ԻՐԱՒԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐԸ ՊԱՏՐԱՍՏ, ՄՆՈՒՄ ԵՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐԸ

0 0
Read Time:7 Minute, 16 Second

ՎԱՐ­ԴԱՆ ԳՐԻ­ԳՈՐ­ԵԱՆ

“Հա­յոց Աշ­խարհ”

Յուն­ուա­րի 12-ին Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած վճի­ռը, իր յստակ ար­դիւն­քով լի­նե­լով հայ-թրքա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի սահ­մա­նադ­րա­կա­նու­թիւնը հաս­տա­տող քայլ, իրա­ւա­կան հիմ­նա­ւո­րում­նե­րի բարդ հա­մա­կար­գի մի­ջո­ցով, ըստ էու­թեան, գծեց Թուրք­իոյ հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­ներ կա­ռու­ցե­լու իրա­ւա­քա­ղա­քա­կան յստակ շրջա­նակ­նե­րը: Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը փաս­տօ­րէն իրա­ւա­կան ձե­ւա­կեր­պում է տուել գրե­թէ բո­լոր այն մտա­հո­գու­թիւն­նե­րին, որոնք առ­կայ էին Հոկ­տեմ­բե­րի 10-ի ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի հետ կապ­ուած: Այ­սինքն` ամ­րագ­րել է.

Ա) Թուրք­իոյ հետ ստո­րագր­ուած փաս­տաթղ­թե­րը երկ­կողմ բնոյթ ու­նեն (եր­րորդ երկր­նե­րի, տու­եալ պա­րա­գա­յում` Ատր­պէյ­ճա­նի հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րին չեն վե­րա­բե­րում):

Բ) Դրան­ցում ամ­րագր­ուած պար­տա­ւո­րու­թիւն­նե­րը կա­րող են գոր­ծել միայն դիւա­նա­գի­տա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի հաս­տատ­ման եւ “փաս­տա­ցի սահ­մա­նի” բաց լի­նե­լու պա­րա­գա­յում, այ­սինքն` մաս­նա­կի լու­ծում­նե­րը պլաֆ են, իսկ Թուրք­իոյ հետ ներ­կայ սահ­մա­նը չի ճա­նաչ­ուած, եւ այդ հիմ­նախն­դի­րը կա­րող է կար­գա­ւոր­ուել միայն առան­ձին հա­մա­ձայ­նագ­րով:

Գ) Սահ­մա­նադ­րու­թեան 6-րդ յօդ­ուա­ծով Հա­յաս­տա­նի եր­րորդ Հան­րա­պե­տու­թեան հա­մար իրա­ւա­կան ուժ ու­նեն միայն յստա­կօ­րէն իր կող­մից ստո­րագր­ուած պայ­մա­նագ­րե­րը (եւ ոչ թէ Կար­սի պայ­մա­նա­գի­րը):

Դ) Հոկ­տեմ­բե­րի 10-ի ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի մի­ջո­ցով հնա­րա­ւոր չէ կաս­կա­ծի տակ դնել Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան փաս­տը, որ ամ­րագր­ուած է սահ­մա­նադ­րա­կան ուժ ու­նե­ցող` 1990 թուա­կա­նի Օգոս­տո­սի 23-ի Ան­կա­խու­թեան հռչա­կագ­րում (այն­տեղ տեղ է գտել ան­գամ “Արեւմտ­եան Հա­յաս­տան” քա­ղա­քա­կան հաս­կա­ցու­թիւնը), եւ այլն, եւ այլն:

Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած նման վճռից յե­տոյ առաջ է գա­լիս տրա­մա­բա­նա­կան հարց. ի՞նչ անել այն փաս­տաթղ­թի հետ, որը տէ Ժիւ­րէ առայժմ ու­նի միայն մի գոր­ծա­ռոյթ` Հոկ­տեմ­բե­րի 10-ի ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի սահ­մա­նադ­րա­կա­նու­թեան ճա­նա­չու­մը: Մնա­ցա­ծը ըստ էու­թեան “իրա­ւա­կան գոր­ծիք­նե­րի” մի մեծ զի­նա­նոց է, որը երկ­րի սահ­մա­նադ­րա­կան ատ­եա­նը Յուն­ուա­րի 12-ին յանձ­նել է քա­ղա­քա­կան ատ­եան­նե­րին` Ազ­գա­յին ժո­ղո­վին եւ, ի հար­կէ, գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թեա­նը` նա­խա­գա­հի գլխա­ւո­րու­թեամբ:

Կար­ծում ենք,  թէ ինչ­պէ՞ս օգ­տա­գոր­ծել այդ գոր­ծիք­նե­րի հա­րուստ տե­սա­կա­նին, երբ Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նը օրի­նա­կա­նաց­րել է այն­պի­սի ար­ձա­նագ­րու­թիւն­ներ, որոնց վե­րա­բեր­եալ գո­յու­թիւն ու­նեն եր­կու մեկ­նա­բա­նու­թիւն­ներ: Այ­սինքն` մենք դրանց այս կամ այն կէ­տը մեր ձե­ւով ենք հաս­կա­նում, իսկ Թուրք­ի­ան` իր: Աւե­լի՛ն. ողջ խնդիրն այն է, որ Թուրք­ի­ան ոչ միայն իր ձե­ւով է հաս­կա­նում, այ­լեւ գոր­ծում է` փոր­ձե­լով գտնել հայ-թր­քա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը ղա­րա­բաղ­եան ճա­կա­տը ճեղ­քե­լու գոր­ծի­քի վե­րա­ծե­լու քա­ղա­քա­կան աշ­խա­տա­կար­գեր:

Հէնց այս­տեղ է, որ առա­ջի­կա­յում նշմար­ւում է հիմ­նա­կան վտան­գը, որի չէ­զո­քա­ցու­մը աւե­լի կա­րե­ւոր է իր հրա­տա­պու­թեան առու­մով, քան Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի իրա­ւա­կան որոշ­ման յե­տա­գայ ճա­կա­տա­գի­րը:

Բանն այն է, որ թէ­եւ հայ­կա­կան կող­մը ամուր է Ղա­րա­բա­ղի հար­ցում, բայց Թուրք­ի­ան էլ յա­մառ է ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի վա­ւե­րա­ցու­մը ձգձգե­լու հար­ցում: Չմո­ռա­նանք նա­եւ, որ Թուրք­իոյ Ազ­գա­յին մեծ ժո­ղո­վում փաս­տաթղ­թե­րի ըն­դուն­ման ըն­թա­ցա­կար­գը բա­ւա­կան բարդ է: Մար­տին նրա յանձ­նա­ժո­ղով­նե­րից մէ­կը կա­րող է քննար­կել ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը եւ հաս­տա­տել դրանք: Դրա­նից յե­տոյ Թուրք­ի­ան մի քա­նի ամիս կը ծա­նու­ցի իր “լուրջ առա­ջըն­թա­ցը”, որ­պէս­զի բա­րե­յա­ջող շրջան­ցի Ապ­րի­լի 24-ը:

Ի՞նչ ենք անե­լու մենք այդ պա­րա­գա­յում, երբ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թիւնը եւս մէկ տա­րի զբաղ­ուի հայ-թրքա­կան հաշ­տեց­ման ոչ թէ իրա­կան, այլ կեղծ օրա­կար­գով` Ղա­րա­բա­ղի խնդրով:

Այս­տեղ է, որ Յուն­ուա­րի 12-ին Սահ­մա­նադ­րա­կան դա­տա­րա­նի ըն­դու­նած որոշ­մա­նը ու­ղեկ­ցող իրա­ւա­կան գնա­հա­տա­կան­նե­րը պէտք է վե­րած­ուեն քա­ղա­քա­կան որո­շում­նե­րի: Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւնը Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րա­նից ար­դէն ստա­ցել է “իրա­ւա­կան գոր­ծիք­նե­րի” անհ­րա­ժեշտ զի­նա­նո­ցը: Ուս­տի սրա­նից յե­տոյ ողջ խնդիրն այն է, թէ ե՞րբ եւ ի՞նչ հիմ­նա­ւոր­մամբ պէտք է կա­սեց­ուի Թուրք­իոյ հեր­թա­կան նա­խա­ապ­րիլ­եան կամ ապ­րիլ­եան հնար­քը:

Դա կա­րող է անել Հա­յաս­տա­նի Ազ­գա­յին ժո­ղո­վը իր կա­նո­նա­կար­գի որո­շա­կի փո­փո­խու­թեան պա­րա­գա­յում, դա կա­րող է անել նա­եւ երկ­րի նա­խա­գա­հը` խորհր­դա­րան ներ­կա­յա­ցուող փաս­տաթղ­թում իբ­րեւ վե­րա­պա­հում­ներ նե­րա­ռե­լով “իրա­ւա­կան գոր­ծիք­նե­րի” այն հա­րուստ զի­նա­նո­ցի թէ­կուզ մի մա­սը, որը նրան տրա­մադ­րել է երկ­րի Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րա­նը: Ու­րեմն հայ-թրքա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րում սկիզբ առ­նող յստա­կե­ցում­նե­րը հա­սել են այն սահ­մա­նագ­ծին, երբ առա­ջի­կայ գար­նան սկզբին պէտք է ան­պայ­մա՛ն վերջ դրուեն յե­տա­գայ շա­հար­կում­նե­րը:

Ինչ վե­րա­բե­րում է առա­ջի­կա քայ­լե­րին, ապա հայ­կա­կան կող­մը հիմն­ուե­լով իր Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րա­նի վճռի վրայ, կա­րող է յստա­կօ­րէն յայ­տա­րա­րել, որ քա­նի դեռ դիւա­նա­գի­տա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­ներ չեն հաս­տատ­ուել եւ փաս­տա­ցի սահ­մա­նը չի բաց­ուել` հայ-թրքա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րում առա­ջըն­թա­ցի շուրջ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան ցան­կա­ցած “ոգե­ւո­րու­թիւն” ոչ միայն ժա­մա­նա­կավ­րէպ է, այ­լեւ առար­կա­յօ­րէն ծա­ռա­յում է այդ աս­պա­րէ­զում դե­ռեւս առ­կայ հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րը ար­հես­տա­կան փա­կու­ղում պա­հե­լու Թուրք­իոյ փոր­ձե­րի օրի­նա­կա­նաց­մա­նը:

Ուս­տի հայ-թրքա­կան երկ­խօ­սու­թեան միջ­նորդ­նե­րը կա՛մ պէտք է թուր­քե­րին հաս­կա­նա­լի “լե­զուով” խօ­սեն նրանց հետ, կա՛մ էլ հան­գիստ թող­նեն Հա­յաս­տա­նին:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՎԵՐԱՊԱՀՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՎԱՒԵՐԱՑՈՒՄ
Next post ՀԱՅ ԴԱՏԻՆ ՄՕՏԻԿ ԲԱՐԵԿԱՄ ՃՈՐՃ ՌԱՏԱՆՈՎԻՉ ՊԻՏԻ ՀԵՌԱՆԱՅ ՔՈՆԿՐԷՍԷՆ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles