«Խորհրդարանական Համակարգը Դաշնակցութեան Պահանջն Է Եղել», Կը Յայտնէ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի Ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեան

hrant markarian

 

Անցեալ շաբաթավերջին, «Երկրի Հարցը» հարցազրոյց մը կատարեց Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանին հետ` յատկապէս անդրադառնալով Հ.Յ. Դաշնակցութեան համախմբական (քոալիսիոն) կառավարութեան մաս կազմելու գործընթացինմասին: Մարգարեան հաստատեց, որ Սահմանադրութեան ընդունումով երկիրը նոր հանգրուանի սեմին է, ուստի Սահմանադրութիւնը իրականութիւն դարձնելու, զայն կեանքի վերածելու առումով դաշնակցութիւնը կատարելիք աշխատանք ունի:
Ստորեւ` հարցազրոյցը.-

Հ.- Մեր նախորդ հանդիպումից արդէն տեւական ժամանակ է անցել: Այն ժամանակ դեռ սահմանադրական փոփոխութիւնները չէին կատարուել, դեռ Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի միջոցառումների այդ շրջանն էր, բայց մամուլում արդէն շշուկներ կային այն մասին, որ Հ.Յ.Դ.-ն պատրաստւում է քոալիսիոն համաձայնութիւնների իշխող կուսակցութեան հետ: Այն ժամանակ իմ հարցին Դուք պատասխանեցիք, որ մինչեւ այդ պահը որեւէ խօսք, զրոյց, հանդիպում, քննարկում, բանակցութիւն` տեղի չի ունեցել:

Բոլորովին վերջերս Դուք յայտարարել էք նման գործընթացի մեկնարկի մասին: Նախ մի ճշգրտում` ինչ է տեղի ունեցել: Հարցը տալիս եմ, քանի որ հէնց այսօր Ազգային Ժողովում, Հանրապետութեան խմբակցութեան ղեկավար Վահրամ Բաղդասարեանը յայտարարել է, որ տեղի է ունեցել ոչ թէ բանակցութիւն , այլ առանձնազրոյց, եւ իրենք առանձնազրոյցը չեն մեկնաբանում, եւ որ նման բանակցութիւն այս պահին գոնէ գոյութիւն չունի: Ի՞նչ է տեղի ունեցել եւ ինչպէ՞ս անուանենք այս գործընթացի մեկնարկը:

Պ.- Եղել է նախագահի կողմից առաջարկութիւն եւ այդ առաջարկութեան շուրջ եղել է սկզբնական խօսակցութիւն: Բանակցութիւն է դա, բանակցութեան նախնական փուլ է, թէ ինչ, դրա վրայ կենտրոնանալ չեմ ուզում եւ դա կարեւոր էլ չէ, երկրորդական է:Յամենայնդէպս դեռ բանակցութեան իրական փուլ տեղի չի ունեցել: Առանձնազրոյց է տեղի ունեցել, նոյնիսկ մեծ բանակցութիւնների մէջ էլ առանձնազրոյցներ են տեղի ունենում: Անցած 7 տարիների ընթացքում անընդհատ խօսակցութիւններ է եղել, որ Դաշնակցութիւնը պէտք է քոալիսիոն է վերադառնայ: Այս խօսակցութիւնները միշտ եղել են եւ մենք միշտ ասել ենք, որ նման բան չկայ: Եւ իսկապէս չկար: Իսկ երբ արդէն կայ, մենք շտապեցինք մի օր շուտ տեղեակ պահել ժողովրդին, որպէսզի ժողովուրդը հասկանայ, որ մենք իսկապէս իր նկատմամբ բաց ենք եւ հարցեր թաքցնելու, վարագոյրի հետեւում խաղեր տանելու քաղաքական ուժ չենք:

Հ.- Իսկ ինչը ստիպեց 7 տարի ընդդիմադիր դաշտում գործելուց յետոյ, հիմա գնալ քոալիսիոն համաձայնութեան:

