ԶԻՆԱՆՇԱՆԻՆ ՊԱՏՄԱԿԱՆԸ

ss  Յու­լիս 1920ին, կա­ռա­վա­րու­թիւնը հաս­տա­տեց ակա­դե­մի­կոս Ալեք­սանտր Թա­ման­եա­նի կազ­մած եւ նկա­րիչ Կո­ճոյ­եա­նի գծած Հա­յաս­տա­նի պե­տա­կան զի­նան­շա­նի նա­խա­գի­ծը:

Սի­մոն Վրաց­եան “Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թիւն“ գիր­քին մէջ, ման­րա­մաս­նու­թեամբ կը նկա­րագ­րէ այս զի­նան­շա­նին պատ­րաս­տու­թիւնը:

Ար­դա­րեւ, զի­նան­շա­նի կեդ­րո­նին վրայ տեղ գրա­ւած էր վա­հա­նա­ձեւ տա­րա­ծու­թիւն մը` բաժն­ուած չորս մա­սե­րու: Իւ­րա­քան­չիւր մա­սէ ներս տե­ղադր­ուած էին պատ­մա­կան Հա­յաս­տա­նի չորս ան­կախ շրջան­նե­րուն (Ար­տա­շէս­եան, Ար­շա­կուն­եան, Բագ­րա­տուն­եան եւ Ռու­բին­եան) զի­նան­շան­նե­րը: Անոնց մէջ­տե­ղը տեղ գրա­ւած էին մեծ եւ փոքր Մա­սիս­նե­րը եւ անոնց վե­րեւ` Հ.Հ. տա­ռե­րը, այ­սինքն Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թիւն:

Այս Վա­հա­նը բռնած են ար­ծիւ (ձա­խին) մը եւ առիւծ (աջին) մը: Իսկ վա­րի` գետ­նի մա­սը, տեղ գրա­ւած են սուր, գրիչ, շղթայ եւ հաս­կեր:

Այս զի­նան­շա­նը վի­ճա­բա­նու­թեան դուռ բա­ցաւ: Շա­տեր դժգոհ էին եւ զա­նա­զան գա­ղա­փար­ներ ու յղա­ցում­ներ չէ­ին բաժ­ներ:

Այս­պէս, առա­ջին հեր­թին կարգ մը պատ­մա­բան­ներ կը հաս­տա­տէ­ին թէ երկգլխ­եայ արծիւը եր­բեք չի ներ­կա­յաց­ներ պատ­մու­թիւն կեր­տած հե­րոս­ներ եւ դէմ­քեր: Ըստ անոնց, Տիգ­րան Մե­ծի օրե­րուն օգ­տա­գործ­ուած թռչու­նը եղած է աղաւ­նին:

Այլ պատ­մա­գէտ­ներ, պատ­մու­թեան ճշմար­տու­թեան եւ իրա­դար­ձու­թիւն­նե­րուն հետ բաղ­դա­տե­լով, հա­կա­սա­կան փաս­տեր գտած էին: Իսկ, ոմանք դժգոհ էին, ընդ­հան­րա­պէս զի­նան­շա­նի գա­ղա­փա­րէն, որով­հե­տեւ ան ծան­րա­ցած էր անց­եա­լին վրայ, պա­հած աւա­տա­պե­տա­կան գա­ղա­փար­ներ եւ եր­բեք չէր հա­մա­պա­տաս­խա­նած ան­կախ Հա­յաս­տա­նի պարզ, յա­ռա­ջա­դէմ եւ ժո­ղովր­դա­վար գա­ղա­փար­նե­րուն: Վե­րլու­ծում­ներ եւ կար­ծիք­ներ եղած էին թէ այս զի­նան­շա­նը կ՛ար­տա­յայ­տէր մի­ա­պե­տա­կան եւ աշ­խար­հա­կա­լա­կան ձգտու­մեր:

Այլ ար­ուես­տա­գէտ­ներ իբ­րեւ ար­ուես­տի գործ չէ­ին տպա­ւոր­ուած: Նոյ­նիսկ, անձ մը “կա­տար­եալ գա­զա­նա­նոց“ ան­ուա­նած էր, ակ­նար­կե­լով թէ օգ­տա­գործ­ուած անա­սուն­նե­րուն տի­պար­նե­րը, թիւով շատ էին:

Սա­կայն, օրե­րը այն­քան մը արագ կ՛ըն­թա­նա­յին եւ ժա­մա­նակ չկար բիւ­զան­դա­կան վի­ճա­բա­նու­թիւն­ներ կա­տա­րե­լու, որ պատ­մա­կան վեր­լու­ծում­ներ եւ գե­ղա­գի­տա­կան ու­սունմ­նա­սի­րու­թիւն­ներ կա­տա­րե­լու ժա­մա­նակ չկար: Թա­ման­եան եւ Կճոյ­եան ժա­մա­նակ տրա­մադ­րած էին եւ ստեղ­ծած գեր­բը: Հե­տե­ւա­բար, օրին կա­ռա­վա­րու­թիւնը հաս­տա­տեց ներ­կա­յաց­ուած նա­խա­գի­ծը:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*