ՆԻՒ ԵՈՐՔ.- Ս. ԼՈՒՍԱՒՈՐԻՉ ԱՄԵՆՕՐԵԱՅ ՎԱՐԺԱՐԱՆԻ ԱՇԱԿԵՐՏՆԵՐՈՒ ՀԱՆԴԷՍ ԵՒ ԱՐԺ. ԽՈՐԷՆ ԱՒԱԳ ՔՀՆՅ. ՀԱՊԷՇԵԱՆԻ ԳՐՔԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՄ

0 0
Read Time:14 Minute, 3 Second
Արժ. Տ. Մեսրոպ քհնյ. Լաքիսեան կը ներկայացնէ հեղինակը

Կի­րա­կի, Փետր­ուար 14ին, հա­ճե­լի զու­գա­դի­պու­թեան մը հե­տե­ւան­քով, եր­կու ձեռ­նարկ­ներ մի­ա­ձուլ­ուե­ցան:  

Ս.  Լուս. Ամե­նօր­եայ Վար­ժա­րա­նի աշա­կերտ­նե­րուն կող­մէ նա­խա­պէս ծրագր­ուած Վար­դա­նան­ցի Տօ­նա­կա­տա­րու­թեան՝ եկաւ մի­ա­նա­լու  Արժ. Տէր Խո­րէն Աւագ Քհնյ. Հա­պէշ­եա­նի վեր­ջերս հրա­տա­րակ­ուած »Գիր կեան­քի« գրքի՝ շնոր­հան­դէ­սը: Այս ձեռ­նար­կը հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեամբ  Ս. Լուս. Եկե­ղեց­ւոյ  եւ Նիւ Եոր­քի Հա­մազ­գա­յի­նի: Ծրագր­ուած էր ներ­կա­յաց­նել հան­րու­թեան,  Փետր­ուար 11ի երե­կոյ­եան Ուտ­սայ­տի Հայ Կեդ­րո­նին մէջ, սա­կայն  ձիւ­նամր­րի­կի հե­տե­ւան­քով ձեռ­նար­կը յե­տաձգ­ուե­ցաւ Կի­րա­կի, Փետր­ուար 14ին եւ տե­ղի ու­նե­ցաւ Ս. Լուս. Մայր Եկե­ղեց­ւոյ  սրա­հին մէջ, պա­տա­րա­գէն ան­մի­ջա­պէս ետք:

Հա­մազ­գա­յի­նի Գրա­կան Յանձ­նա­խում­բի պա­տաս­խա­նա­տուն, ընկհ. Լի­զա Եսայ­եան  նախ հրա­ւի­րեց Վար­ժա­րա­նի տնօ­րէ­նու­հին Քրիս­թին Րի­կը­լօֆ, որ բա­րի գա­լուստ մաղ­թեց ներ­կայ ծնող­նե­րուն, գնա­հա­տեց աշա­կերտ­նե­րու ճի­գը եւ ու­սուց­չու­հի­ներ՝  Մա­րի Երալ­եա­նի, Թա­մար Լա­գիս­եա­նի եւ Զմրուխտ Մար­գար­եա­նի տա­րած աշ­խա­տան­քը այ­սօր­ուայ յայ­տագ­րի պատ­րաս­տու­թեան հա­մար:
Արժ. Տ. Խորէն Աւ. քհնյ.Հապէշեան խօսքի պահուն

Եւ ու­րեմն աշա­կերտ­նե­րը,  ար­տա­սա­նու­թիւն­նե­րով, ըն­թեր­ցում­նե­րով, եր­գե­րով եւ թա­տե­րա­կան ելոյ­թով,  ներ­կա­նե­րուն փո­խան­ցե­ցին, Վար­դա­նանց պատ­մու­թիւնը, Տեառ­նըն­դա­ռա­ջը, Բա­րե­կեն­դա­նը եւ »Վա­լան­թայ­նի օրը«: Պէտք է շեշ­տել որ բո­լոր երե­խա­նե­րը անխ­տիր,  հա­յե­րէ­նին կա­տա­րե­լա­պէս տի­րա­պե­տած, հա­րա­զատ առո­գա­նու­թեամբ եւ հա­մար­ձա­կօ­րէն ելոյթ ու­նե­ցան, մե­ծա­պէս տպա­ւո­րե­լով ներ­կա­նե­րը:

Ընկհ. Լի­զա հրա­ւի­րեց Ս. Լուս.  եկե­ղեց­ւոյ  Հո­վիւ, Արժ. Տէր Մես­րոպ  քհնյ. Լա­քիս­եան որը ներ­կա­յա­ցուց Արժ. Տէր  Խո­րէն Աւագ Քհնյ.  Հա­պէշ­եա­նի կեն­սագ­րա­կա­նը-  ‘‘Տէր Խո­րէն, աւա­զա­նի անու­նով՝ Յա­կոբ, ծնած է 1933ին, Մու­սա Լեռ: Ըն­տա­նի­քի ինը զա­ւակ­նե­րէն անդ­րա­նիկն է: 1939ին Հա­յու ճա­կա­տա­գի­րը Մու­սա Լե­րան հա­յու­թիւնը նե­տեց Լի­բա­նան, Այն­ճար:  Տաս­նը­չորս տա­րե­կան Յա­կո­բը Այն­ճա­րի Յա­ռաջ վար­ժա­րա­նը աւար­տե­լէ ետք, կþըն­դուն­ուի Երու­սա­ղէ­մի Ժա­ռան­գա­ւո­րա­ցը, սա­կայն Պա­ղես­տի­նի պա­տե­րազ­մի հե­տե­ւան­քով իր ու­սու­մը կը շա­րու­նա­կէ Ան­թիլ­ի­ա­սի Դպրե­վան­քին մէջ, որն Աւար­տե­լէ ետք, կը սկսի դա­սա­ւան­դել Լի­բա­նա­նի ազ­գա­յին վար­ժա­րան­նե­րուն մէջ:  Հե­տե­ւած է Սէն Ժո­զէֆ հա­մալ­սա­րա­նի հա­յա­գի­տա­կան ամպի­ո­նի դա­սըն­թացք­ներուն:1969ին Խո­րէն Ա. Կա­թո­ղի­կո­սի յոր­դոր­նե­րով, կը ղրկուի Ամե­րի­կա եւ քա­հա­նայ կը ձեռ­նադր­ուի նոյն տա­րին: Իր պար­տա­կա­նու­թիւն­նե­րուն կող­քին ան յա­ճա­խած է՝ Սատ­հըրն Իլի­նոյ Հա­մալ­սա­րա­նը  ապա՝ Քան­քորտ­իա հա­մալ­սա­րա­նը, ուր­կէ վկայ­ուած է մա­գիստ­րո­սի վկա­յա­կա­նով: Շրջան մըն ալ հե­տե­ւած է տոք­թո­րա­յի դա­սըն­թացք­նե­րու: Ստանձ­նած է հով­ուա­կան պաշ­տօն­ներ եւ հանգստ­եան կոչ­ուած 2004ին: Թէ­եւ յօդ­ուած­ներ եւ բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­ներ հրա­տա­րա­կած  է տար­բեր թեր­թե­րու եւ պար­բե­րա­կան­նե­րու մէջ, սա­կայն ‘‘Գիր Կեան­քի’’ գիր­քը Տէր Խո­րէ­նի անդ­րա­նիկ հրա­տա­րա­կու­թիւնն է:’’

Ս. Լուսաւորիչ Վարժարանի աշակերտներու ելոյթներ

Ապա Ընկհ. Եսայ­եան բա­ցատ­րեց որ օր­ուան դա­սա­խօ­սը՝ Դոկտ. Վար­դան Մատ­թէ­ոս­եան  քա­ղա­քէն կը բա­ցա­կա­յէր, այլ Սե­մի­նա­րի մը դա­սա­խօ­սե­լուն հա­մար: Եւ հրա­ւի­րեց Գրա­կան Յանձ­նա­խում­բի ան­դամ­նե­րէն Աւե­տիս Հաճ­եան, որը ըն­թեր­ցեց Դոկտ. Վար­դան Մատ­թէ­ոս­եա­նի պատ­րաս­տած դա­սա­խօ­սու­թիւնը՝ »Գիր կեան­քի« գրքի մա­սին: Ստո­րեւ հատ­ուած­ներ Դոկտ. Վար­դան Մատ­թէ­ոս­եա­նի գրա­խօ­սա­կա­նէն.- “Գիր­քը իր ամ­բող­ջու­թեան մէջ կեան­քը ցո­լաց­նե­լու եւ կեան­քի մա­սին խորհր­դա­ծե­լու առա­ջադ­րանք մըն է, կ’ը­սէ Վ. Մ. եւ կը շա­րու­նա­կէ- Կրնանք սկսիլ վեր­նա­գի­րէն՝ »Գիր կեան­քի«:

