ՏԱ­ՎՈ­ՍԷՆ ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱՆ` ՏՆՏԵ­ՍԱ­ԿԱՆ ԱՆ­ՀԱ­ՒԱ­ՍԱ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆԸ ՄՏԱ­ՀՈ­ԳՈՒ­ԹԻՒՆ (Չ)Է

0 0
Read Time:10 Minute, 41 Second

p7 poverty-and-wealth  Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

 

Ամ­բողջ աշ­խար­հի հարս­տու­թեան գրե­թէ կէ­սը, 110 թռիլի­ոն տո­լար, կեդ­րո­նա­ցած է մո­լո­րա­կի բնակ­չու­թեան մէկ տո­կո­սին ձեռ­քե­րուն մէջ: Միայն 85 հո­գի տէր են 1,7 թռիլի­ոն տո­լա­րի որ հա­ւա­սար է հա­մայն մարդ­կու­թեան ամե­նա­ըն­չա­զուրկ հատ­ուա­ծին ամ­բողջ ու­նե­ցա­ծին: Աշ­խար­հի ամէն 10 բնա­կիչ­նե­րէն 7 կ՛ապ­րի եր­կիր­նե­րու մէջ, ուր անց­նող 30 տա­րի­նե­րուն տնտե­սա­կան ան­հա­ւա­սա­րու­թիւնը կտրուկ յա­ւե­լում ար­ձա­նագ­րած է: Մի­աց­եալ Նա­հանգ­նե­րու մէջ, 2009-ի աւար­տէն սկսեալ նա­խորդ տար­ուայ հա­մաշ­խար­հա­յին ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ժա­մի գե­րա­զանց­ման հո­լո­վոյ­թին ըն­թաց­քին, եւ շնոր­հիւ այդ նպա­տա­կով ի գործ դրուած քա­ղա­քա­կա­նու­թեան, հա­սա­րա­կու­թեան ամե­նա­հա­րուստ մէկ տո­կո­սը կրցաւ տի­րա­նալ ստեղծ­ուած հարս­տու­թեան 95 տո­կո­սին, մինչ ամե­նա­աղ­քատ խա­ւի 90 տո­կո­սին կեն­ցա­ղա­յին պայ­ման­նե­րը աւե­լի վատ­թա­րա­ցան:

Այս տու­եալ­նե­րը մի­ջազ­գա­յին ՕՔՍ­ՖԱՄ կազ­մա­կեր­պու­թեան Յուն­ուար 21-ին, Հա­մաշ­խար­հա­յին Տնտե­սա­կան Ֆո­րու­մի նա­խօր­եա­կին, հրա­պա­րա­կած տե­ղե­կագ­րին մէջ տեղ գտած են: Ֆո­րու­մին կեդ­րո­նա­կան թե­ման այս տա­րի ան­հա­ւա­սա­րու­թիւնն էր:

Բայց զուի­ցեր­ի­ա­կան Ալ­պե­րու ձմեռ­նա­յին հանգս­տա­վայր Տա­վո­սի մէջ հա­ւաք­ուած եր­կու հա­զար հինգ հա­րիւ­րէ աւե­լի մեծ ձեռ­նար­կա­տէ­րեր, դրա­մա­տու­նե­րու բաժ­նե­տէ­րեր, տնտե­սա­գէտ­ներ, մի­ջազ­գա­յին ֆի­նան­սա­կան հաս­տատու­թիւն­նե­րու -Մի­ջազ­գա­յին Ար­ժու­թա­յին Ֆոնտ, Հա­մաշ­խար­հա­յին Դրա­մա­տուն եւ Առեւ­տու­րի Հա­մաշ­խար­հա­յին Կազ­մա­կեր­պու­թիւն- եւ պե­տա­կան անձ­նա­ւո­րու­թիւն­ներ, աւան­դա­բար Յուն­ուա­րի եր­րորդ շա­բա­թը տե­ղի ու­նե­ցող այս հան­դի­պու­մին ըն­թաց­քին շատ աւե­լի ծա­փա­հա­րե­ցին հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սա­կան տագ­նա­պի “աւարտ“ը աւե­տող ելոյթ­նե­րը: Մ. Ա. Ֆոն­տի տնօ­րէ­նու­հի Քրիս­թին Լա­կարտ իր հրճուան­քը չպա­հեց. “Լա­ւա­տե­սու­թիւնը օդին մէջն է“: Անոր խօս­քե­րուն իրա­ւունք կու տար Փրայս Ուա­թըր­հաուս Քու­փըր­զի մէկ հար­ցա­խոյ­զը որուն հա­մա­ձայն աշ­խար­հի ամե­նա­ազ­դե­ցիկ ձեռ­նար­կու­թեանց տնօ­րէն­նե­րուն 44 տո­կո­սը կը վստա­հէր որ կարճ եւ մի­ջին վազ­քի վրայ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թիւնը մեծ բա­րե­լա­ւում պի­տի ար­ձա­նագ­րէր:

Պատ­ճառ չկայ անոնց չհա­ւա­տա­լու ան­շուշտ, եւ պէտք է լա­ւա­գոյ­նը ցան­կալ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սա­կան նոր աճի մը հե­ռան­կա­րին: Հար­ցա­կան է, սա­կայն, թէ հարս­տու­թեան ստեղծ­ման հո­լո­վոյ­թի դե­րա­կա­տար­նե­րէն քա­նի՞ն պի­տի հե­տե­ւի Հռո­մի Փրանկիսկոս Ա. Պա­պին պատ­գա­մին որ ուղ­ղեց Տա­վո­սի Ֆո­րու­մի մաս­նա­կից­նե­րուն. “Հարս­տու­թիւնը թող ծա­ռա­յէ մարդ­կու­թեան եւ ոչ թէ տի­րա­պե­տէ անոր“… Որով­հե­տեւ, ինչ­պէս տնտե­սա­գէտ Տա­րօն Աճե­մօղ­լու դի­տել կու տայ, Տա­վո­սի մէջ ան­հա­ւա­սա­րու­թեան մա­սին խօ­սող­նե­րը անոնք են որոնք կա­րո­ղու­թիւնը ու­նին անձ­նա­կան օդա­նաւ­նե­րով հոն թռե­լու եւ մէկ շաբթ­ուայ մէջ ծախ­սե­լու այն­քան գու­մար որ ինք­նին յստակ գա­ղա­փար մը կու տայ աշ­խար­հի մէջ շա­րու­նա­կուող ան­հա­ւա­սա­րու­թեան մա­սին… Ըստ վե­րոնշ­եալ Փրայս Ուա­թըր­հաուս Քու­փըր­զի նոյն հար­ցա­խոյ­զին, մեծ ձեռ­նար­կու­թիւն­նե­րու տէ­րե­րուն 72 տո­կո­սը կը հա­ւա­տայ որ կա­ռա­վա­րու­թեանց մի­ջամ­տու­թիւնն ու առեւ­տու­րի պե­տա­կան կար­գա­ւո­րում­նե­րը տնտե­սա­կան աճին ամե­նա­մեծ ար­գել­քը կը շա­րու­նա­կեն մնալ:

Այլ խօս­քով` որ­քան ալ որ Ֆո­րու­մի հիմ­նա­դիր Քլաուս Շուապ փոր­ձէ հա­մո­զել որ Տա­վո­սի նպա­տա­կը “ապա­գա­յին շատ աւե­լի շի­նիչ ու ռազ­մա­վա­րա­կան մօ­տե­ցու­մով նա­յիլ“ է, հա­մաշ­խար­հա­յին դրա­մագ­լու­խի տէ­րե­րը վստա­հա­բար պի­տի ան­տե­սեն ան­հա­ւա­սա­րու­թիւնը նուա­զեց­նե­լու հա­մար ՕՔՍ­ՖԱ­Մի թե­լադ­րանք­նե­րը. Հար­կե­րը վճա­րե­լէ չխու­սա­փիլ, հարս­տու­թիւնը չօգ­տա­գոր­ծել քա­ղա­քա­կան ազ­դե­ցու­թեան ձեռք­բեր­ման եւ քա­ղա­քա­ցի­նե­րու ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան պա­հանջ­նե­րը ակա­նա­հա­րե­լու հա­մար, զօ­րա­վիգ կանգ­նիլ հարս­տու­թեան յա­ւել­ման հա­մա­հունչ հար­կե­րու հա­մե­մա­տա­կան աճին, քա­ջա­լե­րել հան­րա­յին առող­ջա­պա­հա­կան հա­մա­կար­գը տա­րա­ծե­լու պե­տա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րը, եւ աշ­խա­տա­ւոր­նե­րուն տալ ար­ժա­նա­պա­տիւ աշ­խա­տա­վարձք“:

ՕՔՍ­ՖԱՄ-ի տե­ղե­կա­գի­րը շատ յստա­կօ­րէն կու գայ ցոյց տա­լու որ հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թեան ազա­տա­կա­նա­ցու­մը ութ­սու­նա­կան թուա­կան­նե­րէն սկսեալ, եւ շատ աւե­լի մեծ թա­փով Խորհր­դա­յին Միու­թեան փլու­զու­մէն յե­տոյ, ոչ այն­քան այս­պէս կոչ­ուած “ազատ շու­կա­յի“ “բնա­կան“ զար­գաց­ման հե­տե­ւանք է որ­քան հա­մաշ­խար­հա­յին դրա­մա­տի­րու­թեան քա­ղա­քա­կան տի­րա­պե­տու­թեան հզօ­րաց­ման ի հե­ճուկս աշ­խա­տա­ւոր դա­սա­կար­գին: Պե­տու­թիւն­նե­րը հետզ­հե­տէ հե­ռա­ցած են հան­րա­յին շա­հի պաշտ­պա­նի, եւ ու­րեմն` որոշ չա­փով նա­եւ հարս­տու­թեան վե­րա­բաշ­խու­մի, իրենց դե­րա­կա­տա­րու­թե­նէն` առիթ տա­լով որ իշ­խող դրա­մա­տէր դա­սա­կար­գը աւե­լի հարս­տա­նայ եւ, մա­նա­ւանդ, հարս­տու­թիւնը շատ աւե­լի կու­տակ­ուի անոնց մօտ: Նե­րազ­գա­յին եւ մի­ջազ­գա­յին զոյգ եւ իրա­րու առըն­չա­կից եր­կու մա­կար­դակ­նե­րու վրայ վեր­ջին երե­սուն տա­րի­նե­րուն սուր կեր­պով շեշ­տուող ըն­կե­րատն­տե­սա­կան ան­հա­ւա­սա­րու­թեան երե­ւոյ­թին հիմ­նա­կան պատ­ճա­ռը այս է: Երե­ւոյ­թը ՕՔՍ­ՖԱՄ կը բնու­թագ­րէ որ­պէս “ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան բռնա­զաւ­թում“: Ոչ իսկ 2008-ի հա­մաշ­խար­հա­յին ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ժա­մը առիթ եղաւ որ­պէս­զի պե­տու­թիւն­ներ նէ­օ­լի­պե­րա­լիզ­մի աղի­տա­լի քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը փո­խեն: Ընդ­հա­կա­ռա­կը, հա­մաշ­խար­հա­յին ճգնա­ժա­մէն հինգ տա­րի անց, ՕՔՍ­ՖԱՄ-ի տե­ղե­կա­գի­րը, ի շարս այ­լոց, կու գայ հաս­տա­տե­լու որ ճգնա­ժա­մէն առաջ ար­դէն իսկ խո­րա­ցող հարս­տու­թեան բա­ժան­ման ան­հա­ւա­սա­րու­թիւնը մեծ ոս­տում մը տուած է որով­հե­տեւ Մի­աց­եալ Նա­հանգ­նե­րէն մին­չեւ Եւ­րո­պա ճգնա­ժա­մի յաղ­թա­հար­ման հա­մար որ­դեգր­ուած են անոր պատ­ճառ հան­դի­սա­ցած տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մի­եւ­նոյն մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը:

Եր­բեմ­նի “Կով­կաս­եան Վագր“ Հա­յաս­տա­նի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը շա­տոնց է որ Տա­վո­սի մէջ ու­շադ­րու­թեան առար­կայ չեն: Ի տար­բե­րու­թիւն Ալի(եւ) Պա­պա­յին, որ դեռ շող­շո­ղուն է աշ­խար­հի ամե­նա­կո­ռումպց­ուած երկ­րի տի­րա­կա­լի իր տիտ­ղո­սով -եւ դե­ռեւս այդ պատ­ճա­ռով ալ հի­ա­ցու­մի առար­կայ է շա­հա­գոր­ծող այլ ցե­ցե­րու աչ­քին… Տա­վո­սի պեր­ճան­քով պե­տա­կան պիւտ­ճէն ծան­րա­բեռ­նե­լու մտա­հո­գու­թիւնը չէ վստա­հա­բար որ Հա­յաս­տա­նի տէ­րե­րուն հե­ռու պա­հած է այս հա­ւա­քէն: Անոնք որոնք Ափ­րի­կէ, Աս­իա եւ Եւ­րո­պա, որ­սոր­դա­կան, առող­ջա­կան թէ այլ բնոյ­թի ամե­նա­թանկ զբօ­սաշր­ջի­կու­թեանց հա­մար ատակ են գու­մար­ներ ծախ­սե­լու, կրնան մէկ շա­բաթ Տա­վոս անց­նել, ինչ­պէս անց­նող տաս­նամ­եա­կին կ՛ընէ­ին: Ցի­նի­սիզ­մը մէկ կողմ, ան­շուշտ որ Տա­վո­սը նա­եւ մի­ջա­վայր մըն է քայլ պա­հե­լու հա­մաշ­խար­հա­յին տնտե­սու­թեան ուղղ­ուա­ծու­թեան հետ, երկ­րի զար­գաց­ման նպաս­տող ներդ­րում­ներ փնտռե­լու, ինչ­պէս նա­եւ ար­ծար­ծե­լու քա­ղա­քա­կան հար­ցեր այն­պէս ինչ­պէս ոչ Էր­տո­ղան, ոչ ալ Ալի­եւ, ի շարս այ­լոց, առի­թը կը կորսնց­նեն ընե­լու: Հար­ցը հոն է որ “Կով­կաս­եան Վագր“ի մոր­թը վրա­յէն հա­նած Հա­յաս­տա­նը կար­ծես այ­լեւս բան չու­նի ծա­խե­լու, Ար­ջը ար­դէն ամէն ինչ գնած է… Թե­րեւս քրիս­տո­նէ­ու­թե­նէն յե­տոյ նէ­օ­լի­պե­րա­լիզմն ալ “հայ­կա­կա­նա­ցու­ցած“ ազատ շու­կա­յա­կա­նու­թեան քուր­մե­րը կրնա­յին Տա­վո­սի մէջ յո­խոր­տալ թէ Հա­յաս­տա­նը շատ աւե­լի յան­դուգն է քան Եւ­րո­պան ու Մի­աց­եալ Նա­հանգ­նե­րը եւ թո­շա­կա­յին հա­մա­կար­գը լրիւ սե­փա­կա­նա­ցու­ցած է: Բայց երե­ւի աւե­լի խո­հեմ հա­մա­րե­ցին այդ մա­սին լուր մնալ որ­պէս­զի մի­ջազ­գա­յին մա­մու­լը աւե­լի տեղ չտայ պար­տա­դիր կու­տա­կա­յին հա­մա­կար­գի դէմ սոց­ի­ա­լա­կան զօ­րա­շար­ժին: Ընդ­հա­կա­ռա­կը, անհ­րա­ժեշտ էր կիր­քե­րը հան­դար­տեց­նել, աս­տոր հա­մար ալ Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րա­նը դի­մեց օրէն­քի կի­րար­կու­մը սա­ռեց­նող կի­սա­մի­ջո­ցին… Ի դէպ, Տա­վոս­եան հա­ւա­քին կեդ­րո­նա­կան թե­ման այն­քան ալ շա­հագր­գիռ պէտք չէ որ եղած ըլ­լար իշ­խա­նու­թեան մը հա­մար որ ան­հա­ւա­սա­րու­թիւնը առա­ւե­լի խո­րաց­նե­լու հարց չու­նի, միշտ մտա­ծե­լով որ առած քայ­լե­րը ե՛ւ գի­տա­կա­նօ­րէն ճիշդ են, ե՛ւ հայ­րե­նա­սի­րա­կան:

Կը մնայ որ ՕՔՍ­ՖԱՄ-ի տե­ղե­կագ­րին աւե­լի ման­րա­մասն ըն­թեր­ցա­նու­թիւնը երե­ւան կը մեր­կաց­նէ ոչ միայն հայ­րե­նի իրա­կա­նու­թեան ներ­կայ տնտե­սա­կան ան­հա­ւա­սա­րու­թեան եւ սոց­ի­ա­լա­կան անար­դա­րու­թեան ահա­ւոր պատ­կե­րը, այլ նա­եւ առիթ կու տայ նա­յե­լու անց­նող տաս­նամ­եա­կին եւ հասկ­նա­լու թէ տնտե­սու­թեան երկ­նիշ աճէն ով­քե՞ր եւ ինչ­պէ՞ս օգտ­ուե­ցան, ան­կախ թէ այդ աճը “պղպջա­կա­յին“ եղած ըլ­լայ թէ ոչ:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԿԱ­ՌԱ­ՎԱ­ՐԱ­ԿԱՆ ՀԵՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ԱՆԱԿՆ­ԿԱ­ԼԸ
Next post ԵԴ­ՈՒԱՐԴ ԷԼՈՅ­ԵԱՆ… ԱԶ­ՆԻՒ ՄՏԱ­ՒՈ­ՐԱ­ԿԱ­ՆԸ, ԱՆ­ԶՈՒ­ԳԱ­ԿԱՆ ԴԱՍՏ­Ի­Ա­ՐԱ­ԿԸ ԵՒ ԱՆ­ՇԱ­ՀԱԽՆ­ԴԻՐ ՂԵ­ԿԱ­ՎԱ­ՐԸ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles