ՆԻՒ ԵՈՐՔԻ ՄԷՋ, ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆԻ ԱՅՑԵԼՈՒԹԵԱՆ ԱՌԹԻՒ Հ.Յ.Դ. Ա.Մ.Ն. ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ԱՆԴՐԱՆԻԿ ԳԱՍՊԱՐԵԱՆԻ ԽՕՍՔԸ

p 2 shaptvan khoske Ստորեւ, Նիւ Եորքի մէջ ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսեանի հետ կատարուած հանդիպումի ընթացքին, Ա.Մ.Ն. Արեւելեան շրջանի Հ.Յ.Դաշնակցութեան Կեդրոնական Կոմիտէի ներկայացուցիչ Անդրանիկ Գասպարեանի փոխանցած խօսքը.

Պիտի ուզէի մի երկու բառ անգլերէնով փոխանակել ձեզ հետ յետոյ հայերէնով շարունակել.-

I want to be clear about two things, I’m Antranig Kasbarian and I’m here on behalf of the Armenian Revolutionary Federation.  You’ve heard many views today some which I strongly agree with, some which I strongly disagree with, and many views on which I haven’t decided.  But I want to be clear… We’re here today for the Armenian Turkish relations.  I agree with what Noubar (Afeyan, the previous  speaker) said, we should try not let other issues creep into the discussions.  Evaluating Armeno-Turkish relations…  I have read the protocols and I have studied them and I wanted to say that I’m deeply disappointed because I don’t think these protocols represent the best we can do.  We could have, and should have done much better and I’ll explain some of the ways in which I think we could’ve done much better.  I think now it’s not too late to have serious discussions and critical examination.  I don’t believe this sort of publicity is needed at this time, national reaction… state department and NATO and foreign history are lobbying the protocols.  This means nothing to us. In fact, when the state department or NATO begins to applaud Armenia’s foreign policy, I worry.  Since we’re having an in-house discussion here, let’s talk about what the real values are, not for outside applause of the superpowers that don’t have our interest in mind. 

Կ’ու­զեմ յստա­կաց­նել եր­կու կէ­տեր, ես Անդ­րա­նիկ Գաս­պար­եանն եմ եւ եկած եմ Հ.Յ.Դ.ն ներ­կա­յաց­նե­լու: Դուք շատ մը տե­սա­կէ­տեր լսե­ցիք այ­սօր, ոմանց հետ ուժ­գին կը հա­մա­ձայ­նիմ, ոմանց ուժ­գին կը մեր­ժեմ, եւ շա­տե­րու մա­սին դեռ եզ­րա­կա­ցու­թեան չեմ հա­սած: Բայց կ’ու­զեմ յստա­կաց­նել… Մենք հոս ենք այ­սօր հայ-թրքա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րուն հա­մար: Հա­մա­ձայն եմ Նու­պա­րի (Աֆէյ­եան, որ նա­խա­պէս խօսք առած էր) խօս­քին հետ, պէտք է փոր­ձենք չթոյ­լատ­րել ու­րիշ հար­ցե­րու մա­սին զրոյ­ցը: Քննե­լով հայ-թուրք յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը… ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը կար­դա­ցի եւ ու­սում­նա­սի­րե­ցի, եւ կ’ու­զէի յայտ­նել թէ խո­րին յու­սա­թափ­ուած եմ, քա­նի որ չեմ կար­ծեր որ այս ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը մեր լա­ւա­գոյն ջան­քե­րու ար­դիւնքն են: Կրնա­յինք, եւ պէտք էր որ շատ աւե­լի լա­ւը ընէ­ինք, եւ պի­տի բա­ցատ­րեմ այն կարգ մը ձե­ւե­րը որոնց մի­ջո­ցաւ աւե­լի լաւ ար­դիւնք­ներ պի­տի ստա­նա­յինք: Կը կար­ծեմ որ հի­մայ դեռ շատ ուշ չէ լրջօ­րէն զրու­ցե­լու եւ քննա­դա­տե­լու: Իմ կար­ծի­քովս այս տե­սա­կի քա­րոզ­չու­թեան կա­րի­քը կայ ներ­կա­յիս, ժո­ղո­վուր­դին պա­տաս­խա­նը… Ա.Մ.Ն.ի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը եւ ՆԱ­ԹՕն եւ օտար պատ­մու­թիւն­նե­րը Լօպ­պի կ’ընեն ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը: Այս մե­զի ոչինչ կը նշա­նա­կէ: Փաս­տօ­րէն, երբ Ա.Մ.Ն.ի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը եւ ՆԱ­ԹՕն կը սկսին ծա­փա­հա­րել Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը, ես կը մտա­հոգ­ուիմ: Քա­նի որ մենք տնե­կան զրոյց մը կ’ու­նե­նանք հոս, խօ­սինք մեր իրա­կան ար­ժէք­նե­րուն մա­սին, ոչ օտար գե­րիշ­խա­նու­թիւն­նե­րու ծա­փա­հա­րու­թեան հա­մար որոնք մեր շա­հե­րով չեն հե­տաքրքր­ուած:

***

Շա­րու­նա­կեմ հա­յե­րէ­նով:  Այս ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը, այս փրո­թո­քոլ­նե­րը, մեր լա­ւա­գոյն ճի­գը չեն ներ­կա­յաց­ներ պա­րոն նա­խա­գահ: Ես շատ աւե­լի լաւ ար­դիւնք­ներ կը սպա­սէի:  Նախ եւ առաջ, քա­նի առիթ­նե­րով, ըս­ուած է եւ ձեր կող­մէ եւ ներ­կա­նե­րուն կող­մէ որ փոխ­յա­րա­բե­րու­թիւն­ներ պի­տի ստեղծ­ուին առանց նա­խա­պայ­ման­նե­րու:  Երա­նի թէ այդ խօս­քե­րը ճիշդ ըլ­լան.  բայց ես չեմ ու­զեր միայն խօս­քե­րու վրայ հիմն­ուիլ, կ’ու­զեմ այս փաս­տա­թուղ­թե­րուն վրայ հիմն­ուիլ, եւ այս փաս­տա­թուղ­թե­րուն մէջ կան յստակ նա­խա­պայ­ման­ներ:  Երբ որ կ’ըս­ուի որ պատ­մա­կան յանձ­նա­ժո­ղով պի­տի ստեղծ­ուի, այդ մե՞ր նա­խա­ձեռ­նու­թիւնն էր, կը կաս­կա­ծիմ: Ասի­կա Թուրք­իոյ դրած նա­խա­պայ­մանն էր: Երբ որ հո­ղա­յին ան­ձեռմ­խե­լիու­թիւն կ’ըս­ուի, առանց ազ­գա­յին ինք­նո­րոշ­ման իրա­ւուն­քի, աս ալ մե­զի հա­մար կը նշա­նա­կէ որ նա­խա­պայ­ման դրուած է Թուրք­իոյ կող­մէ:  Դրուած է ամէն տե­սա­կի սկզբունք­ներ բայց ազ­գա­յին ինք­նո­րոշ­ման սկզբուն­քը չկայ այս­տեղ:  Երբ որ կը խօս­ուի հա­մա­պա­տաս­խան դաշ­նա­գիր­նե­րու մա­սին, ուր հո­ղա­յին ան­ձեռնմ­խե­լիու­թիւնը կը պահ­պան­ուի, կար­ծեմ խօս­քը Սեւ­րի դաշ­նագ­րի մա­սին չէ.  շատ հա­ւա­նա­կան է հա­րիւ­րէն  ին­նի­սուն տո­կոս Կար­սի դաշ­նագ­րի մա­սին է խօս­քը եւ նո­րէն ասի­կա մե­զի հա­մար մեծ վնաս կը հասց­նէ եւ  մտա­վա­խու­թիւն­ներ կը ստեղ­ծէ:  Ու­րեմն ըսել առանց նա­խա­պայ­մա­նի եւ յե­տոյ փաս­տա­փուղ­թը քննար­կել, ին­ծի եր­կու տար­բեր եզ­րա­կա­ցու­թիւն­նե­րու կ’ուղ­ղէ.  նա­եւ պէտք է խոս­տո­վա­նիմ, պա­րոն նա­խա­գահ, ես մեծ թե­րա­հա­ւա­տու­թեամբ եկայ այս ժո­ղո­վին, որով­հե­տեւ չկար­ծե­ցի որ որե­ւէ որո­շում մը  պի­տի լսեմ.  ու­րախ եմ ըսե­լու որ ինչ որ ջնջին սխալ­մունք կա­տա­րե­ցի  քու ասած­նե­րուդ մէջ մեր ազ­գա­յին պատ­կա­նե­լիու­թեան մա­սին խօ­սե­ցաք, շատ լաւ ձե­ւով.. դի­պուկ.  բայց նո­րից պէտք է ըսեմ, բո­լոր իմ յար­գան­քովս, նա­խա­գա­հին խօս­քը եւ պայ­մա­նա­գի­րը որ պի­տի ստո­րագր­ուին եր­կու տար­բեր բա­ներ են: Իմ մտա­վա­խու­թիւնս այն է, որ այս փաս­տա­թուղ­թը այդ երաշ­խիք­նե­րը չեն տար, հա­կա­ռա­կը, մեծ վտանգ­ներ կը յա­ռա­ջաց­նեն: Բա­ցատ­րեմ շատ լաւ, ինչ կեր­պով: Ես չեմ ու­զեր որե­ւէ խե­ղա­թիւ­րու­մի տե­ղի տալ, բայց կը կար­ծեմ թէ ձեր խօս­քե­րուն մէջ խե­ղա­թիւ­րում­ներ կան: Ես, օրի­նակ, եւ շատ մը հա­մա­կիր­ներ, եր­բէք չեն ըսեր, որ Սերժ­ Սար­գիս­եա­նը, Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հը, կ’ու­րա­նայ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան փաս­տը, բո­լորս ալ գի­տենք, որ չես ու­րա­նար Ցե­ղաս­պա­նու­թեան փաս­տը,  բայց այդ փրո­թո­քո­լը դուռ կը բա­նայ նոր պա­րու­նա­կու­թեան, նոր իրա­վի­ճա­կի ուր Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հար­ցը կրնայ վի­ճե­լի թուիլ. ասի­կայ շատ վտան­գա­ւոր կրնայ ըլ­լալ եւ այդ է իմ եւ շա­տե­րու մտա­վա­խու­թիւնը ու­րեմն իրար ճիշդ հասկ­նանք, ես եր­բէք պի­տի չկար­ծէի, որ դուք Ցե­ղաս­պա­նու­թեան փաս­տը պի­տի ու­րա­նաք: Ատի­կա սրբենք մեր բա­ռամ­թեր­քէն, նման բան չկայ:  Բայց այս փրո­թո­քո­լին տուած ար­դիւն­քը մեծ վտանգ­նե­րու դուռ կը բա­նայ: Պէտք է նա­եւ ըսեմ, որ այս վեր­ջին վեց ամս­ուայ Հա­յաս­տա­նի վա­րած դիւա­նա­գի­տու­թիւնը չա­փա­զանց տկար եւ պաշտ­պա­նո­ղա­կան էր: Ան­կեղ­ծօ­րէն, պէտք է խո­նար­հիլ թրքա­կան դիւա­նա­գի­տու­թեան առ­ջեւ: Շատ հան­ճա­րեղ, շատ ճար­պիկ, շատ հա­մար­ձակ քայ­լե­րով Թուրք­ի­ան կրցած է կա­ցու­թիւն­ներ ստեղ­ծել ուր Հա­յաս­տա­նը շատ նեղ վի­ճա­կի մէջ գտնուե­ցաւ: Օրի­նա­կի հա­մար, բո­լորս ալ կը յի­շենք Ապ­րիլ 24ին հռչա­կու­մը ճա­նա­պար­հա­յին քար­տէ­սին, որ տե­ղի տուաւ, որ Մ.Նա­հանգ­նե­րու նա­խա­գա­հը չճանչ­նայ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան փաս­տը եւ ին­քը ուղ­ղա­կի յի­շեց roadmap-ի գո­յու­թիւնը որ­պէս պատ­ճա­ռա­բա­նու­թիւն: Ան­կեղ­ծօ­րէն, Ապ­րիլ 24ը այս տա­րի ին­ծի հա­մար տխուր օր էր, որով­հե­տեւ ոչ միայն Օպա­ման չճանչ­ցաւ Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը, այլ Թուրք­ի­ան այդ հան­ճա­րեղ քայ­լը առաւ, ան­մի­ջա­պէս նա­մակ գրե­լով Օպա­մա­յին ըսե­լով, որ մենք վշտա­ցած ենք Ամե­րի­կա­յէն: Ին­չո՞ւ, որով­հե­տեւ ան բա­ւա­կան հե­ռու չէր գա­ցած, պէտք է նա­եւ յի­շէր հա­յե­րուն ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը՝ Թուրք­իոյ դէմ: Թուրք­իա միշտ իր չու­նե­ցա­ծէն աւե­լին կ’ու­զէ, իսկ Հա­յաս­տա­նին պա­տաս­խա­նը՝ լռու­թիւն: Ասի­կա անըն­դու­նե­լի է պա­րոն նա­խա­գահ, անըն­դու­նե­լի է: Մենք պէտք է նա­խա­ձեռ­նո­ղը ըլ­լանք մեր դիւա­նա­գի­տու­թեան, ոչ միշտ սպա­սել Թուրք­իոյ քայ­լե­րուն իր նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րով եւ յե­տոյ րէ­ակց­իա ու­նե­նալ: Այս այլ խնդիր է: Յա­ջորդ եւ թե­րեւս ամե­նէն ծանր խնդի­րը , ող­ջու­նէ­իք երկ­խօ­սու­թիւնը Հա­յաս­տա­նի եւ Սփիւռ­քի մի­ջեւ, եւ իս­կա­պէս այս­պի­սի քննար­կում­ներ պէտք է յա­ճա­խա­կի տե­ղի ու­նե­նան, բայց դժբախ­տա­բար, այս վեր­ջին վայրկ­եա­նին հապ­ճէ­պով կազ­մա­կերպ­ուած այ­ցե­լու­թիւնը չի հա­մա­պա­տաս­խա­ներ մեր պատ­կե­րա­ցում­նե­րուն: Եթէ անա­չառ եւ լուրջ երկ­խօ­սո

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*