ԱՐՄԷՆ ՌՈՒՍՏԱՄԵԱՆ ՖԻԼԱՏԵԼՖԻՈՅ ՄԷՋ

ԱՍ­ՊԵՏ ՊԱ­ԼԱՆ­ԵԱՆ

(Հայացուց՝ ՆԱ­ՅԻ­ՐԻ ՊԱ­ԼԱՆ­ԵԱՆ)

Դեկ­տեմ­բեր 10ին, Ֆի­լա­տելֆ­իոյ Հայ­կա­կան Գա­ղու­թը պա­տե­հու­թիւնը ու­նե­ցաւ հան­դի­պե­լու եւ ունկնդ­րե­լու ըն­կեր Ար­մէն Ռուս­տամ­եա­նին:  Ան­տե­սե­լով ցուր­տը, մօ­տա­ւո­րա­պէս յի­սուն ան­ձեր ներ­կայ եղան »Սի­րուն­եան« Կեդ­րոն:

Զրոյց-դա­սա­խօ­սու­թեան ըն­թաց­քին, ան յայտ­նեց թէ նա­խա­գի­ծե­րը լե­ցուն էին նա­խա­պայ­ման­նե­րով, որոնք վտան­գա­ւոր էին Հա­յաս­տա­նի ազ­գա­յին շա­հե­րուն:  Նա­խագ­ծերը կ°ըն­դու­նին Թուրք­իոյ ներ­կայ սահ­ման­նե­րը եւ տե­ղի կու տան Հայ­կա­կան բո­լոր իրա­ւունք­նե­րուն եւ  իրենց պատ­մա­կան հայ­րե­նի­քի պա­հանջ­նե­րուն, որ 1915 Ցե­ղաս­պա­նու­թեան որ­պէս արդիւնք կորսն­ցու­ցած էինք:  Նա­խագ­ծե­րը կը պա­րու­նա­կեն ստեղ­ծու­մը պատ­մա­կան յանձ­նա­ժո­ղո­վի մը, սեր­տե­լու եւ ար­ժե­ւո­րե­լու 1915ի, Ցե­ղաս­պա­նու­թեան պա­տա­հար­նե­րը:  Ան կը պա­րու­նա­կէ նա­եւ նա­խա­պատ­ճառն ու հի­մը, եր­կիր­նե­րու հո­ղա­յին ամ­բող­ջու­թեան, որ Ատր­պէյ­ճա­նի պա­րա­գա­յին, կը նշա­նա­կէ Ար­ցա­խի վե­րա­դարձ­ուի­լը:  Միւս կող­մէն, Ար­ցա­խի առն­չու­թեամբ, ան բո­լո­րո­վին կ°ան­տե­սէ  ինք­նո­րոշ­ման իրա­ւուն­քը:

Ռուս­տամ­եան ըսաւ, թէ Հա­յաս­տան նոր պա­տե­րազ­մի ճա­կատ մը բա­ցած է Հայ-Թրքա­կան հար­ցով, Ար­ցա­խի հար­ցով վերջ­նա­կան լու­ծում եւ կար­գադ­րու­թիւն մը գտնե­լէ առաջ:  Այս­պի­սով Հա­յաս­տան կնճռո­տած է եր­կու ճա­կատ­նե­րու վրայ, բարդ եւ մի­ա­ցուլ­ուած հար­ցե­րով եւ վէ­ճե­րով:  Թուրք­իա այս հան­գա­ման­քէն ամէ­նէն շատ կ°օգտ­ուի: Վե­րը յիշ­ուած եւ այլ հար­ցեր, որ նա­խագ­ծե­րու մէջ նե­րառ­ուած են, կը հա­կա­սեն Հա­յաս­տա­նի Սահ­մա­նադ­րու­թեան շատ մը հիմ­նա­կան կէ­տե­րուն:  Ու­րեմն առա­ջին քայ­լը պի­տի ըլ­լայ Նա­խագ­ծե­րու քննար­կու­մը Հայ­կա­կան Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րա­նի կող­մէ:  Անոր ինը ան­դամ­նե­րը պի­տի քննար­կեն այս հար­ցը եւ Յուն­ուա­րին, իրենց որո­շու­մը պի­տի տան:  Օրէն­քով, ինը ան­դամ­նե­րով դա­տա­րա­նը, Հա­յաս­տա­նի մէջ բո­լո­րո­վին ան­կախ մար­մին մըն է, եւ նշա­նակ­ուած են եւ կը ծա­ռա­յեն մին­չեւ 65  տա­րե­կան:  Դա­տա­րա­նը կա­րող է վար­չու­թիւ­նէն ազատ գոր­ծել եւ որո­շել:  Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րա­նի պա­տաս­խա­նա­տուն Գա­գիկ Յա­րու­թիւն­եանն է, Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գահ Սերժ Սար­գիս­եա­նին մօ­տիկ բա­րե­կամն է եւ նա­խա­գա­հին ըն­կե­րա­ցած է Սփիւռ­քի շրջապ­տոյ­տին, յա­ռա­ջաց­նե­լու հա­մար նա­խագ­ծե­րը: Ռուս­տամ­եան նշեց թէ այս ստեղծ­ուած կա­ցու­թիւնը հա­կա­ռակ է Գոր­ծա­դիր եւ Դա­տա­կան  մար­մին­նե­րու մի­ջեւ ոյ­ժե­րու ան­ջատ­ման սկզբունք­նե­րուն:

Ռուս­տամ­եա­նի ու­ղեր­ձէն ետք եղան հար­ցում-պա­տաս­խա­նի շրջան մը:  Ձեռ­նար­կը կայ­քէ­ջի վրայ կեն­դա­նի կեր­պով սփռուե­ցաւ:  Կա­րե­լի է դի­տել ձեռ­նար­կը՝ »Սի­րուն­եան« Կեդ­րո­նի կայ­քէ­ջին վրայ.- www.seroonian.com. Ռուս­տամ­եան նշեց, որ Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թեան ներ­քին եւ ար­տա­քին մար­տահ­րա­ւէր­նե­րը լա­ւա­գոյնս դի­մագ­րա­ւե­լու նպա­տա­կով, անհ­րա­ժեշտ է կա­ռու­ցո­ղա­կան երկ­խօ­սու­թիւն կա­տա­րել հա­յաս­տան­եան քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րուն մի­ջեւ, սա­կայն նման երկ­խօ­սու­թիւն տե­ղի չ’ու­նե­նար, որով­հե­տեւ ընդ­դի­մու­թիւն եւ իշ­խա­նու­թիւն չեն գի­տակ­ցիր, որ մէ­կը միւ­սով ու­ժեղ է եւ իրա­րու հետ քննար­կու­մով կա­րե­լի է գտնել լու­ծում­ներ: Հա­յաս­տան-Թուրք­իա յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րուն մա­սին անդ­րա­դառ­նա­լով, Ռուս­տամ­եան յայտ­նեց, որ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը տա­կա­ւին կը մնայ Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան օրա­կար­գին մէջ, հա­կա­ռակ Թուրք­իոյ այն պնդու­մին, որ Հա­յաս­տան պէտք է դադ­րեց­նէ սոյն Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը մի­ջազ­գա­յին ճա­նա­չում ապա­հո­վե­լու նպա­տա­կով թափ­ուած ճի­գե­րը: Այս մէ­կը ցոյց կու տայ, որ ռազ­մա­վա­րա­կան առու­մով փո­փո­խու­թիւն տե­ղի չէ ու­նե­ցած Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մէջ:

Ըստ Ռուս­տամ­եա­նի, Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նաչ­ման առն­չու­թեամբ Հա­յաս­տա­նի ճի­գե­րուն դադ­րե­ցու­մը եւ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի Ատր­պէյ­ճա­նին վե­րակ­ցու­մը վերջ­նա­գի­րի բնոյթ ու­նին, անոնք նա­խա­պայ­ման կը նկատ­ուին: Ռուս­տամ­եան հաս­տա­տեց, թէ Դաշ­նակ­ցու­թիւնը անըն­դու­նե­լի կը գտնէ այդ նա­խա­պայ­ման­նե­րը:

Ֆիլատելֆիոյ գաղութին հետ ...

Ան­գամ մը եւս, Ռուս­տամ­եան շեշ­տեց թէ, հայ-թրքա­կան յանձ­նա­խում­բը պէտք է ըլ­լայ միջ­կա­ռա­վա­րա­կան եւ քննէ եր­կու եր­կիր­նե­րուն մի­ջեւ բո­լոր առ­կայ խնդիր­նե­րը: Անի­կա թոյլ պէտք չէ տայ, որ Թուրք­իա իբ­րեւ նա­խա­պայ­ման դնէ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չու­մէն հրա­ժա­րե­լու խնդի­րը: Ռու­ստամ­եան ըսաւ, որ Թուրք­իա չի հրա­ժա­րիր իր նա­խա­պայ­ման­նե­րէն, եւ Հա­յաս­տան չի կրնար հրա­ժա­րիլ իր ազ­գա­յին, պե­տա­կան եւ քա­ղա­քա­կան շա­հե­րէն՝ Թուրք­իոյ հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­ներ ու­նե­նա­լու նպա­տա­կով: Ան աւել­ցուց, որ Դաշ­նակ­ցու­թիւնը հա­մա­ձայն է կար­գա­ւո­րե­լու յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը Թուրք­իոյ հետ, սա­կայն մի­ա­ժա­մա­նակ պաշտ­պա­նե­լով ազ­գա­յին շա­հը, պաշտ­պա­նե­լով Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի տագ­նա­պին հա­յան­պաստ եւ ար­դա­րա­ցի լուծ­ման տրա­մա­բա­նու­թիւնը, որով­հե­տեւ այ­լա­պէս Հա­յաս­տան աւե­լի պի­տի կորսնց­նէ, քան՝ շա­հի: Ան աւել­ցուց, թէ Հա­յաս­տան-Թուրք­իա յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու կար­գա­ւոր­ման գոր­ծըն­թա­ցը կրնայ յան­գեց­նել իշ­խա­նա­փո­խու­թեան, սա­կայն Հ.Յ.Դ.-ի հա­մար այ­սօր թիւ մէկ խնդի­րը ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն վա­ւե­րա­ցու­մը խորհր­դա­րա­նին մէջ կա­սեց­նելն է: Ինչ կը վե­րա­բե­րի Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հի հրա­ժա­րա­կա­նը պա­հան­ջե­լուն, Ռուս­տամ­եան ան­գամ մը եւս ներ­կա­յա­ցուց Հ.Յ.Դ.-ի դիր­քո­րո­շու­մը՝ ըսե­լով. »Իշ­խա­նա­փո­խու­թիւնը շատ աւե­լի զայն պա­հանջ է, քան միայն նա­խա­գա­հի հրա­ժա­րա­կա­նի պա­հան­ջը:

տեսակցութեան ընթացքին

Եւ քա­նի որ քա­ղա­քա­կան ու­ղե­գի­ծը շե­ղած է, պէտք է փոխ­ուի ամէն ինչ, պէտք է փոխ­ուի թէ° նա­խա­գա­հը, թէ° Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հը, թէ° կա­ռա­վա­րու­թիւնը«:Ռուս­տամ­եան առաջ­նա­հերթ նկա­տեց մի­ջազ­գա­յին ատ­եան­նե­րուն մէջ կա­տար­ուա­ծի իրա­կան պատ­կե­րի վե­րա­կանգ­նու­մը՝ մատ­նան­շե­լով Ատր­պէյ­ճա­նի պա­տաս­խա­նա­տուու­թիւնը տագ­նա­պի սրու­մին, անոր հե­տե­ւանք­նե­րուն եւ ան­լոյծ մնա­լուն վե­րա­բեր­եալ, հա­կազ­դել անոր կող­մէ գոր­ծադ­րուող քա­ղա­քա­կա­նու­թեան՝ աշ­խու­ժօ­րէն այդ գոր­ծին մէջ ներգ­րա­ւե­լով խորհր­դա­րա­նա­կան դիւա­նա­գի­տու­թիւնը:»Մենք այդ կար­ծի­քին դէմ ենք որ քա­նի տա­կա­ւին սահ­մա­նը փակ է, ոչ մէկ բան կա­րե­լի է ընել: Նախ­քան այդ մէ­կը ընե­լը, պէտք է ամ­բող­ջու­թեամբ օգ­տա­գործ­ուի հա­մայն հա­յու­թեան կա­րո­ղա­կա­նու­թիւնը, երկ­րին մէջ ստեղծ­ուի ար­դա­րու­թիւն, ժո­ղովր­դա­վա­րու­թիւն, եւ այդ ժա­մա­նակ հա­յու­թիւնը պատ­րաստ կ’ըլ­լայ նոյ­նիսկ փակ սահ­ման­նե­րով իր զար­գա­ցու­մը ապա­հո­վել: Ես վստահ եմ, որ այդ փլաթ­ֆոր­մը իրա­կա­նաց­նե­լու պա­րա­գա­յին թէ° ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը, թէ° ըն­կե­րա­յին ար­դա­րու­թեան հար­ցե­րը իրենց լու­ծու­մը պի­տի ստա­նան, եւ Հա­յաս­տան պի­տի կա­րե­նայ դի­մա­կա­յել եւ զար­գա­նալ նոյ­նիսկ շրջա­փակ­ման պայ­ման­նե­րուն մէջ«, յայտ­նեց Ռուս­տամ­եան:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*