Պոսթըն.- Հոգշ. Հայր Անտոն Ադամեան Ներկայացուց Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին

p7 new

Թղթակից

Հինգշաբթի, Յունիս 16-ին, աւելի քան հարիւր ներկաներ ժամանած էին Պելմոնթի (Մասաչուսէց) Հայ Կաթողիկէ Սուրբ Խաչ եկեղեցին, ուր տեղի ունեցաւ ձեռնարկ մը նուիրուած՝ Հայկեան Հանճարի բանաստեղծական սրբազնագոյն ճաճանչումը հանդիսացող Գրիգոր Նարեկացիի: Օրուան բանախօսն էր Հոգշ. Հայր Անտոն Ծայրագոյն Վարդապետ Ադամեան: Հանդիսութիւնը սկսաւ զոյգ քայլերգներու ունկդրութեամբ, յանձին դաշնակահար Մարինէ Մարգարեանի: Օրուան հանդիսավարն էր Մարալ Տէր Թորոսեան, որ բեմ հրաւիրեց Աւօ Պարմաքեանը, ներկայացնելու համար եկեղեցւոյ հովիւ Հոգշ. Հայր Անտոն Ծայրագոյն Վարդապետ Ադամեանը, որ միեւնոյն ժամանակ Հիւսիսային Ամերկայի Հայ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ Առաջնորդական Փոխանորդն է:
Հայր Ադամեան յայտնեց թէ հազիւ 51 տարիներ ապրած Գրիգոր Նարեկացի, եւ իր կեանքի վերջալոյսին աւարտած «Մատեան Ողբերգութեան» երկարաշունչ բանաստեղծութիւնը կը մնայ ոչ թէ միայն հայ գրականութեան, այլ բոլոր ազգերու եւ լեզուներու գրականութեան գլուխ-գործոցներէն մէկը:naregatsi3
Վասպուրական աշխարհի Ռշտունեաց գաւառի ծնունդ՝ Գրիգոր Նարեկացի Բզնունեաց տոհմի շառաւիղէն է: Ան ծնած է Վանայ լիճի հարաւը գտնուող աննշան գիւղի մը մէջ, հոգեւորական եւ մտաւորական ընտանիքի մը յարկին տակ։ Իր հայրն ալ՝ Խոսրով Արքեպիսկոպոս եւ ծանօթ գրող էր։ Փոքր տարքին իր մայրը կորսցուցած, ան միացած էր իր հօրեղբօր՝ Անանիա վարդապետի մօտ, որ Նարեկայ վանքի վանահայրն էր: Նարեկացի իր կեանքը անցուց Նարեկայ վանքին մէջ եւ այդ պատճառով կրեց Գրիգոր Նարեկացի անուանումը։
Հայր Ադամեան յայտնեց թէ կարելի չէ ամենայն հարազատութեամբ թարգմանել այս գործը, սակայն աւելի քան յիսուն լեզուներու թարգմանուած է: Նշենք թէ, Ապրիլ 12, 2015-ին, Վատիկանի մէջ, Փրանկիսկոս Պապը, յատուկ ծէսով մը, հռչակեց Գրիգոր Նարեկացին, որպէս համատարած տիեզերական Սուրբ Եկեղեցւոյ վարդապետ:
Շարունակելով իր խօսքը, Հոգշ. Հայր Անտոն Ծայրագոյն Վարդապետ Ադամեան ըսաւ.- «Այս Սուրբերուն Սուրբը, Գրագէտներուն գրագէտը Նարեկայ վանքէն դուրս չեկաւ եւ աշխարհ ալ չտեսաւ: Սակայն ան ամէնայն հարազատութեամբ կրցաւ շօշափել, պեղել եւ վերծանել մարդն ու աշխարհը, կեանքն ու անդենականը իմաստաւորող բոլոր ճշմարտութիւնները։ Եւ այս բոլորը, ան յաւիտենութեան յանձնեց բանաստեղծական այնպիսի երաժշտութեամբ, յուզական այնպիսի իրաւութեամբ եւ իմաստասիրական այնպիսի խորութեամբ, որ իր ժամանակին շունչը դառնալով մէկտեղ՝ եղաւ բոլոր ժամանակներուն համար անոնց պատգամաբերը։ Անգերազանցելի է Նարեկացին հայ գրականութեան մէջ իր ստեղծած տաղաչափութեամբ, բանաստեղծական անկրկնելի կշռոյթով եւ երաժշտականութեամբ, խօսքի տարերքով ու բառագանձով։ Ան նաեւ, իբրեւ երաժիշտ, նոր շունչ ու կեանք հաղորդած է հայ միջնադարեան մասնագիտացուած երաժշտութեան, մասնաւորապէս անոր տաղերուն մէջ յաղթահարուած են շարականներու հին, տուեալ պատմաշրջանին համար իսկ արդէն սովորական նկատուող ձեւերը: Նարեկացի կը խօսի կեանքի ու մահուան, անկման ու փրկութեան