ ալ ուսուցիչս եղած է…։
Մեր լուսահոգի ﬔծայարգ դասախօս Ֆէյտիին կնոջը մականունը որքան որ կը յիշեմ Ճերմակեան էր. եւ Ֆէյտին վաթսունականներուն՝ լեզուաբանական ﬕջազգային համագումարի մը ընթացքին իր ելոյթին մէջ հաստատեր էր որ հայերէնը աշխարհի ﬕակ լեզու ըլլալու ճկունութիւն ու
յատկանիշներ ունի։ Այս առաջարկը հպարտութեան հսկայ ալիք հանեց ﬔր մէջն որ շուտ փլաւ։
Վերադարձի ճամբուն՝ հայասէր այս ազնիւ երիտասարդը պատﬔց թէ բազում տարիներ առաջ ինք Վենետիկի մէջ հայերէն լեզուի ամառնային դասընթացքի հետեւած է, եւ Հայր Յարութիւն Պզտիկեանը եղած է իր ուսուցիչը։
– Ուստի, շուտով, դուք պիտի յիշէք՝ եթէ ձեր սորվածը վերաքաղէք ու արտայայտէք։
Համաձայնեցաւ, բայց, ի՞նչ խորհուրդ կայ անցած երեք օրերուն գրաբարին նիւթը չորս անգամ արծարծուելուն մէջը։ Գրաբարին գոյութիւնն ու կարեւորութի՞ւնը պէտք է յիշեմ, ատիկա ամէն մարդ գիտէ։ Մտքիս յաճախող հայ մատղաշ սերունդին ականջը գրաբարին վարժեցնելու եւ ուսուցանելու գաղափա՞րը պէտք է առաջարկեմ որպէսզի ﬔր կրթական հաստատութիւնները գրաբարով կարճ գրութիւններ հասկնալ ուսուցանեն հայ մատղաշ ու երիտասարդ սերունդին, եւ որպէսզի իրենց համար հայերէն լեզուի դասագիրքեր հրատարակուին որ ներառեն գրաբարի ուսուցու՞մը հայրենիքի եւ սփիւռքի մէջ, այնպէս ինչպէս որ ﬔզի ﬔր մանկութեանը որվեցուցին արեւմտահայ եւ արեւելահայ գրականութիւն
Սուրիոյ, Լիբանանի, եւ Սփիւռքի զանազան գաղութներու հայկական կրթական հաստատութիւններէն ներս։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*