ԿԱ­ՐՕՏ ԴՐՕ­ՇԻ

flag 5  Մ. ԻՇ­ԽԱՆ

 

Ման­կու­թեան տա­րի­նե­րուս հո­գիս ալե­կո­ծող կա­րօտ մըն էր տես­նել հայ դրօ­շին ծա­ծա­նի­լը կա­պոյտ երկ­նա­կա­մա­րին տակ,  արե­գա­կի ճա­ճանչ­նե­րով ողող­ուած, իբ­րեւ թե­ւա­բաց երազ մը դիւ­թա­կան:

Քա­նի՜-քա­նի՜ ան­գամ կե­ցած եմ օտար դրօ­շակ­նե­րու առ­ջեւ` տրտում, գլխա­հակ, սրտա­բեկ, զուր փնտռե­լով մեր հայ­րե­նի­քին փառ­քը մար­դոց աչ­քե­րուն առ­ջեւ տա­րա­ծող հա­րա­զատ գոյ­ներ:

Ին­չո՞ւ մենք դրօ­շակ չու­նէ­ինք, երբ տօ­նա­հան­դէս­նե­րուն բազ­մա­գոյն եւ բազ­մա­տե­սակ դրօշ­ներ ալիք-ալիք կը ծա­ծա­նէ­ին բարձր ձո­ղե­րու կա­տա­րէն, շէն­քե­րու ճա­կա­տին կամ տո­ղան­ցող վաշ­տե­րու առ­ջեւ: Եթէ ու­նէ­ինք` ի՞նչ էին անոր գոյ­նե­րը, ո՞ւր կրնա­յինք գտնել եւ տես­նել զայն:

Օր մը, տա­րե­կից ըն­կեր­նե­րէս մէ­կը պատ­կե­րա­զարդ եւ խո­շոր գիրք մը ցոյց տուաւ ին­ծի եւ խորհր­դա­ւոր շեշ­տով մը աւել­ցուց.

– Ասոր մէջ բո­լոր ազ­գե­րու դրօ­շակ­նե­րը կան, ան­պայ­ման հայ­կա­կանն ալ ըլ­լա­լու է:

Ան­սահ­ման հե­տաքրք­րու­թեամբ եւ յու­զու­մով հա­կե­ցանք մի­ա­սին այդ գրքի դրօ­շա­զարդ էջե­րուն վրայ, քննե­ցինք մի առ մի հոն ներ­կա­յաց­ուած բո­լոր դրօ­շակ­նե­րը` ֆրան­սա­կա­նէն մին­չեւ ամե­րիկ­եա­նը, ճա­փո­նա­կա­նէն մին­չեւ թրքա­կա­նը… Աւա՜ղ, հայ­կա­կան դրօ­շա­կը չկար ու չկար…

– Ան­պայ­ման մոռ­ցած ըլ­լա­լու են,- ըսաւ ըն­կերս եւ աւել­ցուց,- ես գի­տեմ անոր գոյ­նե­րը, կար­միր, կա­պոյտ, նարն­ջա­գոյն:

Կաս­կած­ներս փա­րա­տե­լու հա­մար տղան չվախ­ցաւ նոյ­նիսկ եր­դում ընե­լէ: Ինչ­պէ՞ս կրնար սխալ ըլ­լալ, քա­նի որ հայ­րը տուած էր այդ բա­ցատ­րու­թիւնը:

Այ­նու­հե­տեւ մեր սի­րած զբա­ղում­նե­րէն մէկն էր գու­նա­ւոր մա­տիտ­ներ գտնել եւ մեր ձեռ­քը ան­ցած թուղ­թի էջե­րուն վրայ, տետ­րակ­նե­րու կող­քին, դա­սա­գիր­քե­րու ճա­կա­տին նկա­րել հայ դրօ­շը – կար­միր, կա­պոյտ, նարն­ջա­գոյն:

Հայ դրօ­շա­կին կա­րօ­տը սա­կայն մնաց նոյն­քան այ­րող, նոյն­քան ան­յագ, որ­քան առաջ:

Խեղճ բան մըն էր իմ նկա­րածս` գիր­քե­րուս եւ տետ­րակ­նե­րուս կող­քին վրայ: Խեղճ եւ մե­ռած բան մը: Հո­գիս կը տո­չո­րէր ծա­ծան-ծա­ծան դրօ­շա­կի կա­րօ­տով: Դրօ­շակ ըսածդ պէտք է փող­փո­ղի բաց օդին մէջ, պէտք է ալե­կո­ծի, թրթռայ, փայ­լա­տա­կէ: Հո­վե­րը պէտք է ծե­ծեն զայն եւ անոր գու­նա­գեղ թե­ւե­րը երկ­նա­յին շքեղ երա­զի մը պէս պէտք է փռուին կեան­քին վրայ:

Ո՞ւր էր հա­յոց կեն­դա­նի եւ սա­ւառ­նա­թեւ դրօ­շը: Ին­չո՞ւ չէր պար­զեր իր յաղ­թա­կան թռիչ­քը:

Տա­րի­նե­րը ան­ցան եւ ես այս աշ­խար­հի հան­դի­սա­դիր դրօշ­նե­րու շար­քին մէջ չգտայ դարձ­եալ մեր դրօ­շա­կը: Ման­կու­թեանս շրջա­նի ներ­քին խուլ բո­ղո­քը, սուր ցաւն ու դառ­նու­թիւնը ապ­րե­ցայ միշտ, ամէն ան­գամ որ ներ­կայ եղայ այ­լա­զան դրօ­շակ­նե­րու ալե­կո­ծու­թեամբ զար­դար­ուած տօ­նա­հան­դէս­նե­րու եւ տո­ղանցք­նե­րու: Հին օրե­րու թա­խի­ծով աչ­քերս փնտռե­ցին հա­յոց դրօ­շին բա­ցա­կայ գոյ­նե­րը – կար­միր, կա­պոյտ, նարն­ջա­գոյն:

Ծա­ծա­նող հայ դրօ­շին կա­րօ­տը հետզ­հե­տէ մի­ա­ցաւ հե­ռա­ւոր եւ հէք­ի­ա­թա­յին Մա­սի­սի կա­րօ­տին, երբ եր­գե­րու եւ քայ­լերգ­նե­րու ընդ­մէ­ջէն, մեր դրօ­շա­կը առաս­պե­լա­կան թռչու­նի մը պէս գնաց իր թե­ւե­րը փռե­լու հա­յոց հե­ռա­գոյն լեռ­նե­րու կա­տա­րին:

Յե­տոյ ես զայն գտայ, թե­ւա­ծալ ու տրտում, ակումբ­նե­րու որ­մե­րուն վրայ, հե­րոս­նե­րու նկար­նե­րուն վե­րեւ կախ ին­կած, իբ­րեւ լու­սապ­սակ նա­հա­տա­կաց: Կա­րօ­տա­բաղձ աչ­քերս յա­ճախ յա­ռած մնա­ցին անոր եռա­գոյն քաղց­րու­թեան, բայց զգա­ցի միշտ որ հայ դրօ­շը հա­յուն պէս տա­րա­գիր էր եւ հայ­րե­նա­զուրկ: Տեղ չու­նէր ազ­գե­րու հա­մաս­տե­ղու­թեան շար­քին, տեղ չու­նէր բաց եր­կին­քին տակ, բարձր ձո­ղե­րու գա­գա­թին: Անց­եա­լի յու­շե­րուն ծան­րու­թեան տակ կախ էին կար­ծես անոր թե­ւե­րը եւ գա­լի­քին խոր­հուր­դով վայ­րա­հակ էր անոր ճա­կա­տը:

Աւեր­նե­րու եւ արիւն­նե­րու մէ­ջէն կեանք առած հա­յուն դրօ­շը, այժմ ծուա­րած օտար շէն­քե­րու առաս­տա­ղին տակ, գե­րի ար­ծիւ­նե­րու ան­հուն տրտմու­թիւնը ու­նէր կար­ծես իր վրայ: Ո՞ւր էր հող­մա­կոծ դրօշ­նե­րու եթե­րա­յին թե­թե­ւու­թիւնը օդի հո­սանք­նե­րուն մէջ… Մեր Եռա­գոյ­նը, հա­կա­ռակ իր զուարթ գոյ­նե­րուն, բե­մե­րու ճակ­տին խա­չեց­եալ, որ­մե­րու վրայ ան­շար­ժա­ցած, նման էր որ­բա­ցած մեր հո­գի­նե­րուն:

Ու կա­րօ­տը, հայ դրօ­շին կա­րօ­տը, բարձր եւ հպարտ ծա­ծա­նող դրօ­շին կա­րօ­տը, որ ծնունդ առաւ իմ մէջ ման­կու­թեանս տա­ռա­պա­կոծ տա­րի­նե­րուն, նոյն թա­փով կը շա­րու­նա­կէ բոր­բո­քիլ իմ մէջ: Ես մա­նուկ եմ դեռ եւ ման­կա­կան անստ­ուեր հա­ւատ­քով կը շա­րու­նա­կեմ նա­յիլ վեր` կա­պոյտ եր­կին­քին խառն­ուած տես­նե­լու մեր դրօ­շին կա­խար­դա­կան գոյ­նե­րը – կար­միր, կա­պոյտ, նարն­ջա­գոյն: Ամէն ան­գամ որ դրօշ­ներ կը տո­ղան­ցեն հան­դի­սա­ւոր շար­քե­րով, ամէն ան­գամ որ մի­ջազ­գա­յին ար­ժէ­քով հաս­տա­տու­թեան մը առ­ջեւ տե­սակ-տե­սակ դրօ­շակ­ներ կը թե­ւա­բա­խեն եղ­բայ­րա­կան մի­աս­նու­թեամբ, իմ աչ­քերս ան­դի­մադ­րե­լի կա­րօ­տով մին­չեւ այ­սօր կը փնտռեն մե՛ր դրօ­շա­կը:

Գի­տեմ թէ պի­տի չգտնեմ զայն անոնց շար­քին, գի­տեմ թէ անոր ազատ ծա­ծա­նու­մը ար­գի­լե­լու հա­մար ի՜նչ դա­ւեր նիւթ­ուե­ցան, բայց այս կա­րօ­տը ան­մար կրակն է հոգի­իս:

Այս կա­րօ­տը ան­մար երազն է ամէն հա­յու: Այդ երա­զը, մեր ժո­ղո­վուր­դի եւ պատ­մու­թեան ոգին, դա­րէ դար ապ­րե­ցու­ցած է մեզ իբ­րեւ ազգ, դրօշ ու­նե­ցող եւ դրօ­շի ձգտող ազգ, որ այ­սօր իր հոգի­ին մէջ կը պա­հէ իր կորսն­ցու­ցած նուի­րա­կան հարս­տու­թիւնը, վա­ղը կրկին պար­զե­լու հա­մար աշ­խար­հին առ­ջեւ, բաց եր­կին­քին տակ:

 

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*