մասին։ Կը վերլուծէ մարդկային կեանքի անկատարութիւնը, ուրկէ եւ կը սկսին անոր ողբերգական ապրումներն ու տարակոյսները։ Մարդ էակը կը կասկածի՝ մաքրագործուելով վեր բարձրանալուն, Աստուծոյ մերձենալուն, անբասիր դառնալուն վրայ, կը տարակուսի՝ որովհետեւ անոր մեղքերը աստիճանաբար կþաւելնան շարունակ։ Այնուամենայնիւ, իր բոլոր մեղքերով հանդերձ, մարդը յոյս ունի եւ կը հաւատայ Աստուծմէ սպասուող փրկութեանը։ Փրկութեան հասնելու միակ ճամբան խոստովանութիւնն ու զղջումն են։ Նարեկացիի հոգին լի է հաւատով առ Աստուած։ Իր բանաստեղծութիւնը Նարեկացի ձօնած է Աստուծոյ՝ Անոր մէջ տեսնելով գեղեցիկը, լաւագոյնը, կատարեալն ու անաղարտը: Նարեկացի կը հաւատայ, որ իր Մատեանը կþօգնէ մարդուն եւ սէր, ազնուութիւն ու բարութիւն կը սերմանէ մարդկանց հոգիներուն մէջ։ Նարեկացիի գեղարուեստական մտածողութիւնը էապէս ազդած է հետագայ շրջանի հայ բանաստեղծութեան վրայ»:
Ան տեղեկացուց նաեւ թէ, բնաւ ալ պատահական չէ, որ արդի հայ գրականութեան բոլոր մեծութիւնները, Խաչատուր Աբովեանէն մինչեւ Սիամանթօ, Պետրոս Դուրեանէն մինչեւ Յովհաննէս Թումանեան, Դանիէլ Վարուժանէն ու Միսաք Մեծարենցէն մինչեւ Եղիշէ Չարենց ու Պարոյր Սեւակ, անվարա՛ն բոլորը Նարեկացին կ՚ընդունին իբրեւ իրա՛ւ յոյզերու, խորագո՛յն ճշմարտութեանց եւ գեղարուեստակա՛ն արարումի մեծագոյն առաջնորդն ու վարպետը միանգամայն։
Հայր Ադամեան աւելցուց թէ Նարեկացիի գլուխ-գործոցը «Մատեան Ողբերգութեան» երկարաշունչ բանաստեղծութիւնն է՝ բաղկացած 95 գլուխներէ (բանք), որոնցմէ իւրաքանչիւրը կը սկսի «Ի խորոց սրտի խօսք ընդ Աստուծոյ» տողով: «Մատեան Ողբերգութեան» գործը հոգւոյ խորերէն բխած զրոյց է Աստուծոյ հետ։ Զրոյց, ուր ներկայացուած են մարդկութիւնը պարուրած վիշտերն ու ցաւերը, կասկածներն ու համոզմունքները, մեղքերն ու խոստովանանքները, ինքնադատապարտման ու ինքնամաքրման ճամբով կատարելութեան հասնելու ձգտումը։
Խօսքի աւարտին, Հայր Անտոն եզրակացուց թէ Նարեկայ վանքը այսօր չկայ, քսաներորդ դարասկիզբին վերջնականապէս քանդուեցաւ ինչ որ մնացած էր երբեմնի հայկական լոյսի այդ մեծ օճախէն։ Բայց «Նարեկ»ը կա՛յ ու կը շարունակէ շունչ, հաւատք եւ լոյս տալ հայ ժողովուրդի ինքնահաստատման յաւերժական երթին։P7 BIS2
Ապա, յաջորդաբար հայերէնով եւ անգլերէնով ասմունքեցին Վերնա Խանձեան եւ Վաչէ Տէր Թորոսեան: Գեղարուեստական յայտագրով, Քնարիկ Ներկարարեան երգեց «Տաղեր Նարեկացի»էն: Մարիա Հայրապետեան, Յարութ Սաճոնեան եւ Թագուհի Ֆրենկուլեան յաջորդաբար երգեցին՝ «Աւէ Մարիա», «Ողջոյն Քեզ Մարիամ», «Երգ Հայրապետական», իսկ Տիգրան Աւետիսեան ելոյթ ունեցաւ տուտուկով, ընկերակցութեամբ՝ դաշնակահար Մարինէ Մարգարեանի:
Փակման խօսքը փոխանցեց Աւիկ Տերէնց, որ յայտնեց թէ Հայր Անտոնին խօսքերը բաւարար են, որ հայ մարդը ամէնուր եւ բոլոր ժամանակներուն «Նարեկ»ը պահեց իր բարձին տակ, իբրեւ իր էութեան ամէնէն հարազատ ու խորասոյզ վկայարանը:
Հոգշ. Հայր Անտոն Ծայրագոյն Վարդապետ Ադամեանի Պահպանիչով աւարտեցաւ գրեթէ իննիսուն վայրկեան տեւող այս հանդիսութիւնը, որմէ ետք կատարուեցաւ հիւրասիրութիւն:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*