Գիրքերու Աշխարհէն.- «ԲԺԻՇԿԻՆ Բ. ԽՕՍՔԸ» Հեղինակ՝ ԲԺԻՇԿ ԿԱՐՊԻՍ ՀԱՐՊՈՅԵԱՆ

Garbis_Harboyan_book_001  Գ. ՊԵՏԻԿԵԱՆ
2011ին, մեկենասութեամբ Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան ֆոնտին, Կիլիկիոյ Անթիլիասի մայրավանքի տպարանը լոյս ընծայեց սփիւռքահայ ծանօթ բժիշկ եւ մեր ազգային կեանքէն ներս իր գործօն եւ բեղուն մասնակցութիւնը բերող բժիշկ Կարպիս Հարպոյեանի ,Բժիշկին Բ. Խօսքը» հատորը: Յիշենք, որ 2000 թուականին, բժիշկ Հարպոյեան լոյս ընծայած էր իր առաջին հատորը՝ ,Բժիշկին Խօսքը» խորագրով:
Այս նուիրեալ հայուն այս նոր հրատարակութիւնը բաղկացած է 360 էջերէ եւ 7 բաժիններէ կամ ինչպէս որ ինք անուանած է՝ գլուխներէ: Յիշեցնելու կարգով պէտք է նաեւ ըսել, թէ իրեն յատուկ տրամադրուած բաժնին մէջ, հայ մամուլի հաւատարիմ ընթերցողին յօդուածագիր բժիշկը ամէն առիթով միշտ հրամցուցած է իր փորձառութենէն եւ գիտութենէն մատիտէն ծնունդ առած թելադրանքներ, յորդորներ, հիւանդութիւններու մատնանշումներ:
Հատորին սկիզբը նախ հեղինակը երախտագիտական եւ շնորհակալական իր զգացումները յայտնած է Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետին, անոր օրհնաբեր օժանդակութեան եւ հայրական քաջալերանքին համար: Ինչպէս նաեւ դարձեալ իբրեւ երախտագիտութիւն՝ կարգով յիշած է Բժիշկ Վազգէն Տէր Գալուստեանի անունը, որ սիրայօժար կատարած է այս հատորի խմբագրական աշխատանքները եւ գրած ,Յառաջաբան»ը, ապա վաստակաշատ ուսուցչուհի Յասմիկ Նաճարեանը, որ կատարած է հատորի լեզուական սրբագրութիւնները ու վերջին՝ ,Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութիւնն ու անոր Հայկական բաժանմունքի տնօրէն՝ Դոկտ. Զաւէն Եկաւեանը հատորի մեկենասի պատիւը ստանձնելուն համար:
Գիրքի կողքին համար, հեղինակը օգտագործած է իր առաջին հատորի կողքի գծանկարը, որ պատրաստուած էր ողբացեալ Վազգէն Թիւթիւնճեանի կողմէ:
Բժիշկ Հարպոյեան շեշտած է, նաեւ թէ այս երկը ձօնուած է ,1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան ընթացքին նահատակուած բոլոր հայ բժիշկներուն»:
Հրաշալի եւ արժանի յիշատակութիւն:
Առաւել իբրեւ հատոորի մուտք հեղինակը իր յատուկ խօսքի բաժնին մէջ պարզած է, թէ իր երկու հատորներուն ,նպատակը եւ թիրախը կը մնան նոյնը՝ պատրաստուած ժողովուրդին համար»: Ապա աւելցուցած է ըսելով, որ ինք իբրեւ բժիշկ իր գրութիւններով հնարաւոր չափով ուզած է մեր ժողովուրդին փոխանցել բժշկական եւ առողջապահական գիտելիքներ ու թելադրանքներ:
Խօսելով այս հատորի մասին, որ հիղինակին իսկ խօսքով ,համեստ աշխատասիրութիւն» մըն է. ըսենք, որ հատորը կը բովանդակէ 57 բժշկական եւ առողջապահական յօդուածներ: Այլ խօսքով, մեր կեանքի ընթացքին դիմագրաւած հիւանդութիւններն ու անոնց դէմ պայքարը եղած է հեղինակի գրիչին հարազատ աղբիւրը:
Ինծի համար կենդանի գործ մըն է, որ տարուած է: Նուիրական եւ նոյնքան ալ օգտաշատ ու անշահախնդիր, միշտ հաւատարիմ՝ գիտական ճշմարտութիւններուն եւ գիտակից մարդակային տառապանքին եւ յատկապէս անոր ճակատագրուած հիւանդութիւններուն:
Պիտի ըսէի ընդհանրական բարիք մըն է, որ յանկարծ տարաւ զիս անցեալ դարուն յիսունական թուականներուն, երբ մեր տան մէջ տակաւին նախակրթարանի աշակերտ, ,աչքէ կʼանցնէի» Ֆրանսայէն հօրեղբօրս մեզի ուղարկած Շ. Նարդունիի ,Հայ Բոյժ»ը, ապա Ճեմարանի գրասեղաններուն վրայէն կը ծանօթանայի Ռուբէն Սեւակի ,Բժիշկի գիրքէն փրցուած էջերուն»՝ որոնք գրականութիւն կը բուրէին եւ տակաւին որոշ շրջան մը ետք Պէյրութէն հասած ,Բժիշկ» ամսաթերթ-պարբերաթերթը. յստակ չեմ յիշեր:
Ու հիմա այս մէկը՝ ,Բժիշկին Բ. Խօսքը», որ կարծես իրական եւ կամ որոշակի բաց մը գոցելու եւ կամ ամբողջացնելու օգտաշատ եւ լաւագոյն որդեգրում մը:
Հատորի յառաջաբանին մէջ բժիշկ Վազգէն Տէր Գալուստեան յստակօրէն իր միտքը պարզելով բացայայտած է, թէ այս եւ նախորդ հատորի միջեւ արդէն տասը տարիներ անցած են եւ Բժիշկ Հարպոյեան շարունակած է իր ընթերցողները տեղեակ պահել առողջապահական յառաջդիմութիւններու մասին: Ապա մանրամասնած է այս մէկուն բովանդակութիւնը: Իր խօսքի աւարտին բժիշկ Տէր Գալուստեան հաստատած է, թէ ,Սփիւռքահայ ազգային կեանքին մէջ պատասխանատու պաշտօններ վարած ըլլալով բժիշկ Հարպոյեան իրազեկ է մեր ազգային ընդհանրական մտահոգութիւններուն:
,Նախկին հատորին նման կը յուսամ, որ ,Բժիշկի Բ. Խօսքը» գիրքն ալ ըլլայ օգտակար ներկայութիւն մը հայ ընտանեկան յարկերէն ներս, ոչ միայն իր հետաքրքրական ու օգտակար տեղեկութիւններով, այլեւ՝ իր հիմնական սկզբունքներու ու որոշ ազգային կեցուածքներ փոխանցող ոգիով» ամբողջացուցած Տէր Գալուստեան իր խօսքը:
Այլ խօսքով, թելադրանք մը մօտէն հետեւիլու մեր կեանքի թանկագին օրէնքին՝ որ է պահել ֆիզիքական մեր առողջութիւնը, պայքարելով մեր կեանքի ապերախտ պայմաններու դէմ:
Պէտք է ըսել, թէ հատորը նոր մուտք մըն է մեր գրականութեան կալուածէն ներս: Ուստի ինծի համար նոյնքան ծափահարելի է: Հոս լոյսի բերուած են ախտեր, հիւանդութիւններ, համոզումներ, դարմանումի միջոցներ, կեցուածքներ մեր կեանքին հետ առնչուող հիմնական եւ շատ յաճախ ալ տագնապալի երեւոյթներու մասին:
Այսպէս, սկսելով հատորի առաջին բաժնէն, որ իբրեւ խորագիր կը կրէ ,Հայ դպրութիւնը հին դարերէն մինչեւ 19 րդ դարու սկիզբը» պատմականօրէն կարեւոր եւ հետաքրքրաշաժ բաժին մըն է ուր շեշտուած է թէ հայ ժողովուրդը հինէն ի վեր լուրջ հետաքրքրութիւն ցուցաբերած է առողջութեան նկատմամբ աւելին՝ նաեւ հոն հիմնաւորուած է թէ հայ բժշկութիւնը դարեր առաջ արդէն ունեցած է բարձր մակարդակ եւ զարգացում:
Շուրջ քսան էջերու մէջ ամփոփուած այս վաւերագրական վկայութիւններուն շարքին մէջ ինկած են մեր հեթանոսական շրջանի բժշկական նախնական դարմանումները, դեղաբոյսերը, օրուան իշխաններու ու թագաւորներուն անուններն ու անոնց այս մարզէն ներս կատարած բարի գործերը, անոնց մտահոգութիւններէն մեկնած տարուած աշխատանքներն ու ճիգերը, եւ հայ յայտնի դասական բժշկութեան դէմքերն ու զանազան աշխատասիրութիւնները:
Արտաշէս թագաւորի շրջանէն մինչեւ 1832 Պոլսոյ մէջ Սուրբ Փրկիչ Ազգային հիւանդանոցի հիմնումը, Հայաստանէն ներս եւ կամ աշխարհի հայաշատ գաղթօճախներու տարածքին հիմնուած բժշկական բազմաթիւ հաստատութիւններու ու դարմանատուներու եւ հիւանդանոցներու եւ հանրայայտ բժիշկներու անուններու յիշատակումները անգամ մը եւս բժիշկ Հարպոյեանի գրիչով կու գան մեր միտքերը զարգացնել, հպարտութիւն ներշնչել եւ հաստատել հայ մտքին արդի կրթութեան հետեւելու եւ հայութեան ու մարդկութեան ծառայելու նկարագիրը:
Հոս արդէն իսկ բացայայտուած է հեղինակ բժիշկին հմուտ, ազգասէր եւ բժշկագիտական վերջին նորութիւններու հետեւող անձնաւորութիւնը:
Անցնելով յաջորդ բաժիններուն, Բ. գլխուն մէջ ներկայացուած են ,մարդկային փոխպատուստում եւ անդամներու տուչուութիւն» կոչուածը ու մանրամասնուած ողրածուծը:
Յաջորդին մէջ տեղ գրաւած են ականջ, գլխապտոյտ, ձայն, բերան եւ ասոնց հետ ատաղձ ունեցող հիւանդութիւններու մասին հիմնաւորումներ եւ դարմանումներու որդեգրումներ ու ձեւեր: Դ. գլխուն մէջ կը հանդիպինք փոքրիկին կամ մանուկին աճման ու կազմաւորման մասին լայն տեղեկութիւններու, ինչպէս նաեւ անոր ,օթիզմ»ին եւ ոջլոտութեան մասին զգալի գիտելիքներու:
Ե. գլուխը յատկացուած է տարեցներու կամ ծերերու եւ ծերութեան զանազան հիւանդութիւններու: Անոր յաջորդին մէջ ներկայացուած է արեան իւղը՝ քոլէսթրոլը, մարմնի ջերմութիւնն ու տաքութիւնը, հազը, գլխացաւը: Մէկ խօսքով կարեւոր ատաճանաչումներու բաժին մըն է որուն աւարտին ներկայացուած է արեան մասին հետաքրքրական տուեալներ:
Հատորի ամէնէն երկար եւ սակայն օգտաշատ բաժինը կրնանք ըսել այս մէկն է: Իսկ գիրքի վերջին յաջորդաբար տեղադրուած են հայերէնով ներկայացուած բառացանկը, ապա անգլերէնովը:
Մեծ յարգանքի արժանի է այս բժիշկը իր աշխատող միտքով: Իր ունեցած հարուստ գիտելիքներն ու զանազան հիւանդութիւններու յատուկ կատարած իր ախտաճանաչումներն ու մատնանշումները անկասկած, որ կը մատնեն իր մարզէն ներս ունեցած իր հասունութիւնը:
Այլ խօսքով, գիրքին կողքին տակ կան լայնաշունչ ուսումնասիրութիւններ եւ երկար տարիներու ընթացքին ձեռք ձգուած փորձառութիւններու իբրեւ արդիւնք՝ աշխատասիրութիւններ:
Ուստի ընթերցողը կամ հիւանդը առանց վառանելու, վերեւը նշուած որեւէ հիւանդութեան եւ կամ կասկածի մը պարագային, կրնայ բանալ այս գիրքը կամ դիմել անոր էջերուն եւ ստանալ յստակ պատասխան իր բոլոր մտահոգութիւններուն համար:
Պէտք է ըսել, որ բժշկութիւնը նուիրական գործ մըն է, աշխատանք մը կամ աւելի ճիշդ մասնագիտութիւն մը ըլլալէ առաջ եւ աւելին է նաեւ մեծ առաքելութիւն մը, որ կը միտի հիւանդ մարդուն շուտափոյթ բուժման ձեւերու որոնման եւ անոր առողջութեան վերականգնումին: Ու անկասկած, որ բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան իր կոչումի տէր նուիրեալ անձնաւորութիւն մըն է, որմէ միշտ կʼակնկալենք իր տեսակէտներն ու թելադրանքները, մարդկային հին ու նոր բոլոր հիւանդութիւններու կամ ախտերու պարագային:
,Բժիշկին Բ. Խօսքը» հետաքրքրական եւ համոզիչ գիրք մը ըլլալէ աւելի բժշկութեան մարզէն ներս մեր ազգային պատմութիւնը յիշատակող գեղեցիկ, խրախուսիչ, դաստիարակիչ ու տպաւորիչ երկ մըն է:
Գիրքի մը հեղինակը ճանչնալու լաւագոյն միջոցը, անոր գործերուն ծանօթանալն է։ Ուստի ջերմապէս թելադրելի է կարդալու հաճոյքը ունենալ, ինչպէս նաեւ անոր էջերը ըմբոշխնելու վայելքը։
Ի սրտէ շնորհաւորութիւններս, թէեւ քիչ մը ուշացած ու նաեւ վարձքդ կատար սիրելի բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*