»Գիր«ի մա­սին: Հե­ղի­նա­կը զայն կը սահ­մա­նէ երեք բա­ռե­րու շղթա­յի մը մէջ՝ գիր ¬ բառ ¬ խօսք (էջ 310): Ու կը գրէ.

»ԳԻՐ՝ նա­խա­տարր, բջիջ: ԲԱՌ՝ բջի­ջա­յին իմաս­տա­ւոր­եալ մի­ա­ւոր, տա­րա­զա­ւոր իմաս­տայ­նու­թիւն, բա­բա­խո’ւն մի­ա­ւոր՝ ինք­նար­տա­յայտ­ման կա­ռոյ­ցի, մտե­րիմ եւ մեղ­սա­կից հոգի­ին ու մտքին, ծնած՝ ժա­մա­նա­կին ու մի­ջա­վայ­րին մէջ, իբ­րեւ հա­սուն­ցած գի­տակ­ցու­թիւն, ճիշդ ժա­մա­նա­կին լոյս աշ­խարհ եկած ծնուն­դի մը պէս«: . . . »ԽՕՍՔ՝ մտա­ծու­մի բջի­ջա­յին ար­տա­յայտ­ման կա­ռա­շար, որ իմաս­տի իր քաղցր բե­ռը կը տա­նի կա­րի­քին,  մարդ­կա­յի­նի թե­լադ­րան­քի’ն«:

Գիր­քը կը սկսի »Ծննդա­կան«ով ու կը վեր­ջա­նայ »Հաշ­տու­թիւն« վեր­նագր­ուած բաժ­նով, որ ըստ էու­թեան կեան­քի վեր­ջա­ւո­րու­թեան՝ մահ­ուան գա­ղա­փա­րին դէմ յան­դի­ման գա­լու եւ անոր հետ հաշտ­ուե­լու փորձ մըն է: Ու թե­րեւս այս­տեղ կա­րե­լի է գտնել են­թա­վեր­նագ­րին մեկ­նա­բա­նու­թիւն­նե­րէն մէ­կը.¬ »Ես ան­ծա­նօթն եմ, լոյ­սին եկած նոր ծա­նօ­թը«: Այ­սինքն՝ կեան­քի բո­լոր ելե­ւէջ­նե­րուն, բո­լոր վե­րի­վայ­րում­նե­րուն տո­կա­լէ ետք, տու­եալ հանգր­ուա­նի մը կեան­քը հասկ­ցող, կեան­քի լոյ­սը ճանչ­ցող եւ նոր՝ հան­դերձ­եալ կեան­քի լոյ­սը դի­մա­ւո­րե­լու պատ­րաստ էա­կը: Կը կար­ծենք, հեռ­ուէ հե­ռու կը ներշնչ­ուի եւ, մի­ա­ժա­մա­նակ, հե­ռա­ւո­րու­թիւն կը պա­հէ իր »Գիր կեան­քի«ին եւ հայ գրա­կա­նու­թեան բարձ­րա­գոյն ար­տա­յայ­տու­թեան՝ »Մատ­եան ող­բեր­գու­թեան«ի մի­ջեւ: »Նա­րե­կա­ցին, իր աղօ­թա­սաց հոգի­ին ամ­բո’ղջ ցան­կու­թեամբ, կ’ու­զէ պատ­ուաստ­ուիլ Քրիս­տո­սի՝ Անոր էու­թեամբ լեց­ուե­լու, կեն­սա­ւոր­ուե­լո’ւ հա­մար: Սո­վո­րա­բար, ազ­նի’­ւը կը պատ­ուաս­տեն անազնիւին՝ պտու­կով մը եւ կամ, մի­ամ­եայ չա­չով: Այս պա­րա­գա­յին, սա­կայն, շրջուա’ծ է հաս­կա­ցո­ղու­թիւնը, անազ­նի’­ւը ազնիւին պատ­ուաստ­ուած, եթէ ո’չ ազնիւէն կլան­ուե­լու, գո­նէ անով լեց­ուե­լո’ւ, կեն­սա­ւոր­ուե­լու ազ­նի’ւ ցան­կու­թեամբ, ար­ժե­ւո­րե­լու հա­մար մարդ­կա­յին իր կո­չու­մը՝ կեան­քի առա­քե­լու­թեա’ն վե­րա­ծե­լու, գտնե­լու մտա­հո­գու­թեամբ իր կորս­ուած դի­մագ­ծու­թիւնը՝ բնա­կան փայ­լով ու գե­ղով« (էջ 347):

Մարդ­կա­յին ճամ­բան եղած է փուշ ու տա­տաս­կով լե­ցուն, բայց ասի­կա պատ­ճառ մը չէ, որ հե­ղի­նա­կը յո­ռե­տես ըլ­լայ կեան­քի հան­դէպ: Իր »Փո­խան յա­ռա­ջա­բա­նի«ն կը բաց­ուի հե­տեւ­եալ պար­բե­րու­թեամբ.¬

»Կեան­քի’ կոչ­ուած ըլ­լա­լու երախ­տի­քի եւ հրճուան­քի ար­տա­յայ­տու­թիւն մըն է այս գիր­քը, որ ար­տա­բեր­ուե­ցաւ հեւք առ հեւք՝ աղօթ­քի’ պէս, իբ­րեւ էու­թե­նա­կան դրսե­ւոր­ման խորհր­դա­նիշ բոյր՝ սրտի տրո­փի անծ­րա­գիր ու ան­կաշ­կա’նդ կշռոյ­թով՝ առ Արա­րիչն իմ, որ հա­ճե­ցաւ ոչին­չէն զիս ապ­րե­լու հա­ճոյ­քի’ն բարձ­րաց­նել, հայ­րա­կան ան­պա­րագր­կե­լի սի­րով մը ինք­զի’նք վստա­հե­լով ին­ծի« (էջ 8):

Սի՞րտն է, թէ՞ միտ­քը, որ մե­զի պի­տի վե­րա­դարձ­նէ մեր ան­ցած ու գա­ցած օրե­րուն յի­շա­տակ­նե­րը, որոնք մեզ պի­տի հե­տապն­դեն մին­չեւ մեր կեան­քին վեր­ջը: Հա­ւա­քա­կան յի­շո­ղու­թիւնը ինչ­պէ՞ս պի­տի կազմ­ուի:

»Յուշ՝ մե­ռած կեան­քի մաս, անց­եա­լին իրո­ղու­թեանց մշու­շա­յին ծուէն:

Ուս­տի, յի­շել՝ վե­րա­դառ­նալ անց­եա­լին եւ պրպտե­լո’վ յու­շա­թեր­թե­րը կու­տակ­ուած, աւա­զա­նին մէ­ջէն մտքի, գտնել պա­տա­ռի’­կը ցան­կա­լի դէպ­քի եւ բե­րել դուրս՝ ներ­կա­յին, այն քաղցր թո­րա’ն­քը կեան­քի, որ քեզ­մով եղաւ, քու էու­թե­նէն ծո­րած կեան­քի շի’թ՝ խո­հի, ապ­րու­մի, տագ­նա­պող յոյ­սի, որ հի­մա, այլ թեր­թե­րու հետ անկ­եանք, կը մնայ ան­ձէդ իբ­րեւ քաղցր մաս, քեզ վկա­յող փաստ՝ իրա­գործռ­ւա’ծ ժա­մա­նա­կի խո­րու­թեան մէջ մտա­ծու­միդ աւա­զա­նին« (էջ 338):

Հե­ղի­նա­կը ճամ­բոր­դու­թեան մը ձեռ­նար­կած է՝ մարդ էա­կի հետ­քե­րէն քա­լե­լով: Այդ ճամ­բոր­դու­թեան ըն­թաց­քին, ու­ղե­ւո­րը կրնայ ըսել, ինչ­պէս գրած է ամե­րի­կա­ցի բա­նաս­տեղծ Ռո­պըրթ Ֆրոս­թը. »Ես ընտ­րե­ցի նուազ կոխ­ուած ճա­նա­պար­հը, եւ ահա այդ էր ամ­բողջ տար­բե­րու­թիւնը«:

»Խո­րէն աւագ քա­հա­նայ Հա­պէշ­եա­նի այս գիր­քը այդ ար­ժա­նի­քը ու­նի -կþեզ­րա­կաց­նէ Վ.Մ.: Ան կ’անց­նի նուազ կոխ­ուած ճամ­բա­նե­րէ եւ ըն­թեր­ցո­ղի մտքին մէջ տար­բեր զգա­ցո­ղու­թիւն մը կը ստեղ­ծէ: Ար­ժա­նա­պա­տիւ հե­ղի­նա­կը աշ­խա­տած է իր անդ­րա­դարձ­նե­րուն ընդ­մէ­ջէն խորհր­դա­ծու­թեան սեր­մը ձգել ըն­թեր­ցո­ղի մտքին մէջ՝ իր մա­սին իր խօս­քը վեր­յի­շե­լով, անազնիւը փոր­ձած է ազ­նուու­թեան մեր­ձե­նալ եւ ապա մեզ՝ անազ­նիւ­ներս վա­րա­կել այդ շուն­չով«: 

Ապա հրա­ւիր­ուե­ցաւ Տ. Խո­րէն Աւ. Քհնյ. Հա­պէ­շե­ան իր խօս­քը ըսե­լու եւ նշեց՝ ‘‘Կեան­քի կոչ­ուած ըլ­լա­լու երախ­տի­քի ¢ հրճուան­քի ար­տա­յայ­տու­թիւն մըն է այս գիր­քը, որ ար­տա­բեր­ուե­ցաւ հեւք առ հեւք՝ աղօթ­քի’ պէս, իբ­րեւ էու­թե­նա­կան դրսե­ւո­րումն խորհր­դա­նիշ բոյր՝ սրտի տրո­փի անծ­րա­գիր ու ան­կաշ­կանդ կշռոյ­թով՝ առ Արա­րի’չն իմ, որ հա­ճե­ցաւ ոչ­ինչէն զիս ապ­րե­լու հա­ճոյ­քի’ն բարձ­րաց­նել, հայ­րա­կան ան­պա­րագ­րե­լի սի­րով մը ինք­զի’նք վստա­հե­լով ին­ծի:

Մարդ­կա­յին նկա­րագ­րա­յին դրսե­ւո­րու­մի նշմա­րե­լի պա­րա­գա­յա­կան յանդգ­նու­թիւն­նե­րը՝ գիր­քիս առա­ջին մա­սե­րուն մէջ, ան­ձիս մէկ մա­սին՝ սո­վո­րա­կան մար­դուն հո­գե­վի­ճակ­նե­րուն դրսե­րե­ւոյթ ար­տա­յայ­տու­թիւնն է, պար­զա­պէս, ամէն  դա­րու եւ կեան­քի ամէ’ն դարձ­ուած­քի ինք­զինք զգաց­նող՝ նախ­նա­կա­նի ան­հա­ւա­սա­րակ­շիռ բնոյ­թով, որ, իմ կող­մէ, գի­տակ­ցօ­րէ’ն ար­տա­յայտ­ուե­ցաւ, սո­վո­րա­կան մար­դը իր հա­րա­զա­տու­թեան մէջ պա­հե­լու հա­մար:

Սա­կայն եթէ կամ­քի ոյ­ժով կա­րե­նաք ամ­բող­ջու­թեա’մբ ըն­թեռ­նուլ այս գիր­քը, պի­տիըմբռ­նէք, որ անոր սկիզ­բի մա­սը ան­ձիս մէկ՝ հին մասն է միայն, իսկ ես իմ ամ­բող­ջու­թի’ւնն եմ, աւե­լի միւ­սը՝, նո’­րը, բու’­նը, որ, ինք­ն իր մէ­ջէն գի­տա­կից ար­շաւ­նե­րու հե­տամ­տե­լով՝ մութ անց­եա­լէն լոյ­սին բարձ­րա­ցած գի­տակ­ցու­թի’ւն  է ար­դէն, լու­սե­ղի­նա­ցած իրո­ղու­թի’ւն:’’

Յայ­տագ­րի աւար­տին, Ընկհ. Լի­զան հրա­ւի­րեց Նիւ Եոր­քի Հա­մազ­գա­յին Մաս­նա­ճիւ­ղի ատե­նա­պետ Դոկտ. Հրանդ Մար­գար­եան փակ­ման խօս­քը ընե­լու:

Դոկտ. Հրանդ Մար­գար­եան անդ­րա­դար­ձաւ ներ­կա­յաց­ուած գիր­քին, եւ օր­ուան երր­եակ խոր­հուր­դին՝  Վար­դա­նան­քի, Բա­րե­կեն­դա­նի եւ Վա­լան­թայ­նի տօ­նա­կա­տա­րու­թեան եւ յատ­կա­պէս Ս. Լու­սա­ւո­րիչ Մայր Վար­ժա­րա­նին  աշա­կերտ­նե­րու մաս­նակ­ցու­թեան: Ան ող­ջու­նեց Տէր Խո­րէ­նի անդ­րա­նիկ գիր­քին հրա­տա­րա­կու­թիւնը եւ Մաղ­թեց որ Տէր Խո­րէ­նի այս գիր­քը իր յա­ջորդ­նե­րը ու­նե­նայ: Ապա անդ­րա­դար­ձաւ Վար­դա­նան­քի՝ այ­սօր­ուա’ն խոր­հուր­դին, եւ ըսաւ՝ »Մի­թէ այ­սօր տար­բեր տե­սա­կի »վար­դա­նանք­ներ« չե՞նք ապ­րիր ազ­գո­վին: Տեղ մը մեզ­մէ մեր ապ­րե­լու եւ գո­յա­տե­ւե­լու իրա­ւուն­քը կը պա­հանջ­ուի, տեղ մը մեր պատ­մա­կան իրա­ւունք­նե­րը ոտ­նա­կոխ կþըլ­լան, տեղ մը մեր լե­զուն եւ մեր ազ­գա­յին սրբու­թիւն­նե­րը օրըս­տօ­րէ կը տժգու­նին՝ մեր ապ­րած մի­ջա­վայ­րե­րու ազ­դե­ցու­թիւն­նե­րուն ներ­քեւ: Սփիւռք­եան մեր պայ­ման­նե­րուն մէջ, ու­ծաց­ման դէմ պայ­քա­րե­լու վա­հա­նը, մեր ար­ժէք­նե­րու նկատ­մամբ մեր գի­տակ­ցու­թի’ւնն է: Իսկ այդ գի­տակ­ցու­թեան հի­մը, կը դրուի Հայ­կա­կան Վար­ժա­րա­նին մէջ:þþ Դոկտ. Մար­գար­եան նշեց աշա­կերտ­նե­րուն եր­գած Վար­դա­նան­ցի նուիր­ուած այն խո­րի­մաստ եր­գե­րը, որոնք դար մը առաջ գրուած ըլ­լա­լով հան­դերձ , դեռ կը պա­հեն իրենց այժ­մէ­ա­կա­նու­թիւնը: Վեր­ջա­պէս ան նշեց թէ՝ Վա­լան­թայ­նի առ­թիւ աշա­կերտ­նե­րը իրենց ներ­կա­յա­ցու­մը աւար­տե­ցին՝ ներ­կա­նե­րուն հան­դէպ սի­րոյ ար­տա­յայ­տու­թեամբ, եւ շեշ­տեց »այդ սէ­րը կրնա՞նք փո­խա­դար­ձել Հայ­կա­կան դպրո­ցին, աւե­լի զօ­րա­ւիգ կանգ­նե­լով«:

Ձեռ­նար­կի աւար­տին, հե­ղի­նա­կը մա­կագ­րեց վա­ճառ­ուած գրքե­րը: Անս­պա­սե­լի զու­գա­դի­պու­թամբ, այս եր­կու ձեռ­նարկ­նե­րու մի­ա­ձու­լու­մը, իրա­պէս շատ հա­ճե­լի եւ դաստ­ի­ա­րակ­չա­կան օր մը եղաւ բո­լո­րիս հա­մար:

Ներ­կայ մը

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԿՐԿԻՆ ԱՊՐԻԼ 24-Ի ՆԱԽՕՐԵԱԿՆ Է.- ԽՆԴՐԱՆՔ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ
Next post ՏԵԱՌՆԸՆԴԱՌԱՋԻ ՀԱՆԴԻՍԱՒՈՐ ՆՇՈՒՄ ՊՈՍԹԸՆԻ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles