ԱՐԺԱՆԹԻՆԻ ՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԸ ԱՐԳԵԼՔ ՀԱՆԴԻՍԱՑԱՒ ՈՐ ԱԹԱԹՈՒՐՔԻ ԿԻՍԱՆԴՐԻՆ ԶԵՏԵՂՈՒԻ ՊՈՒԷՆՈՍ ԱՅՐԷՍԻ ՄԷՋ

0 0
Read Time:4 Minute, 54 Second

Հ.Յ.Դ. Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը կը տեղեկացնէ թէ, Պուէնոս Այրէսի քաղաքային իշխանութիւնները որոշած են վերատեսութեան ենթարկել եւ նոյնիսկ ջնջել Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղման օրինական գործընթացը:
Թուրքիոյ վարչապետ Ռէճէպ Թայիպ Էրտողանի Արժանթին պաշտօնական այցելութեան ծրագրով նախատեսուած կիսանդրիի զետեղման փորձը, օրին յառաջացուցած էր բուռն բողոք տեղւոյն հայ համայնքէն ներս:
Պուէնոս Այրէսի մէջ լոյս տեսնող «Արմենիա«ն կը տեղեկացնէ թէ Թուրքիոյ վարչապետը վերջին պահուն ջնջեց  Մայիս 31ին Արժանթին կատարելիք իր միօրեայ պաշտօնական այցելութիւնը, անընդունելի համարելով Պուէնոս Այրէսի կեդրոնական հրապարակներէն մէկուն վրայ Աթաթուրքի կիսանդրիին զետեղման դէմ քաղաքի իշխանութիւններուն դրած արգելքը որպէս հետեւանք՝ երկրի հայ համայնքի բողոքին: Էրտողան թուրք նախարարներու եւ ձեռնարկատէրերու բազմանդամ պատուիրակութեան մը հետ, պաշտօնական այցելութեամբ կը գտնուէր Ռիօ Տէ Ժանէյրօ (Պրազիլիա)՝ մասնակցելու համար այսպէս կոչուած եՔաղաքակրթութիւններու Դաշինքի« միջազգային երրորդ հանդիպման: Պրազիլէն յետոյ, թրքական պատուիրակութեան շրջապտոյտի ծրագրին վրան էին Արժանթինն ու Չիլէն: Երկու այցելութիւններն ալ վերջին պահուն ջնջուեցան, առաջինը Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղման արգելքին իսկ երկրորդը՝ Իսրայէլի կողմէ դէպի Կազա ուղղուող թրքական նաւերու վրայ կատարուած յարձակման պատճառով: Հարաւային Ամերիկայի երեք կարեւորագոյն երկիրներու Էրտողանի այցելութիւնը կը պատրաստուէր երկար ժամանակէ ի վեր: Արժանթին կատարուելիք այցելութեան ծրագրին մէջ նախատեսուած էր հադիպում Արտաքին Գործոց Նախարարութեան մէջ, պաշտօնական ճաշ՝ Նախագահական Պալատին մէջ Նախագահուհի Քրիսթինա Ֆեռնանտէս Քիրշնէրի հետ, Ալվէար Փալաս պանդոկին մէջ ընդունելութիւն ձեռնարկատէրերու մասնակցութեամբ եւ մայրաքաղաք Պուէնոս Այրէսի կեդրոնական հրապարակներէն մէկուն վրայ Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղում, որուն բացման արարողութիւնը պիտի կատարուէր Էրտողանի մասնակցութեամբ:
եԱրմենիա« կը տեղեկացնէ թէ Պուէնոս Այրէսի կեդրոնական հրապարակներէն մէկուն վրայ Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղումը թրքական դեսպանատան միջոցառումներէն ամենէն անաղմուկն էր, եւ թերեւս ամենէն հիմնականը: Պատահական չէր, որ այն կու գար Հայոց Ցեղասպանութեան 95ամեակին եւ ծրագրուած էր Արժանթինը նկատի ունենալով: Պրազիլի մէջ նման միջոցառում տեղի չունեցաւ: Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը այդ մասին իմացաւ Էրտողանի այցելութենէն միայն մէկ շաբաթ առաջ: Յանձնախումբի նախաձեռնած հետաքննութիւնը երեւան հանեց, որ հրապարակային տեղ մը կիսանդրիի զետեղման ամբողջ գործընթացը, որուն համար անհրաժեշտ են Պուէնոս Այրէս Ինքնավար Քաղաքի օրէնսդրութեամբ նախատեսուած սահմանադրական քայլերու ամբողջ շարան մը, եղած էր ապօրինի: Թուրք դեսպանը, ինչպէս ինք արժանթինեան մամուլին տեղեկացուց, դիմած էր քաղաքի իշխանութիւններուն, որոնք դեռեւս անյայտ պատճառներով համաձայնած էին նոյն այդ հրապարակին վրայ նախապէս գտնուող եգիպտացի հայրենասէր Ահմատ Արապիի կիսանդրին վերցնել եւ անոր տեղը դնել Աթաթուրքի կիսանդրին: Թուրք դեսպանը, առաւել, սուտ խօսեցաւ մամուլին յայտարարելով որ կիսանդրիին եվերաբացումն« էր որ ծրագրուած էր, երբ Աթաթուրքի կիսանդրին երբեք չէր զետեղուած Պուէնոս Այրէսի մէջ:
Կիսանդրիի բացման արարողութեան համար թրքական դեսպանատունը հրաւէրներ ուղարկած էր Արժանթին կայք հաստատած պոլսահայերու: Անոնցմէ որոնք տակաւին թրքական անցագրով կը ճամբորդեն, ինչպէս տեղեկացուեցաւ, դեսպանատան պաշտօնեաներ զանգեցին, յայտնելով որ ներկայ գտնուէին արարողութեան այլապէս իրենց թուղթերու վերանորոգման համար կրնային դժուարութիւններու դէմ յանդիման գալ…
Թրքական պատուիրակութեան այցելութիւնը խոր մտահոգութիւն պատճառեց Արժանթինի հայ համայնքին: Անոր նպատակը երկու երկիրներու միջեւ յարաբերութիւններու զարգացումը չէր միայն, այլ՝ Ցեղասպանութեան ժխտումի քաղաքականութեան հաստատագրումը Արժանթինի մէջ: Նշենք, որ Ուրուկուայէն (1965) եւ Ֆրանսայէն (2000) յետոյ, Արժանթին Յունուար 2007ին օրէնքով (թիւ 26.199) ճանչցաւ Հայոց Ցեղասպանութիւնը: Ի տարբերութիւն իր նախորդներէն Գառլոս Սաուլ Մենեմի, որ 1995ին նոյնանման օրէնք մը թրքական ճնշումներու տակ վեթոյի ենթարկած էր, Արժանթինի օրուայ նախագահ Նեսթոր Քիրշնէր (ներկայ Նախագահուհիի ամուսինը) մերժած էր այդ քայլին դիմել՝ հաւատարիմ մնալով մարդկային իրաւանց պաշտպանի իր սկզբունքներուն:
Թիւ 26.1999 օրէնքը պատճառ դարձած էր, որ թրքական դիւանագիտութիւնը աշխուժանայ Արժանթինի եւ Ուրուկուայի մէջ, ի մասնաւորի այսպէս կոչուած եֆութպոլային դիւանագիտութեան« եւ հայթրքական փրոթոքոլներու գործընթացի ժամանակ: Պուէնոս Այրէս գործուղղուած դեսպանը՝ Հայրի Հայէթ Եալավ, օգտագործելով փրոթոքոլներու թրքական մեկնաբանութիւնը, ի մասնաւորի ինչ կը վերաբերի Հայոց Ցեղասպանութիւնը յանձնաժողովներու մէջ քննարկելու հարցին, բազնացուց իր ճիգերը ե’ւ դիւանագիտական, ե’ւ քաղաքական, ե°ւ լրատուական, ե’ւ հասարակական շրջանակներու մէջ՝ թրքանպաստ մթնոլորտ ստեղծելու համար: Անկախ դիւանագիտական իր հանդիպումներէն, թրքական դեսպանատան միջոցառումները, յատկապէս Ապրիլեան յիշատակումներու նախօրեակին, ընդգրկեցին ի մէջ այլոց նամակարշաւ Խորհրդարանի անդամներուն, քաղաքական դէմքերու եւ հանրածանօթ հրապարակագիրներու հրաւէրներ Թուրքիա այցելելու, հրապարակային դասախօսութիւններ, Թուրքիոյ բարեկամներու խմբակցութեան առաջացում եւ թուրքարժանթինեան մշակութային կապերու հասարակական կազմակերպութեան ստեղծում կիսանդրիի զետեղման լուրն ու անոր մանրամասնութիւնները իմանալէն յետոյ, Հայ Դատի Յանձնախումբը դիմեց համայնքի բոլոր կազմակերպութիւններուն, որոնք Հայաստանեաց Առաքելական Եկեղեցւոյ Կեդրոնական Վարչութեան հրաւէրով հաւաքուեցան Առաջնորդարանին մէջ Հինգշաբթի Մայիս 27-ի գիշերը:
Յաջորդ օրն իսկ արժանթինեան մամուլին մէջ լոյս տեսան ընթերցողներու նամակներ եւ համայնքին կողմէ հրապարակուած հաղորդագրութիւն մը, որ բողոք կը յայտնէր Էրտողանի այցելութեան դէմ եւ կը պահանջէր ջնջել Աթաթուրքի կիսանդրիին զետեղումը: եՄուսթաֆա Քեմալ շարունակեց թուրքօսմանեան կայսրութեան կողմէ 24 Ապրիլ 1915ին սկսած բնաջնջման ծրագիրը որուն զոհ գացին 1,5 միլիոն անմեղներ եւ պատասխանատուն է Թուրքիոյ ներկայ կառավարութեան հետապնդած Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտումի քաղաքականութեան«, գրուած է հաղորդագրութեան մէջ: Ցեղասպանի կիսանդրիին զետեղումը եոչ միայն բարոյապէս անընդունելի է այլ նաեւ կը խախտէ Պուէնոս Այրէս Ինքնավար Քաղաքի օրէնքները«:
Հայ Դատի Յանձնախումբը բողոքի նամակներով դիմեց խորհրդարանականներու եւ կառավարական պատասխանատուներու յայտնելով որ Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղումը վիրաւորանք է հայ ծագումով քաղաքացիներու եւ անյարիր է մարդկային իրաւանց պաշտպանի արժանթինեան պետական յանձնառութեան: Անհատ քաղաքացիներ, զուգահեռաբար, դիմեցին դատական իշխանութիւններու՝ միջոցառման կասեցման համար իրաւական գործընթաց սկսելու նպատակով:
Համայնքէն պատուիրակութիւն մը, գլխաւորութեամբ Արժանթինահայոց Առաջնորդ Տ. Գիսակ Արք. Մուրատեանի եւ բաղկացած Հ. Յ. Դ. Հարաւային Ամերիկայի Կեդրոնական Կոմիտէէն, Հայ Դատի Յանձնախումբէն, Հ. Ա. Ե. Կեդրոնական Վարչութենէն եւ Հայկական Մշակութային Միութենէն ներկայացուցիչներէ, Ուրբաթ 28 Մայիսին այցելեց Քաղաքային իշխանութեան մէջ Միջավայրի եւ Հանրային Տարածութիւններու նախարար Տիէկօ Սանթիլիի, որուն դիմեց կիսանդրիի զետեղման ջնջման պահանջով: Նախարարը, ընդառաջելով դիմումին, նոյն օրը, Մայիս 28ին, հրամանագիր ստորագրեց կասեցնելով ամբողջ գործընթացը:
Քաղաքային իշխանութիւնները իրենց կեցուածքը մամուլին բացատրեցին ըսելով որ ե’ւ գործընթացը օրինական հունէ չէր անցած, ե’ւ ընդունելի չէր Հայոց Ցեղասպանութեան պատասխանատուներէն մէկուն կիսանդրիին զետեղումը: Եւ հակառակ այն իրողութեան, որ Արտաքին Գործոց Նախարարութիւնը փորձեց այցելութեան ջնջման պատասխանատու համար քաղաքային իշխանութիւնները, արժանթինեան մամուլին համար յստակ էր, որ այն եղած էր արդիւնք համայնքի ազդեցիկ բողոքին:
Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղման ջնջումը, որ զուգադիպեցաւ Հայաստանի Հանրապետութեան 92ամեակին ճիշդ նոյն օրը, ողջունուեցաւ համայնքի բոլոր կազմակերպութիւններու կողմէ: Անկախ իրենց գաղափարախօսական հակումներէն, բոլոր կազմակերպութիւնները խմբագրականներով, հրապարակային ելոյթներով թէ Կիրակի 30 Մայիսին եկեղեցական արարողութիւններու ժամանակ արտասանուած քարոզներով եւ խօսքերով կարեւորութեամբ շեշտեցին համայնքային միասնականութիւնն ու անմիջական զօրաշարժը:
Շաբաթ Մայիս 29-ի գիշերը, «Արմէնիա« Մշակութային Ընկերակցութեան մէջ Հ. Յ. Դաշնակցութեան կազմակերպած Մայիսեան տօնախմբութեան խօսք առնելով Կեդրոնական Կոմիտէի Ներկայացուցիչը շնորհաւորեց համայնքի բոլոր կազմակերպութիւնները իրենց միասնականութեան եւ ճիգերու միաւորման համար: եՀաւաքական յիշողութեան եւ Ճշմարտութեան իրաւունքի յանձնառու երկրի մը մէջ անընդունելի է Ցեղասպանութեան ժխտումը որ Էրտողան կÿուզէր իր հետ բերել եւ Աթաթուրքի կիսանդրիի զետեղումով հաստատագրելէ, ըսաւ ան, միաժամանակ պահանջելով որ Հայաստանի պետական քաղաքականութիւնը աւելի ակտիւօրէն յանձնառու ըլլայ թրքական ժխտողական ակրեսիւ քաղաքականութեան հակազդեցութեան:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post «ԱԶԱՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱՒԱՏՈՐՄԻՂ»Ի ԱՐԴԻՒՆՔ.- ԹՈՒՐՔԻԱ – ԻՍՐԱՅԷԼ ԼԱՐՈՒԱԾՈՒԹԻՒՆԸ ԿԸ ՍԱՍՏԿԱՆԱՅ
Next post ԱԿՆԱՐԿ.- ԵՐԲ ՈՃՐԱԳՈՐԾ ՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ ՎՍՏԱՀ Է ԹԷ ԱՆՊԱՏԻԺ ՊԻՏԻ ՄՆԱՅ…

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles