ԳԱ­ԼՈՒՍՏ ՊԱՊ­ԵԱ­ՆԻ ԼՈՅ­ՍԻ ԱՇ­ԽԱՐ­ՀԷՆ ՆԵՐՍ…

0 0
Read Time:7 Minute, 32 Second


 Ծ.Խ.- Վեր­ջերս, խմբագ­րու­թիւնս ստա­ցաւ Գա­նա­տա­հայ լու­սան­կա­րիչ Գա­լուս­տի (Գա­լուստ Պապ­եան) “Նե­րաշ­խար­հիս Ոսն­եակ“էն գոր­ծը, որուն մէջ տե­ղադր­ուած են ար­ուես­տա­գէ­տին իրա­գոր­ծած զա­նա­զան լու­սան­կար­նե­րը` Եու­սուֆ Քարշ­եան ոճով դի­ման­կար­ներ եւ Հան­րի Քարթիէ-Պրը­սոն­եան ոճով ան­հատ­ներ-բնու­թեան տե­սա­րան­ներ: Այս­պէս, “Նե­րաշ­խար­հիս Ոսն­եակ“ին շատ աւե­լի իւ­րա­յա­տուկ գե­ղեց­կու­թիւն մը փո­խան­ցած են “գոյ­ներ“ը` սեւն ու ճեր­մա­կը: Ան­կաս­կած որ զար­մա­նա­լի է…Գա­լուս­տին ոսպն­եա­կի ետին “քլիք“երը` սեւն ու ճեր­մակ գոյ­ներն են, որոնք շատ աւե­լի ազ­դե­ցու­թիւն կը ձգեն:  325 էջե­րէ բաղ­կա­ցած այս վիթ­խա­րի գոր­ծին մէջ տեղ գրա­ւած են հռչա­կա­ւո­րը, ծա­նօթն ու ան­ծա­նօ­թը` Արամ Հայ­կա­զէն, Փա­րա­ճա­նո­վէն, Մհեր Մկրտչեա­նէն մին­չեւ Երե­ւա­նի մէկ ան­ծա­նօթ ար­ուար­ձա­նի ան­ծա­նօթ մա­մի­կը, անց­նե­լով Յա­կոբ Կա­րա­պեն­ցէն, Ժի­րայր Աթ­թար­եա­նէն, Պօ­ղոս Սնապ­եա­նէն, Գրի­գոր Պըլտ­եա­նէն, Աթոմ Էկոյ­եա­նէն եւ դեռ շար­քը եր­կար է…Ան­շուշտ ներ­կայ է նա­եւ շա­րու­նակ հա­յոր­դին հա­լա­ծող Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը` Ապ­րիլ 24ը լու­սան­կա­րիչ Գա­լուս­տի ոսպն­եա­կի ետին:

 

Դու էլ թոշակի անցար, իսկ քո Անդրանիկ զաւակը

Մեր առ­ջեւն է Գա­լուստ Պապ­եան ար­ուես­տա­գէ­տին քա­ռաս­նամ­եայ ու­ղե­ւո­րու­թեան բա­բա­խուն յի­շա­տա­կա­րա­նը:

Սփիւռ­քի մեր ջերմ ու ըն­տա­նի օճախ­նե­րէն ճամ­բայ ել­լե­լով, ան ոտ­քի տակ տուած է մեր հող­մաց­րիւ գո­յու­թեան բարդ աշ­խար­հագ­րու­թիւնը շա­րու­նա­կա­բար փնտռե­լով իր հա­րա­զատ կայ­քը, իր մտքի հաս­տա­տուն կռուա՛­նը եւ ամեն քայ­լա­փո­խին ընդ­լայ­նե­լով հո­գե­ւոր առն­չու­թիւն­նե­րու իր ցան­ցը: Աշ­խար­հի մեծ հար­ցա­կան­նե­րուն մէջ վե­րապ­րած հայն է ան. հա­յաշ­խար­հի չյայտ­նա­բեր­ուած պար­զու­թիւն­նե­րուն գիւ­տա­րա­րը. իս­կա­կան, ան­սե­թե­ւեթ, ինքն իր թա­քուն օրէն­քով ապ­րող ու շնչող առօր­եայ մար­դուն անձ­նա­կան վկա՛ն: Այս գիր­քը այդ վկա­յու­թիւն­նե­րուն մնա­յուն տո­մարն է:

Բա, սա լուսանկարիչը ուրկէ՞ բուսաւ...

Վաթ­սու­նա­կան թուա­կան­նե­րու վեր­ջա­ւո­րու­թեան էր, որ Գա­լուս­տը առաւ վճռա­կան որո­շու­մը` մտնե­լու լոյ­սի աշ­խար­հէն ներս, ար­ուես­տի այս մար­զը իրը ընե­լու եւ հոն­կէ այ­լեւս դուրս չգա­լու ան­շեղ յանձ­նա­ռու­թեամբ: Մենք գի­տենք, թէ Գա­լուս­տը վա­ղուց հմայ­ուած էր ար­ուես­տով. յատ­կա­պէս` բա­նաս­տեղ­ծու­թեա՛մբ, բայց նա­եւ թատ­րո­նով, ֆիլ­մով, երաժշ­տու­թեամբ. եւ ան­շուշտ` լու­սան­կար­չու­թեա՛մբ: Այժմ սա­կայն ան կը բաժն­ուէր սի­րո­ղի, դի­տո­ղի եւ ըն­բոշխ­նո­ղի դիր­քե­րէն եւ մուտք կը գոր­ծէր ստեղ­ծո­ղի մութ եւ դժուա­րա­հաճ աշ­խար­հէն ներս, ուր գի­տու­թիւնն ու քեր­թու­թիւնը նոյն ներշնչ­ման ակունք­նե­րէն կը սնա­նին տե­ւա­բար պայ­մա­նա­ւո­րե­լով զի­րար:

``Հանճարներու`` սրճարանին մէջ, Մհեր Մկրտչեան` շրջապատուած իր հանճարե՛ղ ընկերներով...

Գա­լուս­տին այս ու­ղե­ւո­րու­թիւնը սկսաւ վաթ­սու­նա­կան թուա­կան­նե­րու Նիւ Եոր­քէն, որ ոչ միայն ար­ուեստ­նե­րու մեծ­ղի հնոց մըն էր, այ­լեւ հոն ապ­րող սփիւռ­քա­հայ մեր սե­րուն­դին մտքի աճե­լա­վայ­րը: Աշ­խոյժ, եռան­դուն, գա­ղա­փար­նե­րով ճա­ռա­գայ­թող սե­րունդ մըն էր ան, որ կ՛ապ­րէր յոյ­սե­րով, յու­սա­խա­բու­թիւն­նե­րով, ոգե­ւո­րու­թեամբ ու զայ­րոյ­թով, բայց մա­նա­ւանդ` հա­ւատ­քով եւ հսկայ լա­ւա­տե­սու­թեամբ մը` ար­հա­մար­հե­լով ան­կա­րե­լին, որ մեզ կը շրջա­պա­տէր: Իրենց հա­մար` ան­կա­րե­լին գո­յու­թիւն ու­նէր յաղ­թա­հար­ուե­լու հա­մար եւ ծնե­լու` նոր իմաստ. նոր մեկ­նու­թիւ՛ն: Նիւ Եոր­քի այս կնճռոտ տի­ե­զեր­քին մէջ էր, որ Գա­լուստ պի­տի սկսէր փնտռել իր ինք­նաշ­խար­հը: Իսկ ար­ուես­տի այս բնա­գա­ւա­ռը ժլատ էր ու ան­նե­րող. կա­տա­րե­լա­պաշտ ու ան­զի­ջող. անխ­նայ ու ան­կուշտ` որ քեզ­մէ կ՛առ­նէր ամեն բան եւ մեծ պա­հանջ­կո­տու­թեամբ միայն կը բա­նար իր գաղտ­նիք­նե­րը: Ասի­կա լոյ­սի վար­պետ­նե­րուն ներ­քին տի­րոյթն էր, որ ի վեր­ջոյ պի­տի ըլ­լար նա­եւ տի­րոյ­թը Գա­լուս­տին:

Ինչ­պէս այլ ստեղ­ծա­գոր­ծող­նե­րու պա­րա­գա­յին, միշտ ալ սերտ եւ շատ անձ­նա­կան կապ մը գո­յու­թիւն ու­նե­ցած է Գա­լուս­տին եւ իր նկար­նե­րուն մի­ջեւ: Բո­լոր այն պատ­կեր­նե­րը, որոնք կեանք կ՛առ­նեն Գա­լուս­տին ոսպն­եա­կէն, կը պատ­կե­րեն այն աշ­խար­հը, ուր ան հա­րա­զատ կը զգայ ինք­զինք: Իր նկար­նե­րը անձ­նա­կա­նաց­ուած խօս­քեր են, որոնք այլ կերպ չեն կրնար ար­տա­յայտ­ուիլ եւ այս ձե­ւով միայն կը գտնեն իրենց ամ­բող­ջա­կան հնչե­ղու­թիւնը: Նկա­րը ապ­րող երկ­խօ­սու­թիւն մըն է նկա­րուո­ղին եւ իր մի­ջեւ, եթէ նոյ­նիսկ նկա­րուո­ղը “ան­շունչ“ առար­կայ մըն է. քա­նի որ ոչինչ ան­շունչ է ար­ուես­տա­գէ­տին հա­մար: Շնչա­ւոր են թէ՛ Հա­յաս­տա­նի լեռ­նե­րու հօ­տաղ տղան, թէ՛ իր ոչ­խար­նե­րը, թէ՛ զինք շրջա­պա­տող ցո­րե­նի հաս­կե­րը: Եւ շնչա­ւոր է այն հում բուր­դը, որ լուաց­ուած ու կախ­ուած է գեղ­ջուկ տա­տի­կին տան մօ­տա­կայ­քը, որ­պէս­զի ան չոր­նայ եւ վերս­տին լեց­ուի բար­ձե­րուն եւ վեր­մակ­նե­րուն մէջ եւ վե­րած­ուի կե­նա­րար օրհ­նու­թեան:

Այս իրո­ղու­թեան խօ­սուն ապա­ցոյցն էր նա­եւ Գա­լուս­տին եր­բեմ­նի սթիւտի­ոն Թո­րոն­թո­յի մէջ: Իր պա­տե­րուն վրայ, ես տե­սած եմ բազ­մա­թիւ նմոյշ­ներ պատ­ուէ­րով նկար­ուած իր նկար­նե­րու հա­ւա­քա­ծո­յէն, ուր քաղցր մտեր­մու­թեամբ կեանք կ՛առ­նէ գա­նա­տա­ցի ըն­տա­նիք­նե­րու առօր­եան, բայց մա­նա­ւանդ այդ մար­դոց­մէ իւ­րա­քան­չիւ­րին յա­տուկ ան­հա­տա­կա­նու­թիւնը, խառն­ուած­քը, կա­պը` կեան­քին հետ: Ամեն քայ­լա­փո­խին կը զգաս, թէ ան փնտռած է լոյ­սի անստ­գիւտ ակն­թար­թը` բա­ցա­յայ­տե­լու հա­մար այն, որ կը խու­սա­փի մեր աճա­պա­րա­նոտ ու­շադ­րու­թե­նէն:

Այս գրքի նկար­նե­րէն ամեն մէ­կը ան­ցո­ղիկ կեան­քի մեր իրա­կա­նու­թե­նէն առանձ­նաց­ուած պահ մըն է, որ այ­լեւս չի հպա­տա­կիր ժա­մա­նա­կի ըն­դուն­ուած կա­նո­նա­կար­գին: Այն­ուա­մե­նայ­նիւ ամեն մէկ նկար նա­եւ իր ժա­մա­նա­կին վկան է. անոր իւ­րո­վի վե­րար­տադ­րու­թիւ՛­նը: Գա­լուս­տին այս նկա­րա­շա­րը կ՛ոգե­կո­չէ այն Սփիւռ­քը եւ այն Հայ­րե­նի­քը, որոնք գո­յու­թիւն ու­նէ­ին ութ­սու­նա­կան թուա­կան­նե­րու հա­մաշ­խար­հա­յին մեծ տե­ղա­շար­ժե­րէն առաջ, որոնց բո­վին մէջ ծնաւ նա­եւ նո­րան­կախ հայ պե­տա­կա­նու­թիւնը:

Գա­լուստ Պապ­եան ար­ուես­տա­գէ­տը այժմ կը գտնուի մեր կեան­քի նոր հա­մայ­նա­պատ­կե­րին առ­ջեւ` լոյ­սի նոր առ­կայ­ծում­նե­րով եւ նոր մար­տահ­րա­ւէր­նե­րով: Սրտանց յա­ջո­ղու­թիւն կը մաղ­թենք իրեն:

 

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՆԻՒ ԵՈՐ­ՔԻ ՍՈՒՐԲ ԼՈՒ­ՍԱ­ՒՈ­ՐԻՉ ԱՄԵ­ՆՕՐ­ԵԱՅ ՎԱՐ­ԺԱ­ՐԱ­ՆԻ ԱՇԱ­ԿԵՐՏ­ՆԵ­ՐԸ ՎԱՐ­ԴԱ­ՆԱՆՔ ԿԸ ՏՕ­ՆԵՆ
Next post ՀՐԱ­ՊԱ­ՐԱ­ԿԻ ՎՐԱՅ Է “ԱՐ­ՄԻՆԻ­ԸՆ ՐԻ­ՎԻՈՒ“Ի ՎԵՐ­ՋԻՆ ԹԻՒԸ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles