ԸՆԿ. ՀՐԱՉ ՏԱՍՆԱՊԵՏԵԱՆԻ ՄԱՀՈՒԱՆ ՏԱՍՆԱՄԵԱԿ

0 0
Read Time:7 Minute, 46 Second

Ար­դէն իսկ տաս տա­րի­ներ թա­ւա­լած են:

Ուր­բաթ, Մարտ 16, 2001-ին, ընկ. Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նի կո­րուս­տով, Հայ Յե­ղա­փո­խա­կան Դաշ­նակ­ցու­թիւնը եւ հայ ժո­ղո­վուր­դը կորսն­ցու­ցած էր պատ­մա­գիր մը, մտա­ւո­րա­կան, կրթա­կան մշակ եւ հան­րա­յին-հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ մը, որ իր բա­ցա­ռիկ կա­րո­ղու­թիւն­նե­րը դրած էր ի սպաս Հա­յաս­տա­նի եւ հա­յու­թեան ծա­ռա­յե­լու վեհ գոր­ծին եւ իր անու­նը մի­ա­ցուց դաշ­նակ­ցա­կան երախ­տա­ւոր­նե­րու ան­մահ փա­ղան­գին:

Ան ծնած էր Հա­լէպ, 1928ին: Յա­ճա­խած է Հա­լէ­պի Հայ­կազ­եան ման­կա­պար­տէ­զը, ապա նա­խակր­թա­րա­նը: Տա­րի մը Մխի­թար­եան վար­ժա­րան յա­ճա­խե­լէ ետք, ան­ցած է Հա­լէ­պի ֆրան­սա­կան Լի­սէն, որուն փա­կու­մէն ետք` երկ­րոր­դա­կան ուս­ման վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րը ամ­բող­ջա­ցու­ցած է Պէյ­րու­թի ֆրան­սա­կան Լի­սէ­ին մէջ: Տա­րի մը հե­տե­ւած է Պէյ­րու­թի ու­սո­ղու­թեան եւ բնա­գի­տու­թեան կեդ­րո­նի դա­սըն­թացք­նե­րուն, ապա մեկ­նած է Լի­ոն (Ֆրան­սա): Ստա­նա­լէ ետք բնա­գի­տու­թեան տիտ­ղո­սը, եր­կու տա­րի աշա­կեր­տած է ճար­տա­րար­ուես­տա­կան Քիմ­ի­ա­գի­տու­թեան Բարձ­րա­գոյն դպրո­ցին, ուր­կէ վկայ­ուած է իբ­րեւ քիմ­ի­ա­գէտևճար­տա­րա­գէտ: Թեկ­նա­ծու դառ­նա­լով տոք­թո­րա­կան աւար­տա­ճա­ռի, տա­րի մը փոր­ձա­գի­տա­կան աշ­խա­տան­քի ըն­դուն­ուած է Փե­շի­նէ ըն­կե­րու­թեան մէջ: 1953ի ամա­ռը, Հա­մազ­գա­յի­նի ճե­մա­րա­նի տ­նօ­րէն Սի­մոն Վրաց­եան Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նը հրա­ւի­րած է Ճե­մա­րան, իբ­րեւ գի­տա­կան նիւ­թե­րու ու­սու­ցիչ: 1953ի Հոկ­տեմ­բե­րին հաս­տատ­ուե­լով Պէյ­րութ, մին­չեւ իր մա­հը Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նի կեան­քը կապ­ուե­ցաւ Նշան Փա­լանճ­եան, ապա Մ. եւ Հ. Արս­լան­եան ճե­մա­րան­նե­րուն:

1968ի ամա­ռը Հրաչ Տաս­նա­պետ­եան նշա­նակ­ուե­ցաւ Ճե­մա­րա­նի տնօ­րէն: Գի­տու­թեան բազ­մա­տա­ղանդ ու­սու­ցի­չը, 32 տա­րի Հա­մազ­գա­յի­նի ի սպաս դրաւ իր մտա­ւո­րա­կան ու վար­չա­կան կա­րո­ղու­թիւն­նե­րը: Դպրո­ցի ու­սում­նա­կան վե­րել­քին, տնտե­սա­կան հա­ւա­սա­րակշ­ռու­թեան ապա­հով­ման, աշա­կեր­տու­թեան թուա­կան աճին ու ճե­մա­րա­նի ճա­ռա­գայ­թու­մին ի նպաստ ճի­գե­րը ար­դիւ­նա­ւոր­ուե­ցան ըստ ամե­նայ­նի: Ճե­մա­րա­նը ան­խա­փան շա­րու­նա­կեց իր առա­քե­լու­թիւնը, լի­բա­նան­եան քա­ղա­քաց­ի­ա­կան եր­կա­րա­տեւ պա­տե­րազ­մի թո­հու­բո­հին մէջ, կայ­քէ կայք տե­ղա­փոխ­ուե­լով եր­բեմն, վե­րի­վայ­րում­նե­րով ու բազ­մա­պի­սի դժուա­րու­թիւն­նե­րով, բայց միշտ անե­րեր: Այդ նոյն շրջա­նին կա­ռուց­ուե­ցան Մ. եւ Հ. Արս­լան­եան ճե­մա­րա­նի եւ Նոր­սիկ­եան ման­կա­պար­տէ­զի շէն­քե­րը:

Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նի հա­սա­րա­կա­կան կեան­քը առա­ւե­լա­բար կապ­ուած է Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան հետ: Հա­սակ առած դաշ­նակ­ցա­կան ըն­տա­նի­քի մէջ, ան յատ­կա­պէս կրած է ազ­դե­ցու­թիւնը իր հօ­րեղ­բօր` կու­սակ­ցա­կան գոր­ծիչ Յա­կոբ Սի­մոնիի: Պէյ­րու­թի եւ Փա­րի­զի մէջ Ռու­բէն Տէր Մի­նաս­եա­նի, իսկ աւե­լի ուշ Սի­մոն Վրաց­եա­նի հետ մտեր­մու­թեան մէջ կազ­մա­ւոր­ուած է ու ար­մա­տա­ցած դաշ­նակ­ցա­կան Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նի գա­ղա­փա­րա­կան աշ­խար­հը, որ միշտ դրսե­ւոր­ուե­ցաւ ազ­գա­յին ար­ժէք­նե­րու պաշ­տա­մուն­քով, հա­յու­թեան եւ Հա­յաս­տա­նի իրա­ւունք­նե­րու պաշտ­պա­նու­թեամբ, դաշ­նակ­ցա­կան խի­զա­խու­թեամբ ու կար­գա­պա­հու­թեամբ:

Ճե­մա­րա­նի տնօ­րէն նշա­նակ­ուե­լէն առաջ, Հրաչ Տաս­նա­պետ­եան ան­դա­մակ­ցած է Լի­բա­նա­նի թե­մի Ու­սում­նա­կան Խոր­հուր­դին: Այդ նոյն շրջա­նին կազ­մած է գի­տու­թեան դա­սա­գիր­քե­րու շարք մը, որ եր­կար տա­րի­ներ գոր­ծած­ուե­ցաւ Ճե­մա­րա­նի թէ Ազ­գա­յին վար­ժա­րան­նե­րու մէջ:

Հ.Յ.Դ. Զա­ւար­եան Ու­սա­նո­ղա­կան Միու­թեան վար­չու­թե­նէն ետք` քա­նի մը շրջան Հ.Յ.Դ. Լի­բա­նա­նի Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէի ան­դամ, Հրաչ Տաս­նա­պետ­եան առա­ջին ան­գամ մաս­նակ­ցե­ցաւ 1967ի Հ.Յ.Դ. Ընդ­հա­նուր Ժո­ղո­վին, ուր ընտր­ուե­ցաւՀ.Յ.Դ. Բիւ­րո­յի ան­դամ: Յա­ջոր­դա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րով ան Բիւ­րո­յի ան­դամ մնաց մին­չեւ Դեկ­տեմ­բեր 1999, վեր­ջին եր­կու տա­րի­նե­րուն դառ­նա­լով Բիւ­րո­յի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ:

Հայ Դա­տի հե­տապնդ­ման, ազ­գա­յին առա­ջադ­րանք­նե­րու դրսե­ւոր­ման աս­պա­րէզ­նե­րուն մէջ:

’’Դաշ­նակ­ցա­կա­նու­թիւնը, իր զա­նա­զան առա­քի­նու­թիւն­նե­րով, հա­ւա­քա­կան աւանդն է բո­լո­րին, հա­մա­պար­փակ գու­մա­րը բո­լո­րի՛ նկա­րագ­րա­յին շեշտ­ուած գի­ծե­րուն: Մթնո­լորտ է ան, որ պի­տի աշ­խա­տինք վառ պա­հել` իբ­րեւ ներշն­չա­րան: Բա­րո­յա­կան իւ­րա­յա­տուկ դի­մագ­ծու­թիւն է ան, որուն աս­տի­ճա­նա­կան իւ­րաց­ման պի­տի ձգտինք` հա­ղոր­դու­թեան եւ ան­խար­դախ կի­րար­կու­մի ճամ­բով: Եւ ար­ժա­նի ըլ­լա­լու հա­մար լրիւ ու իրա՛ւ դաշ­նակ­ցա­կան մար­դու դժուար կո­չու­մին, Դաշ­նակ­ցու­թեա՛ն հա­մար, անոր հե­տապն­դած նպա­տակ­նե­րուն հա­մար` որոնց հա­ւա՛տ­քը ու­նինք, ամէն օր քիչ մը աւե­լի պի­տի դաշ­նակ­ցա­կա­նա­նա՛նք’’,  կը յայտ­նէր ան:

Ու­շագ­րաւ եղաւ յատ­կա­պէս Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նի դե­րը յա­րա­բե­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րու մէջ,  հայ բայց յատ­կա­պէս օտար շրջա­նակ­նե­րու հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու մար­զին մէջ:

Հրաչ Տաս­նա­պետ­եան հայ­կա­կան ճար­տա­րա­պե­տու­թեան ու­սում­նա­սի­րա­կան քա­նի մը աշ­խա­տանք­ներ հ­րա­տա­րա­կե­լէ ետք, ամ­բող­ջո­վին նուիր­ուե­ցաւ Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան պատ­մու­թեան, գա­ղա­փա­րա­կան ու կազ­մա­կեր­պա­կան խնդիր­նե­րու գի­տա­կան ու­սում­նա­սի­րու­թեան:

1970ական թուա­կան­նե­րուն, Հ.Յ.Դ. Բիւ­րո­յի որո­շու­մով 4 կամ 5 ամառ­ներ զբա­ղած է Պոս­թը­նի Հ.Յ.Դ. ար­խիւ­նե­րու դա­սա­ւոր­ման, ցու­ցա­կագր­ման ու պատ­ճէ­նա­հան­ման գոր­ծով, այ­նու­հե­տեւ միշտ մնա­լով այդ ար­խիւ­նե­րու բծախն­դիր ու­սում­նա­սի­րող մը: Իր խմբագ­րու­մով կամ իր գրչի ար­գա­սի­քով հա­տո­րով հրա­տա­րակ­ուե­ցան շուրջ քսան աշ­խա­տու­թիւն­ներ, առանց հաշ­ուե­լու մա­մու­լի մէջ տպուած առա­ւել կամ նուազ ըն­դար­ձակ յօդ­ուած­ներն ու յօդ­ուա­ծա­շար­քե­րը:

Հրաչ Տաս­նա­պետ­եա­նի մա­հով Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը, Հա­մազ­գա­յի­նի Հայ Մշա­կու­թա­յին ու Կրթա­կան Միու­թիւնը, ընդ­հան­րա­պէս հայ ժո­ղո­վուր­դը կորսն­ցու­ցած էր բազ­մա­տա­ղանդ անձ­նա­ւո­րու­թիւն մը, որ ամ­բողջ յիս­նամ­եակ մը, իբ­րեւ ու­սու­ցիչ, տնօ­րէն, մտա­ւո­րա­կան, հրա­պա­րա­կա­գիր, հայ ար­ուես­տի ու ազա­տագ­րա­կան շարժ­ման պատ­մու­թեան հե­տա­զօ­տող, ազ­գա­յինևհա­սա­րա­կա­կան գոր­ծիչ իր բա­ցա­ռիկ կա­րո­ղու­թիւն­նե­րը ի սպաս դրաւ հա­յու­թեան եւ Հա­յաս­տա­նին, իր անու­նը մի­աց­նե­լով դաշ­նակ­ցա­կան երախ­տա­ւոր­նե­րու ան­մահ փա­ղան­գին:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆԻ ’’ՀԱՄԱԽՄԲՈՒՄ ’’ ՁԵՌՆԱՐԿԸ ՖԻԼԱՏԵԼՖԻՈՅ ՄԷՋ
Next post ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ԶԱՏԻԿԸ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles