Բուն Բարեկենդանի Տօնախմբութիւն

1454850536-9528

Ժողովրդային բացատրութեամբ Բարեկենդան կը նշանակէ «բարի կենդանութիւն», «բարի կեանք», այլ խօսքով «բարի ուրախութիւն», սովորականէն աւելի ճոխ ուտելու եւ խմելու բացառիկ առիթ։1454850446-1614
Կիրակի, Փետրուար 7-ին, հայ եկեղեցւոյ տօնացոյցին համաձայն Բուն Բարեկենդան (նկարները՝ Երեւանի մէջ կատարուած տօնախմբութենէն) էր իսկ յաջորդ օր՝ Երկուշաբթի, Փակեալ Խորան, որմէ յետոյ կը սկսի Մեծ Պահոց շրջանը։
Հայոց եկեղեցւոյ գլխաւոր կարգ մը մեծ տօներու Շաբաթ օրը որ Ուտիք է, այսինքն ուտելու օր, կը կոչուի նաեւ Բարեկենդան եւ այս բարեկենդաններու մէջ ամէնէն յատկանշականը Մեծ Պահոց նախընթաց Կիրակի օրն է, որ կը կոչուի Մեծ Բարեկենդան կամ Բուն Բարեկենդան։ Այս առիթով կը պատրաստուին ճոխ սեղաններ, տեղի կþունենան զանազան դիմակաւոր խաղեր եւ խրախճանքներ։
Բուն Բարեկենդանի նախորդ օր, Շաբաթ երեկոյեան ժամերգութենէն ետք խորանի վարագոյրը սեւով կը ծածկուի ու խորանը կը փակուի մինչեւ Մեծ Պահոց աւարտը, բացի այն պարագայէն, երբ Մեծ Պահոց շրջանին եկեղեցւոյ անուանակոչութեան եւ կամ սուրբերու նուիրուած տօն մը գոյութիւն ունենայ, ուր վարագոյրը կրկին կը բացուի, սուրբ պատարագ կը մատուցուի եւ ապա կրկին կը գոցուի, ի նշան սուգի եւ ապաշխարութեան։ Մեծ Պահոց ամբողջ շրջանին պատարագը գոց վարագոյրի ետեւ կը մատուցուի։1454850445-92631454850446-0433
Բարեկենդանը կրօնական տօն մը չէ այլ ուրախութեան եւ զուարճութեան առիթ մը, որուն կը յաջորդէ Մեծ Պահքը, մինչ հեթանոսական շրջանէն մեզի հասած կարգ մը տօներ առընչուած են քրիստոնէական տօներուն հետ, ինչպէս Վարդա-վառը, որը իրարու վրայ ջուր սրսկելու տօն է՝ Քրիստոսի Այլակերպութեան տօնին հետ կամ խաղողօրհնէքը՝ Աստուածած- նայ տօնին հետ, եւլն.։
Յատկապէս եւրոպական եւ մասնաւորապէս հարաւ-ամերիկեան երկիրներու մէջ Բարեկենդանը, իրենց լեզուով «քարնավալ»ը տեղի կþունենայ մեծ շուքով եւ հանդիսութիւններով։ Տարուէ¬տարի աւելի կը շեշտուի ժողովուրդի հետաքրքրութիւնը, մասնակցողներու թիւը, պարողներու մերկութիւնը եւ տարազներու ճոխութիւնն ու զանազանութիւնը։ Գոյնզգոյն տարազներու եւ կեղծ դիմակներու տակ տեղի ունեցող խաղերն ու պարերը, կերուխումն ու խրախճանքը, մեր օրերու կեանքին մէջ մեզի ժառանգ մնացած են հեթանոսական շրջանէն, որոնք Սաթուրնական տօնակատարութիւններու մնացորդները կը նկատուին։ 1454850446-2821454850445-3208Ժողովուրդներ՝ որոնց կարգին նաեւ մենք, պահած ենք բարեկենդանեան խրախճանքները, որովհտեւ այդ ուրախութիւններուն մէջ մարդ անհատը ինքն է որ կը մասնակցի, կþուրախանայ, դիմակ կը կրէ, խաղեր կը կազմակերպէ, նոր ձեւ ու կերպարանք տալով իր առօրեայ կեանքին։
Բուն Բարեկենդանի յաջորդ օր Երկուշաբթի «Փակեալ Խորան» է, որը ժողովուրդի բերնին մէջ դարձած է «Բակլա Խորան», հակառակ որ եկեղեցւոյ խորանը արդէն իսկ Շաբաթ իրիկուընէ կը փակուի ու կը բացուի քառասնօրեայ բացառիկ պարագաներու միայն։
Օրմանեան Սրբազան իր «ծիսական բառարան»ին մէջ, խօսելով «Բակլախորան»ի մասին կþըսէ, թէ «բակլախորան» անունը կը տրուի Մեծ Պահոց առաջին օրերուն, այսինքն Բուն Բարեկենդանի յաջորդող Երկուշաբթիին։ Շատեր այդ անունը ուզեցին մեկնել իբր փակեալ խորան, սակայն խորանը Շաբաթ իրիկուընէ կը փակուի եւ Կիրակին Փակեալ խորանով պա-տարագ կը մատուցուի եւ խորանին փակման անունը Երկուշաբթիին չի յարմարիր։ Աւելի հաւանական կը կարծուի, որ Մեծ Պահոց սկիզբը բակլայ եփելու եւ զայն բաշխելու աւանդական սովորութենէն առնուած է այս անունը։ Այսօր ալ, վանական կեանքի մէջ, նախընթաց իրիկունը, վերջին ուտիքի ընթրինքէն ետք, բակլայ կþեփեն յաջորդ օրուայ համար։1454850445-8071

Փակեալ խորանի օրը արձակուրդի օր է։ Փակ կը մնան բոլոր դպրոցներն ու պետական հաստատութիւնները։ «Անգիր Դպրութեան» գործին մէջ կը կարդանք, որ գիւղերու մէջ փակեալ խորանին օրը, Երկուշաբթի, գիւղացիները այցելութեան կþերթան իրենց քահանային եւ համագիւղացիներուն անունով կþըսեն. «Շնորհաւոր Բարեկենդան, բարով հասնինք Սուրբ Յարութեան»։1454850445-5716
Բուն Բարեկենդանի օրը ժողովուրդի ազատութեան օր է միանգամայն։ Անտեսելով քաղաքավարական օրէնքները, ժողովուրդը առատօրէն կþուտէ ու կը խմէ որպէսզի քառասնոր-դական պահքի շրջանին ժուժկալ պահէ իր մարմինն ու ստամոքսը։
Այսօր, ինչ որ ալ ըլլան ժամանակի եւ կեանքի պայման- ներն ու պարագաները, Բուն Բարեկենդանեան խաղերն ու պարերը կը շարունակեն ոգեւորել ու խանդավառել բազմամիլիոն ժողովուրդներ, երկրէ-երկիր ու աշխարհէ-աշխարհ։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*