ԶՀԱՆ­ՐԱ­ՊԵ­ՏՈՒ­ԹԻՒՆ ՀԱ­ՅՈՑ

govt build  ՊՕՂՈՍ ՍՆԱՊԵԱՆ

 

Ինչ­պէս աշ­խար­հի ժո­ղո­վուրդ­նե­րէն շա­տե­րը, նա­եւ մեր ժո­ղո­վուր­դը, առն­ուազն տասն­հինգ դա­րե­րէ ի վեր, ու­նե­ցած է բարձ­րա­գոյն եր­կու հե­ղի­նա­կու­թիւն, քա­ղա­քա­կան եւ կրօ­նա­կան, որոնց մտա­ծո­ղու­թեանց ներ­դաշ­նա­կու­թեան եւ ապ­րում­նե­րուն ընդ­հան­րա­կա­նու­թեան մէջ նուի­րա­գործ­ուած են ժո­ղովր­դա­յին բո­լոր մե­ծա­գոր­ծու­թիւն­ներն ու բո­լոր սխրա­գոր­ծու­թիւն­նե­րը, անոնք, որոնք տօ­նի վե­րած­ուած են յե­տոյ, այ­սինքն` դար­ձած են մաս տու­եալ ազ­գին կեն­սագ­րու­թեան, կեն­ցա­ղին, դար­ձած են ներշնչ­ման աղ­բիւր գա­լոց սե­րունդ­նե­րուն, տար­բե­րիչ որակ ու պատ­մու­թեան նոր քա­ռու­ղի­նե­րուն վրայ լուց­ուած ջահ:

Նման բացատրտու­թեամբ մը, պայ­ծառ մտքով, հա­մընդ­հա­նուր թրթի­ռով եւ հա­մազ­գա­յին մտա­ծո­ղու­թեամբ մը դի­մա­ւոր­ուե­ցաւ ու պսակ­ուե­ցաւ նա­եւ նա­խըն­թաց տա­րի­նե­րուն, տաս­նամ­եակ­նե­րուն, դա­րե­րուն մեր ապ­րած հա­զա­րու­մէկ կո­րանք­նե­րը չէ­զո­քաց­նող Մա­յիս 28ը, սկսեալ իր առա­ջին տա­րե­դար­ձէն, 1919էն:

Մենք ու­նինք քա­ղա­քա­կան մեր կար­կա­ռուն դէմ­քե­րուն հա­ւաս­տի ար­ժե­ւո­րում­նե­րը հայ ժո­ղո­վուր­դի իրա­գոր­ծած այդ հրաշ­քին մա­սին, հա­տոր­նե­րով, առան­ձին յօդ­ուած­նե­րով: Պի­տի ու­զէ­ինք այս ան­գամ ամ­փո­փել մեր հո­գե­ւոր իշ­խա­նու­թեան բարձ­րա­գոյն հե­ղի­նա­կու­թիւն­նե­րուն ար­ժե­ւո­րում­նե­րը, որոնք նոյն խո­րու­թեամբ թարգ­մա­նը կը հան­դի­սա­նան ամ­բող­ջին, փա­ռա­ւո­րե­լով զՀան­րա­պե­տու­թիւն Հա­յոց, խոր­հուր­դը անոր, ծաղ­կե­ւո­րած յոյ­սը:

Ակա­նա­տես­նե­րը կը պատ­մեն, որ Մա­յիս 28ի առա­ջին տա­րե­դար­ձին, Էջմ­ի­ած­նայ շրջա­կայ գիւ­ղե­րէն, քա­հա­նա­նե­րու եւ ան­ուա­նի քա­ջե­րու առաջ­նոր­դու­թեամբ, ժո­ղո­վուր­դը գունդ առ գունդ կը դի­մէ մայր տա­ճար եւ կ՛ողո­ղէ սրբա­տեղի­ին մօտն ու հե­ռուն, ուր զի­րար կը խա­չա­ձե­ւեն զի­նուո­րա­կան նուա­գա­խում­բին “Զէյ­թուն­ցի­ներ“ եր­գին եւ ժո­ղովր­դա­կան դհոլ-զուռ­նա­յին խան­դա­բորբ հնչիւն­նե­րը:

Ընդ­հա­նուր ոգե­ւո­րու­թեան պոռթ­կուն մէկ պա­հուն, Էջմ­ի­ած­նայ մի­ա­բա­նու­թեան գլու­խը ան­ցած` կը յայտն­ուի հա­յոց հայ­րա­պե­տը, որ, Երե­ւա­նէն բարձ­րա­ցող թնդա­նօթ­նե­րու որո­տին եւ տա­ճա­րին զան­գակ­նե­րուն ղօ­ղանջ­նե­րուն ներ­քեւ, կը բարձ­րաց­նէ ձեռ­քին խա­չը եւ ար­տաս­ուա­բեր ձայ­նով կ՛աղա­ղա­կէ.

– Օրհ­նես­ցի եւ պահ­պա­նես­ցի զՀան­րա­պե­տու­թիւն Հա­յոց…

Այս առա­ջին եւ յա­ջոր­դող քա­նի մը տա­րի­նե­րուն, Մա­յիս­եան յաղ­թա­նա­կին փառ­քը եւ անոր բիւ­րե­ղա­ցու­ցած խոր­հուր­դը անստ­ուեր մնա­ցին մեր ժո­ղո­վուր­դին պարզ խա­ւե­րուն թէ ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան դէմ­քե­րուն սրտին, ապա, որոշ շրջան մը, գրե­թէ մեր կամ­քէն ան­կախ պատ­ճառ­նե­րով, չը­սենք հո­գի­նե­րուն, այլ ար­տա­յայ­տու­թիւն­նե­րուն մէջ, այդ թանկ ժա­ռան­գու­թեան դի­մաց առա­ջա­ցաւ երկ­փեղ­կում մը, որ տե­ւեց մին­չեւ Սար­դա­րա­պա­տի յիս­նամ­եա­կը, երբ մեր ժո­ղո­վուր­դը սկսաւ նոր վե­րա­փո­խում մը ապ­րիլ եւ Մա­յիս­եան լոյ­սը կրկին ողո­ղեց հո­գի­նե­րը, մտքե­րը:

Դեռ եր­կու տա­րի առաջ, Յա­րու­թեան տօ­նին, Ամե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կոս Վազ­գէն Առա­ջին դարձ­եալ յի­շե­ցուց “Երկ­րորդ Աւա­րայր“ին մա­սին մէ­կու­կէս տաս­նամ­եա­կէ ի վեր պար­բե­րա­բար դրսե­ւո­րած իր ար­ժե­ւո­րու­մը:

“Չենք կա­րող չյի­շել մեր ազ­գի նա­հա­տա­կու­թիւնը, 1915ի սեւ թուա­կա­նը եւ ապա, երեք տա­րի անց, հրաշ­քի հա­մա­զօր նրա նոր կեան­քի լու­սա­բա­ցը` Մա­յիս­եան Սար­դա­րա­պա­տով եւ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան կազ­մա­ւո­րու­մով“:

“Հրաշ­քի հա­մա­զօր“ին հան­դէպ պի­տի ու­զէ­ինք մտքե­րուն մէջ թար­մաց­նել նա­եւ հաս­տա­տու­մը Կի­լիկիոյ հա­յոց կա­թո­ղի­կոս Գա­րե­գին երկ­րոր­դին, որ Ամե­նայն Հա­յոց կա­թո­ղի­կո­սին պէս, պատ­մա­կան նոյն տու­եալ­նե­րով ու հա­մար­եա՛ նոյն ոճով կը բա­նա­ձե­ւէր իր եզ­րա­կա­ցու­թիւնը.

“Հայ ժո­ղո­վուր­դի զա­ւակ­նե­րուն բռնի տե­ղա­հա­նու­մին, աշ­խար­հաց­րիւ տարտղ­նու­մին ու գաղ­թա­կա­նու­թեան ծան­րօ­րէն տագ­նա­պա­լից կա­ցու­թեան հա­կա­ռակ` արի ոգին հայ­կազն­եանց ան­գամ մը եւս կեանք առաւ կեան­քին մէջ հա­յու­թեան եւ արիւ­նագ­րեց պատ­մու­թեան տա­րեգ­րու­թեանց մէջ Ան­կախ Հա­յաս­տա­նի ոս­կի անու­նը, 28 Մա­յիս 1918ին“:

Մեր հո­գե­ւոր իշ­խան­նե­րուն թէ խո­նարհ դա­սու պաշ­տօն­եա­նե­րուն կապ­ուած կան նմա­նօ­րի­նակ բա­զում ար­տա­յայ­տու­թիւն­ներ, խո­րա­պէս ապր­ուած եւ հա­մոզ­կեր տար­րե­րով ամ­րաց­ուած ահա­գին բան, հի­նէն ու նո­րէն, բայց զոյգ կա­թո­ղի­կոս­նե­րուն վկա­յու­թիւն­նե­րը ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան հա­մա­րենք ու կանգ առ­նենք հոս:

Երե­ւի այս­պէս է, որ կո­տո­րակ­նե­րը կը դադ­րին կո­տո­րակ ըլ­լա­լէ, կը դառ­նան մաս հա­ւա­քա­կա­նու­թեան, երբ վե­րի դիր­քե­րէն ու վա­րի խա­ւե­րէն գիրկ կը բա­նան իրա­րու, երբ գի­տեն եղ­բայ­րա­նալ իրա­գործ­ուած սրբու­թեան մը մէջ, մե­ծով ու պզտի­կով, կա­թո­ղի­կո­սին հետ ղե­կա­վա­րը` հա­ւա­սար խան­դով, արու­թեան տի­պա­րին հետ առեւտ­րա­կա­նը` օրի­նա­կե­լի վար­քով, մտա­ւո­րա­կա­նին հետ ար­հես­տա­ւո­րը` նոյն տեն­դով, ամէն­քը` ամե­նայն սրտով…

Հո­գե­կան միու­թեան այս որա­կով էր, որ մեր հայ­րե­րը իրա­գոր­ծե­ցին “հրաշ­քի հա­մա­զօր“ը, Մա­յիս­եան հարս­տու­թիւնը, զՀան­րա­պե­տու­թիւն Հա­յոց:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*