Պ.- Շատ մեծ տարբերութիւն կայ այսօրուայ եւ 7 տարի առաջուայ միջեւ: Այն օրից, որ մենք քոալիսիոն թողեցինք, մինչ օրս մեծ տարբերութիւն կայ: 100-րդ տարելից է տեղի ունեցել: 100-րդ տարելիցի հռչակագիր է որդեգրուել, որ նոր ուղղութեան մասին է խօսում: Սահմանադրութիւն է փոխուել, որի հիմնական ջատագովը եղել ենք մենք անցած 20-25 տարիներ ընթացքում: Եւ շատ բան է փոխուել այդ առումով, կարծում եմ, որ երկրի զարգացման առումով մենք նոր մեկնակէտ ունենք, նոր իրավիճակ ունենք: Ես հաւատացած եմ, որ եթէ իսկապէս լաւ աշխատենք, եւ բոլոր ուժերը, անկախ նրանից ընդդիմադիր են, թէ իշխանութիւն, դրական մօտեցում ունենան, երկիրը կարող ենք արագ քայլերով զարգացման ուղու վրայ դնել:

Հ.- Եօթ տարի առաջ Դուք դուրս եկաք քոալիսիոնից եւ դուրս գալու հիմնական պատճառը, հայ-թրքական արձանագրութիւններն էին: Հիմա ի՞նչ է փոխուել դրանից յետոյ, չէ որ այդ արձանագրութիւնները, այսպէս թէ այնպէս, օրակարգում են եւ արձանագրութիւնների տակ Հայաստանի ստորագրութիւնը առկայ է:

Պ.- Էլի շատ բան է փոխուել: Սահմանադրութեան ստորագրման օրը Հայաստանի նախագահի կողմից եղաւ մէկ ելոյթ, որով վերապահութիւն էր յայտնւում մի շարք հարցերի վերաբերեալ, որոնք արձանագրութեան հետ կապուած են ու մեզ համար խնդիր էին: Եւ կայացաւ սահմանադրական դատարանի վճիռ: Սահմանադրական դատարանը այդ արձանագրութիւնների վերաբերեալ տուեց իր յստակ տեսակէտը: Լուրջ վերապահումներ յայտնեց բոլոր այն կէտերի վերաբերեալ, առանց բացառութեան, որ մեր կազմակերպութեան կողմից խնդրոյ առարկայ էին, միայն թողնելով «Դիւանագիտական յարաբերութիւնները Թուրքիոյ հետ», սահմանը բացելու մասը: Յետոյ նախագահի մի շարք կարեւոր ելոյթներ եղան` Ուիլսոնի թանգարանում ելոյթը, տարբեր առիթներով ելոյթներ: 100-րդ տարելիցի հռչակագրով, որով դրուեց վերջակէտ, ըստ էութեան արձանագրութիւնները մահուան դատապարտուեցին: Ըստ բովանդակութեան, այլեւս արձանագրութիւն գոյութիւն չունի, ձեւի մէջ սակայն գոյութիւն ունի: Ձեւի մէջ գոյութիւն ունենալը , թէպէտ մօտ ապագայում, հաւանական չի որ մեզ համար խնդիր ստեղծի, բայց մի օր կարող է խնդիր ստեղծել: Այդ առումով , մենք մեր պահանջից չենք հրաժարւում, այդ պահանջը մենք նորից արծարծում ենք: Եւ բանակցութիւնների ընթացքում, կարծում եմ, դրա ճակատագիրն էլ կ’որոշուի, այդտեղ էլ կը հասնենք ինչ որ եզրակացութեան: Մենք չունենք նպատակ, չունենք ցանկութիւն այդ պահանջից հրաժարուելու, համարում ենք, որ այդ ստորագրութիւնները իսկապէս պէտք է յետ կանչուեն, թէպէտ քաջ գիտակցում ենք, որ իրականում այդ արձանագրութիւնները այլեւս իմաստ չունեն:

Հ.- Ինչպէ՞ս էք վերաբերւում այն տեսակէտներին, որ իշխող հանրապետական կուսակցութիւնը վարձահատոյց է լինում Հ.Յ. Դաշնակցութեանը սահմանադրական փոփոխութիւնների ողջ գործընթացի ժամանակ իրենց սատարելու համար:

Պ.- Չգիտեմ, քաղաքականութեան մէջ վարձահատոյց լինել բառակապակցութիւն կա՞յ, թէ ոչ:

Կարծում եմ, մենք վարձահատոյց ենք եղել սահմանադրութեան փոփոխութեամբ: Այն դիրքորոշումը, որ մենք ունեցել ենք վերջին մէկ – մէկուկէս տարիներին, այն ճիգը, որ մենք թափեցինք իշխանութեան հետ համագործակցելով, սահմանադրութեան նախագիծը պատրաստելով, դրա դիմաց մենք մեզ վարձատրուած ենք համարում սահմանադրութեան ընդունումով: Մի մոռացէք, դա հիմնականում եղել է միայն Դաշնակցութեան պահանջը: Մեր տեսակէտն է, որ յաջողել է, մեր տեսակէտն է, որ նոր սահմանադրութիւն է դարձել: Խորհրդարանական համակարգը Դաշնակցութեան պահանջն է եղել:Մենք հէնց դրանով վարձահատոյց ենք եղել, եթէ հարցին կարելի է այս իմաստով նայել, իսկ այլապէս դիտել այս ամէնը` անարդար մօտեցում է, ճիշդ մօտեցում չի, մէջը մի քիչ էլ անբարոյականութիւն կայ:

Հ.- Իշխող քոալիսիոնի մաս ե՞րբ էք կազմելու: Մինչեւ 2017 թուականի խորհրդարանական ընտրութիւնները, թէ ընտրութիւններից յետոյ: Շարունակեմ, հարցերս. եթէ մինչեւ 2017 թուականի խորհրդարանական ընտրութիւնները` ինչո՞ւ էք ռիսք անում այս կառավարութեան գործունէութեան վերջին տարում ձեր վրայ վերցնել նաեւ այն ձախաւեր քաղաքականութեան համար պատասխանատուութիւնը, որ մեր կառավարութիւնը ունի մինչեւ այսօր եւ մի տարի առաջ, շալակել նաեւ այդ պատասխանատուութեան բեռը: Եթէ 2017 թուականից յետոյ, ապա չէ որ 2017 թուականի ընտրութիւնները դեռ չգիտենք, թէ ինչ է լինելու: Միգուցէ Հանրապետական կուսակցութիւնը խորհրդարանում չյայտնուի, անցողիկ շեմը չյաղթահարի, միգուցէ ներկայացուած կը լինի քիչ` 5-6 տոկոսով տոկոս կ՛ունենայ եւ բանակցելու կարիք չի լինի եւ կամ կ՛ունենայ 50 փլիւս մէկ տոկոս եւ ինքը բանակցելու կարիք չի ունենայ: Այսինքն այդ ամէնը ընտրութիւններից է չէ՞ կախուած: Հիմա յայտարարել կառավարութեանը մաս կազմելու մասին, ո՞րն է իմաստը:

Պ.- Երէկուայ հարցազրոյցիս ժամանակ ասել եմ, որ մենք քաջ գիտակցում ենք, որ 2017 թուականից յետոյ է, որ քոալիսիոնը իմաստ ունի: Երբ հաւանական է ստեղծուի վիճակ, որ կուսակցութիւնները միմեանց պէտք ունենան, այդ գործակցութիւնը երկկողմ անհրաժեշտութիւն լինի: Այդ ժամանակ քոալիսիոնը իսկապէս իրական եւ արդիւնաւէտ կարող է լինել: Մենք գիտակցում ենք, որ այսօր այդպէս չէ, այսօր մենք այդ պայմանների մէջ չենք: Մենք քոալիսիոնի մասին դեռ չենք էլ մտածել. քոալիսիոն կը մտնենք, թէ ոչ: Ասացի, իսկապէս նախնական փուլում ենք, բայց եթէ նոյնիսկ պէտք է մտնենք, ինչի՞ համար պէտք է մտնենք: Այդ համագործակցութիւն ասուածը ի՞նչ է նշանակում:

Սահմանադրութեան փոփոխութեան համար մենք ամէն ջանք գործադրել ենք: Նախագիծ մշակելու հարցում, ժողովրդին բացատրելու հարցում, հանրաքուէի կազմակերպուած մասնակցելու առումով: Սահմանադրութիւնն ընդունուել է, բայց անիկա պէտք է կեանքի կոչուի, պէտք է իրականութիւն դառնայ, դա օրէնքներով պէտք է գործող Սահմանադրութիւն դառնայ: Այս փուլում մենք չենք կարող մի կողմ քաշուած մնալ: Ուզենան հրել, մենք չենք կարող մի կողմ քաշուել: Մենք պէտք է մասնակից զգանք, որովհետեւ նաեւ մենք ենք ժողովրդին համոզել, որ այս Սահմանադրութիւնը լաւն է, այն երկրի համար կ՛ապահովի ներքին հանդարտութիւն եւ զարգացում: Մենք պէտք է փորձենք Սահմանադրութիւնը իրականութիւն դարձնել: Ինչ վերաբերում է ձախաւեր քաղաքականութեան տակ մտնելուն, կարծում եմ, մեր ժողովուրդը բաւական խելացի է, որ կարողանայ մեզ ճիշդ գնահատել: Եթէ երկրի վիճակը վատ է, բոլորս դրա համար պատասխանատու չե՞նք: Ես փորձով կարող եմ ասել. ժողովուրդը երբ դժուար է ապրում, չի հաւանում բոլորին, ով հեռուստացոյցի պաստառից երեւում է, ժողովուրդը նրա նկատմամբ վատատես է: Քաղաքական ղեկավարութեանն է նա պատասխանատու համարում այս վիճակի համար: Եթէ այս երկրի վիճակը լաւ չի, եւ եթէ ես իբրեւ ընդդիմութիւն չեմ կարողանում պատճառ դառնալ, որ վիճակը լաւանայ, մեղաւոր եմ, չէ՞: Եթէ իշխանութիւն եմ ու չեմ թողնում, որ լաւանայ` կրկնակի եմ մեղաւոր: Բայց երկու պարագայում էլ մեղաւոր եմ: Ես կարծում եմ, որ հայկական իրականութեան մէջ ինչ տեղի է ունենում դրա համար Դաշնակցութիւնը պատասխանատու է: Դրա համար Դաշնակցութիւնը պէտք է պատասխան ունենայ ժողովրդին. ինչո՞ւ է այսպէս, ինչո՞ւ աւելի լաւ չի լինում: Ասացի` մենք գնում ենք Սահմանադրութիւնը կեանքի վերածելու: Մենք գնում ենք նաեւ օգնելու, ներսից փոփոխութեան պատճառ դառնալու, որովհետեւ անելիք կայ, թէ՛ իբրեւ ընդդիմութիւն անելիք կայ, թէ՛ իբրեւ իշխանութիւն կայ անելիք: Երկու պարագայում էլ կայ եւ մենք արել ենք: Անցած 7 տարում, որ մենք քոալիսիոնում չենք եղել, մենք էլի տեղ-տեղ այս իշխանութեան հետ համագործակցել ենք` Ղարաբաղի հարցով, Ցեղասպանութեան հարցով, համագործակցել ենք եւ չենք ամաչել դրա համար, որովհետեւ, երբ Ղարաբաղի համար ենք համագործակցում, իշխանութիւնների հետ կապ չունի: Դա մեր հայրենիքն է, մեր պետութիւնն է, մենք բոլորս գնալու ենք, այս երկիրն ու պետութիւնը, ժողովուրդը մնալու են: Այսօր էլ, Սահմանադրութիւնը իրականութիւն դարձնելու գործում, մենք պարտաւոր ենք թեւերներս քշտենք, մտնենք բեռան տակ եւ փորձենք վիճակը բարելաւել: Հաւատացած եմ, որ եթէ ընդդիմութիւնը խոհեմ լինի, կարողանայ ձերբազատուել իր համար ստեղծած անել վիճակից եւ այս Սահմանադրութիւնը տեսնի իր իրական պատկերով, իրենք էլ պիտի փորձեն դրսից օգնել, որ այս Սահմանադրութիւնը կեանքի կոչուի, որովհետեւ սրանից բոլորս ենք շահելու` մեր երկիրը, մեր ժողովուրդը, քաղաքական ուժերը:

Հ.- Ասում էք, մենք գնում ենք որպէսզի ներսից կարողանանք այնպէս աշխատել, որ վիճակը լաւանայ: Ձեզ ի՞նչ է յուշում քոալիսիոն կառավարութիւնների փորձն ու պատմութիւնը: Նախընթաց տարիներին ունեցել ենք քոալիսիոններ, դուք էլ եղել էք անդամ, քաղաքացին ի՞նչ է զգացել, տարբերութիւնը ինչպէս է զգացել: Այս մի կառավարութիւնը միակուսակցական էր, այս մի կառավարութիւնն էլ քոալիսիոն է: Կարծում էք քոալիսիոն կառավարութիւնները աւելի արդիւնաւէ՞տ են եղել այս տարիների ընթացքում: Կամ այս նոր կառավարութիւնը, որ լինի քոալիսիոն, աւելի՞ արդիւնաւէտ կը լինի:

Պ.- Այսօրուայ դրութեամբ, երբ իրական պատճառ չկայ քոալիսիոն կազմելու, քոալիսիոնը չի կարողայ շատ արդիւնաւէտ լինել: Բայց դա բացարձակ հասկացողութիւն չի: Հէնց այն տարիներին, որ մենք քոալիսիոնի անդամ ենք եղել, կարծում եմ, հաւատում եմ, որ աւելի լաւ էր, աւելի լաւ դերակատարութիւն ունէինք, աւելի դրական դերակատարութիւն ունէինք: Եւ ես չեմ կարծում, որ մարդը եթէ ինքն իր հետ անկեղծ լինի, չի խոստովանի, որ մենք կառավարութեան կազմում, մեր մասով կարողացանք մթնոլորտ փոխել: Բացարձակ իմաստով չէ, որովհետեւ կաշկանդումները մեծ էին: Բայց մեր չափով, մեր կշռով, կարողացանք դերակատարութիւն ունենալ: Ես դա նաեւ տեսնում եմ ամէն օր ժողովրդի հետ յարաբերուելով, երբ խօսում են մեր քատրերի մասին, երբ խօսում են անցեալի մասին: Ես գիտեմ, որ իմ ասածը կարող է պատճառ դառնալ, որ վաղը մի շարք մարդիկ փորձեն կաշուից դուրս գալ հակառակն ապացուցելու, բայց ես այս մասին ուզում եմ ասել առանց ցուցամոլութեան, առանց ինքնագովութեան: Բնական չի, որ եթէ մի տեղ քննարկում է տեղի ունենում եւ մի քանի ուժ են մասնակցում, աւելի հաւանական է, որ ճիշդ որոշում կայանայ: Այդ տարիներին, յաճախ քոալիսիոն ժողով էր գումարւում եւ շատ հարցերում, որ դրւում էին քոալիսիոնի օրակարգի վրայ ամէն ուժ էլ փորձում էր իր չափով այնպիսի մասնակցութիւն ունենալ, որ լաւագոյն որոշումը կայացուի: Դա բացարձակ հասկացողութեամբ չպէտք է նայել, ամէն բան պէտք է նայել համեմատութեան մէջ: Ես կարծում եմ, այդ օրերին աւելի լաւ բարոյահոգեբանական մթնոլորտ կար,աւելի լաւ արդիւնք կար, բայց դա բացարձակ իմաստով չէր, որովհետեւ քոալիսիոնը կաշկանդուած էր:

Հ.- Հիմա յստակութիւն չկա՞յ, մինչեւ ընտրութիւնները, թէ ընտրութիւններից յետոյ:

Պ.- Իսկապէս չկայ: Ես հաւանական եմ համարում մինչեւ ընտրութիւններ, բայց ընտրութիւններից յետոյ, չգիտեմ ինչ կը լինի, այսօրուանից չխօսեմ դրա մասին: Բայց մի շարք սկզբունքային հարցերում, մենք համագործակցելու ենք բոլորի հետ: Այդ մասին միշտ էլ յայտարարել ենք, միշտ էլ ասել ենք, որտեղ հայրենիքի շահն է, ազգային խնդիր կայ , բոլորս պէտք է կարողանանք համագործակցել: Յատկապէս, երբ արտաքին ճակատի հետ ենք բախւում, այդ յարաբերութեան մէջ է պէտք մեր համագործակցութիւնը, միասնականութիւնը: Մենք դրա մասին միշտ խօսել ենք, եւ փաստացի արել ենք:

Հ.- Մօտաւորապէս, ի՞նչ կարգի ներկայացուածութեան մասին է խօսքը: Դաշնակցութիւնը ի՞նչ կարգի ներկայացուածութիւն կ՛ունենայ կառավարութեան կազմում, որ ոլորտներն է, որ կ՛ուզենար համակարգել, որ ոլորտներն է առաջարկւում: Այս հարցերի ճշգրիտ պատասխանները երբ կ՛ունենանք, եթէ հիմա չունենք:

Պ.- Դժուարանում եմ պատասխանել: Մի շարք բաներ չեմ ուզեցել ասել, որովհետեւ կարծում եմ այս հանգրուանում ճիշդ չէ, արդէն բաւական մթնոլորտ կայ եւ զրոյցներում դեռ այդ հանգրուանին չենք հասել, այդ տեսակ հարցեր չենք քննարկել: Նոյնիսկ մեզ մօտ այդ հարցերը բիւրեղացուած չեն: Մենք դեռ ներքին քննարկումների մէջ ենք: Այսօր այդ մասին խօսելը դժուար է: Բայց բնականաբար մենք ուզում ենք դերակատար դառնալ փոփոխութիւնների գործընթացում: Ուզում ենք լաւ բան արած լինել: Եթէ ընտրութիւնից մէկ տարի առաջ մտնում ենք այս բեռան տակ, ուրեմն քաջ գիտակցում ենք, որ սա քաջութիւն է ուզում, որովհետեւ բոլորն արդէն մոռացել են ամէն ինչ եւ յարձակման թիրախ ենք մենք: Ես հասկանում եմ, սա մի քանի ամիս կը տեւի: Սա քաջութիւն է ուզում, ես չգիտեմ, թէ այլապէս ինչ պէտք է անենք, ուրիշներն ինչ են անում: Ես հասկանում եմ, որ այսօրուայ դրութեամբ մեզ անհրաժեշտ է պատրաստուել յաջորդ ընտրութիւններին, անհրաժեշտ է Սահմանադրութիւնը օրէնքի վերածել, օրէնքների մշակում է պէտք: Անհրաժեշտ է փոփոխութիւնների սկիզբ դնել, հետեւել, որ այդ փոփոխութիւնները քայլ առ քայլ տեղի ունենան: Սահմանադրութիւնը պէտք է կեանքի կոչուի: Ես դա գիտեմ, դրա համար էլ մենք պէտք է պատասխանատուութիւն վերցնենք, միայն ցուցափեղկում պէտք չէ աշխատենք: Ուրիշները այս ամբողջը կարող են համարել առեւտուր եւ այս կարգի այլ բաներ, կարծում եմ, Դաշնակցութեանը ով գիտի, այդպէս չի մտածի:

Հ.- Երբ քննարկւում էր սահմանադրական փոփոխութիւնների նախագիծը ի վերջոյ, բոլոր հարցերը գալիս յանգում էին նրան, թէ ի՛նչ տարբերութիւն ինչ է գրուած այդ նախագծում, եթէ մենք Սահմանադրութիւն յարգող չենք: Ինչ տարբերութիւն ինչ է գրուած, եթէ իշխանութիւնը ձեւաւորուելու է ընտրութիւնների միջոցով եւ ընտրական համակարգի նկատմամաբ վստահութիւն չունենք: Հիմա դուք գնում էք քոալիսիոն համաձայնութիւնների Սահմանադրութիւնը կեանքի վերածելու պատրաստակամութեամբ եւ պատասխանատուութեամբ: Որպէս քաղաքական ուժ կարո՞ղ էք նաեւ քաղաքական պատասխանատուութիւն վերցնել առաջիկայ ընտրութիւնների որակի համար:

Պ.- Բոլորս պէտք է վերցնենք: Մենք յստակ մօտեցումներ ունենք, եւ այդ առումով աշխատանք շատ ենք տարել, մեր դիրքորոշումները գրեթէ բոլորին պարզ են, ընտրական համակարգի ինչպիսին լինելու հարցում: Նախ դա պէտք է կախեալ չլինի գործադիրից, դա իսկապէս պէտք է անկախ համակարգ լինի: Դրա պատասխանատուն պէտք է ընտրուի Ազգային Ժողովից` երեք հինգերորդով: Այդ համակարգը պէտք է արհեստավարժ լինի:Եւ պէտք է թեքնիքապէս յագեցած լինի, որ արդար ընտրութիւններ կարողանանք անցկացնել: Մենք ամէն ինչ անելու ենք, որ ընտրական օրէնսգրքի փոփոխութեամբ, կառոյցի փոփոխութեամբ հասնենք արդար, մաքուր ընտրութիւնների հանգրուանին: Հնարաւոր է դա, թէ ոչ. Մեր կարծիքով հնարաւոր է: Ոնց որ հնարաւոր դարձաւ այս Սահմանադրութիւնը: Մենք երկար աշխատեցինք, տեսակէտների շատ մեծ տարբերութիւններ ունէինք, բայց ի վերջոյ կարողացանք գալ մի ընդհանուր յայտարարի, որ բոլորիս կողմից ընդունելի եղաւ: Ընտրական օրէնսգիրքն էլ այդպէս է: Սիստեմն էր այդպէս, սիստեմը հնարաւորութիւն էր տալիս կեղծիքի, եւ կեղծիքի համար պատասխանատու չկար եւ հնարաւոր էլ չէր ապացուցել, որ կեղծքի է եղել: Էլ չեմ խօսում, որ կուսակցութիւնները ոստիկանի դեր կատարելու, ընտրութիւնների օրինականութիւնը պահպանելու իմաստով ոչ համապատասխան մարդուժն ունէին, ոչ էլ դա է ակնկալւում կուսակցութիւններից:Դա պետական համակարգը պէտք է անի, բայց պէտք է անի անաչառօրէն, պէտք է անի սիստեմով, որ հնարաւոր չլինի կեղծել: Մենք ամէն ջանք գործադրելու ենք, որ կարողանանք շատ աւելի լաւ ընտրական օրէնսգիրք ունենալ, ընտրական համակարգ ունենալ, որ կարողանանք յաջորդ ընտրութիւններին իսկապէս բացառել ընտրակեղծիքը: Դրա համար, ես կ’ուզէի, որ բոլորս միասին աշխատէինք: Սա այն նպատակն է, որի շուրջ կարելի է համախմբուածութիւն ստեղծել, որի շուրջ կարելի է համագործակցութիւն ստեղծել, որպէսզի կարողանանաք լաւագոյն օրէնսգիրքը, համակարգը մէջտեղ բերել: Բոլոր ժողովուրդներն էլ այս ժամանակաշրջանն անցել են: Էնպէս չի, որ մի գիշերուայ ընթացքում ժողովուրդներն հասել են արդար, ազատ, համոզիչ ընտրութիւններ կազմակերպելուն: Ժամանակ է պէտք եղել: Ժամանակը մեզ մօտ երկարում է, պէտք է կարողանանք վերջակէտ դնել եւ դնել ընտրութիւնների նոր սկիզբը:

Հ.- Իմ հարցը վերաբերում է ոչ թէ լաւ օրէնսգրքին, լաւ սահմանադրութեանը: Մենք այդտեղ կարծես թէ խնդիրներ չունենք: Կարողանում ենք լաւ օրէնքներ գրել` լաւ Սահմանադրութիւն: Խօսքը այդ ընտրական գործընթացների օրինականութեան եւ ժողովրդի վստահութեան մասին է: Այլ հարց է որ լաւ Սահմանադրութիւնը ոչ որակեալ հանրաքուէով է անցնում կամ լաւ ընտրական օրէնսգրքի պայմաններում մենք վատ ընտրութիւններ ենք կազմակերպում: Քաղաքական պատասխանատուութիւն ասելով, ես նկատի ունէի ընտրական գործընթացների նկատմամբ վստահութեան բարձրացմանը:

Պ.- Այո՛ դրանք բոլորը բխում են մէկ ընդհանուր մօտեցումից: Նախորդ դատական համակարգը պարզ է ինչ տեսակ համակարգ էր:Նոր սահմանադրութեամբ դատական համակարգը անկախ է: Եւ սա մեծ հնարաւորութիւն է մեզ համար, արդարութեան կողմնակիցներիս համար: Հիմա հաւատանք, որ դատական համակարգը անկախ լինի, լաւ կը լինի: Պէտք է հաւատանք, ինչո՞ւ չհաւատանք: Այսինքն, այն դատաւորը, որ գիտէր, եթէ այսպէս որոշում կայացնի, իրեն նշանակողը դուրս կը դնի, հիմա գիտի, որ չկայ նրան նշանակողը, ով դուրս կը դնի: Պէտք է կարողանայ շատ ինքնավստահ աշխատել: Կ՛աշխատի՞, այո, ես ուզում եմ հաւատալ, որ կ՛աշխատի: Ամէն ինչ սեւ տեսնելը լաւ չի: Մենք անընդհատ ասում ենք` ժողովուրդը քաղաքականացուած չի, ժողովուրդը ընտրակաշառք է վերցնում, գնում քուէարկում է: Այս ընտրութիւններում ժողովրդի պահուածքը շատ օրինակելի էր, հակառակ այն բանի, որ քաղաքական ուժերը, ոչ ընդդիմադիր, ոչ իշխանամէտ մեծ աշխատանք չտարան, ծաւալուն աշխատանք չտարան, կազմակերպական գործ չարեցին:Ժողովուրդը գնաց եւ իսկապէս ինքն իրեն յարգելով քուէարկեց: Եւ չենք կարող ասել, որ կեղծ քուէ էր եւ կամ գնուած քուէ էր: Ոչ էլ կարող ենք ասել, որ այդ քուէն ընդդիմութեանն էր: Հասկանալի է սահմանադրութեանը դէմ չէր քուէարկում, իշխանութեանն էր դէմ քուէարկում, բայց քուէն ընդդիմութեանն էլ չէր: Սա ուսանելի է չէ՞: Ես հաւատում եմ, որ առաջընթաց կայ: Նոյնիսկ մեր այս վատ, տհաճ օրերին, այս բոլոր հարցերի մէջ մենք մեր ընդունակութիւնը պէտք չէ կորցնենք: Լաւն էլ տեսնենք, զարգացումն էլ տեսնենք, որպէսզի մեր աշխատանքը իմաստ ունենայ: Եթէ ասում ենք, ոչ մի բան հնարաւոր չի, նորից կը կեղծեն, ինչ ենք անում դրանով: Դրանով մենք ասում ենք, որ մենք, քաղաքական ուժերս անիմաստ ենք, որովհետեւ ոչինչ չենք կարողանում անել: Ժողովրդին աւելի ենք յուսախաբ անում: Ես հաւատացած եմ, որ հնարաւոր է անել, պէտք է ունենալ դրական մօտեցում, պայքարի ոգի, հետեւողականութիւն եւ անպայման արդիւնք կ՛ունենաք: Ասել, որ արդիւնք չունենք, հակաքարոզչութիւն է: Ամէն ուժ իր դէմ է քարոզչութիւն տանում, ասելով թէ արդիւնք չունի: Արդիւնք չունես, դուռը փակիր` գնա տուն: Արդիւնք անշուշտ կայ: Գուցէ այդ արդիւնքը միանգամից բաւարարող արդիւնք չի, միանգամից մեզ անհրաժեշտ արդիւնք չի, բայց այն կայ եւ այդ քիչ արդիւնքի հետ պէտք է յոյս կապել: Ես հաւատացած եմ` վատ օրերի ժամանակաշրջանն աւարտւում է:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*