ՍՈՒՄԿԱՅԻԹԵԱՆ ՍՊԱՆԴ՝ ԽԺԴԺՈՒԹԵԱՆ ԱՒԱՆԴ

Քա­նի մը օրեր միայն, իրար­մէ կը բաժ­նէ Ար­ցախ­եան շար­ժու­մին սկզբնա­ւո­րու­թեան եւ վե­րած­նուն­դի օր­ուան (Փետր­ուար 20, 1988) նշումն ու Ատր­պէյ­ճա­նի Սում­կա­յիթ քա­ղա­քին մէջ, հա­զիւ շա­բաթ մը ետք՝ Փետր­ուար 28, 1988ին տե­ղի ու­նե­ցած հա­կա­հայ ջար­դե­րուն զանգ­ուա­ծա­յին սպան­դը:

Տար­բեր տես­լա­կան, եղե­լու­թիւն, իրո­ղու­թիւն, իրա­դար­ձու­թիւն, դէպք, սպանդ…աւանդ:

1905-ի Հայ-թա­թա­րա­կան կռիւ­նե­րու մէկ ար­դի հանգր­ուա՞ն, թէ այդ օրե­րուն՝ Խորհր­դա­յին Միու­թեան փլուզ­ման սե­մին կեղծ ու շին­ծու եղ­բայ­րա­կան սկզբունք­նե­րու դէմ վրէժխնդ­րու­թիւն, կիրք ու  մո­լո՞ւցք:

Ան­տե­ղի եւ անըն­դու­նե­լի է ազե­րի հա­կա­քա­րոզ­չա­կան մե­քե­նա­յին կա­տա­րած մէկ բաղ­դա­տա­կա­նը՝ պա­տե­րազ­մա­կան գօտի­էն հե­ռու գնուող Սում­կա­յի­թի սպան­դին եւ այդ դէպ­քէն չորս տա­րի ետք, Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թեան բա­նա­կի շղթա­յա­զեր­ծած, զի­նուո­րա­կան գօտիի մէջ գտնուող եւ ռազ­մա­կան կա­րե­ւո­րու­թիւն ըն­ծա­յող, Խո­ճալ­ուի ազա­տագր­ման մի­ջեւ:

Օրին, ան­ցու­դար­ձե­րուն ժա­պա­ւէ­նը կը մատ­նէ° եւ կը փաս­տէ° թէ այդ օր՝ Փետր­ուար 20-ին, Սում­կա­յի­թի մէջ կա­տար­ուած սպան­դին, տեղ­ւոյն ներ­քին ապա­հո­վու­թեան ու­ժերն ու երկ­րին ներ­քին խռո­վու­թիւն­նե­րը զսպող յա­տուկ ջո­կատ­նե­րը դիտ­մամբ անն­կատ ու աննշ­մար, կա­րե­ւո­րու­թիւն չէ­ին տար պա­տա­հած սար­սա­փազ­դու դէպ­քե­րուն եւ այդ կեց­ուաց­քով կը հրահ­րէ­ին եւ յա­ւել­եալ առիթ կ°ըն­ծա­յէ­ին որ­պէս­զի խու­ժան տնա­ւեր­ներ դա­շիւ­նա­հա­րէին, կա­ցի­նա­հա­րեն, հրկի­զեն եւ դեռ այլ բար­բա­րո­սա­յին մի­ջոց­նե­րով սպան­նեն ան­մեղ հա­յոր­դի­ներ: Նոյ­նիսկ, այդ խու­լի­կան խու­ժա­նը, անխ­նայ եղած էր…ար­գելք հան­դի­սա­նա­լով դեռ աշ­խարհ չտե­սած սաղ­մա­ծի­նին:

22 տա­րի ետք, կա­րե­լի չէ այդ օրե­րու Խորհր­դա­յին Միու­թեան կա­ռոյց­նե­րը պատր­ուակ նկա­տել եւ այդ­պէս, այ­սօր չգո­յու­թեան վե­րած­ուած հսկա­յու­թեան մը այ­պա­նել պա­տա­հա­ծը: Ո°չ, մա­նա­ւանդ որ աւե­լի քան 48 ժամ­ուան ան­տէր-ան­տի­րա­կա­նու­թիւ­նէ ետք, յան­կարծ տեղ­ւոյն ներ­քին ապա­հո­վու­թեան յա­տուկ ջո­կատ­նե­րը մուտք գոր­ծե­ցին կռուա­դաշտ եւ շու­տով վե­րա­հաս­տա­տե­ցին շրջա­նի ան­դոր­րու­թիւնը:

Ահա­ւա­սիկ, աւե­լի ծանր արխիւա­յին փաս­տագ­րու­թիւն մը, որ հար­ցադ­րել կու տայ թէ արդ­եօք ժա­մա­նա­կը չէ՞ Պա­քուն իր պատ­մա­կան պա­տաս­խա­նա­տուու­թեան դէմ յան­դի­ման դնե­լու:

…Պա­քու մը, որ այդ օրե­րուն երկր­պա­գուն էր բա­րե­կա­մու­թեան, բա­րի կա­մե­ցո­ղու­թեան եւ հա­մե­րաշ­խու­թեան:

…Պա­քու մը՝ որ  քո­ղար­կած ու ծած­կած էր պա­տա­հա­ծը.- Սում­կա­յի­թեան սպանդ՝ Խժդժու­թեան աւանդ:

«Հայրենիք»

Փետրուար 26, 2010

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*