ՎԻՃԱԲԱՆԱԿԱՆ ԵՐԵԿՈՅ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹԵԱՄԲ «ԱՐՄԻՆԻԸՆ ՐԻՎԻՈՒ»Ի ԵՒ NAASR ՀԻՄՆԱՐԿԻՆ

0 0
Read Time:14 Minute, 40 Second

Հինգ­շաբ­թի, Օգոս­տոս 6ին, կազ­մա­կեր­պու­թեամբ »Ար­մինի­ըն Րի­վիու«ին եւ Հայ­կա­կան Ու­սում­նա­սի­րու­թիւն­նե­րու Հիմ­նար­կին (NAASR), տե­ղի ու­նե­ցաւ վի­ճա­բա­նա­կան երե­կոյ մը, վե­րո­յիշ­եալ կեդրո­նի  (Պել­մոնթ, Մա­սա­չու­սէց) սրա­հէն ներս: Օր­ուան նիւթն էր »Հա­յաս­տա­նի Ար­տա­քին Քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը Եր­կու Ճա­կատ­նե­րու Վրայ.- Ներ­կայ Զարգ­ցում­ներ Ղա­րա­բա­ղի եւ Թուրք-Հայ Յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու հարցով«:  Բա­նա­խօս­ներն էին Լե­ւոն Չոր­պաճ­եան, Աս­պետ Գո­չիկ­եան, եւ Հեն­րի Թերիօ: Շուրջ ութ­սուն ներ­կա­ներ, մաս­նակ­ցե­ցան այս հե­տաքրք­րա­կան ձեռ­նար­կին:

 

Հիմ­նար­կի վա­րիչ պա­տաս­խա­նա­տու Մարք Մա­մի­կոն­եան ներ­կա­յա­ցուց երեք դա­սա­խօս­նե­րը՝ տոքթ. Աս­պետ Քո­չիք­եան, քա­ղա­քա­գի­տու­թեան դա­սա­խօս Պէնթ­լի հա­մալ­սա­րա­նէն ներս եւ »Ար­մի­նիըն Րի­վիու«ի խմբա­գիր. տոքթ. Հեն­րի Թերիօ, փի­լի­սո­փա­յու­թեան դա­սա­խօս Ուս­թը­րի հա­մալ­սա­րա­նէն ներս, եւ նախ­կին տնօ­րէն Մարդ­կա­յին Իրա­ւունք­նե­րու Ու­սում­նա­սի­րու­թեան Կեդ­րո­նէն ներս, եւ տոքթ. Լե­ւոն Չոր­պաճ­եան՝ Ցե­ղաս­պա­նա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մաս­նա­գէտ, եւ ըն­կե­րա­բա­նու­թեան դա­սա­խօս՝ Լօ­ուը­լի (Մա­սա­չու­սէց) հա­մալ­սա­րա­նէն ներս: 

Առա­ջին խօսք առ­նողն էր Աս­պետ Գո­չիկ­եան,  որ տե­ղե­կա­ցուց անց­եալ Յու­լիս 10-11, Ստե­փա­նա­կեր­տի (Ար­ցախ) մէջ տե­ղի ու­նե­ցած խորհր­դա­ժո­ղո­վին մա­սին կազ­մա­կերպ­ուած Հ.Յ.Դ.ի եւ Հայ Դա­տի Յանձ­նա­խում­բի կող­մէ:  120 մաս­նա­կից­ներ, մտա­ւո­րա­կան­ներ, ար­ուես­տա­գէտ­ներ, քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­ներ, եկե­ղե­ցա­կան­ներ, ազ­գա­յին ղե­կա­ւար­ներ, եւ ազ­գա­յին­ներ, աշ­խար­հի չորս ծա­գե­րէն,  եկած էին Ստե­փա­նա­կերտ:  Ներ­կայ էին նա­եւ Ռամ­կա­վար, Հնչակ­եան, »Բար­գա­ւաճ Հա­յաս­տան« եւ »Ժա­ռան­գու­թիւն« կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը:  Այդ հա­ւա­քը վի­ճա­բա­նա­կան բնոյթ չու­նէր, նշեց Գո­չիկ­եան, բայց եւ այն­պէս, կը մի­տէր ար­ծար­ծել կա­րե­ւոր հար­ցեր, որոնք այ­լա­պէս լու­սանց­քի տակ պի­տի առն­ուէ­ին, եւ կամ պի­տի ան­տես­ուէ­ին:  Խորհր­դա­ժո­ղո­վը Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան ցոյց տուաւ թէ մտա­հոգ ան­ձեր կան, որոնք զբաղ­ուած են Ար­ցա­խի եւ հայ-թուրք յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու հար­ցե­րով:  Այս հա­մա­ռօտ նե­րա­ծա­կա­նէն ետք, դա­սա­խօս Գո­չիկ­եան հրա­ւի­րեց Հեն­րի Թէրի­օն, որ­պէս­զի ան հայ-թուրք հար­ցե­րուն մա­սին իր ակ­նո­ցով դիտ­ուած, պար­զա­բա­նէ:

Հեն­րի Թէրի­օն, խօսք առ­նե­լով, յայտ­նեց թէ, ժո­ղո­վը հե­տե­ւանքն էր ազ­գա­յին հար­ցե­րով մտա­հոգ­ուած հա­յոր­դի­նե­րու ան­տես­ման, Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան կող­մէ:  Կա­ռա­վա­րու­թիւնը մին­չեւ իսկ  յար­ձա­կո­ղա­կա­նօ­րէն դի­մադ­րած է տար­բեր կար­ծիք­նե­րու եւ ան­շա­հագր­գիռ եղած է:  Այն ինչ որ ապ­շե­ցու­ցած է Թէրի­օն, այն էր թէ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւնը ճնշում բա­նե­ցու­ցած էր Ար­ցա­խի վրայ, որ ան չմաս­նակ­ցի խորհր­դա­ժո­ղո­վին:

Թէրիօ վեր­յի­շե­լով ժո­ղո­վի կա­րե­ւոր կէ­տե­րը, նշեց թէ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան դիր­քը տկար է բաղ­դա­տած Թուրք­իոյ եւ Ատր­պէյ­ճա­նի: »Աշ­խար­հագ­րա­կա­նօ­րէն փոքր եր­կիր մըն է, եւ բաղ­դա­տա­բար տկար զօր­քի տէր: Աշ­խար­հա-քա­ղա­քա­կան եւ տնտե­սա­կան դիր­քե­րը նոյն­պէս տկար են:  Առա­ւել, Սար­գիս­եա­նի վէ­ճի տակ առն­ուած քու­է­ար­կու­թիւնը, Ա.Մ.Ն.ի կա­ռա­վա­րու­թեան առիթ տուաւ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թեան սան­ձե­լու, իր ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան շա­հե­րուն հա­մա­ձայն:  Այս­պէս, Հա­յաս­տա­նը կը դի­մագ­րա­ւէ հզօր եր­կիր մը որուն կրնակ կանգ­նած են ու­րիշ հզօր եր­կիր մը եւ իր շա­հե­րը«, ըսաւ ան:  Ըստ Թեր­իո­յի, Հա­յաս­տա­նի չէ ար­տօն­ուած նոյն մա­կար­դա­կին վրայ Թուրք­իոյ հետ բա­նակ­ցիլ: Ու­րեմն պէտք է զգու­շու­թեամբ շար­ժիլ:  Հա­յաս­տա­նի  սահ­ման­նե­րու բաց­ման հե­տե­ւան­քը երկ­ծայր­եայ սու­րի մը տպա­ւո­րու­թիւնը պի­տի ձգէ:  Պէտք է յի­շել որ Հա­յաս­տա­նը եղած է Ռու­սա­կան ազ­դե­ցու­թեան տակ, թէ Խորհր­դա­յին Միու­թեան եւ թէ կայ­սե­րա­կան օրե­րու ժա­մա­նակ. Հե­նած է Ռուս­իոյ վրայ մշա­կու­թա­յին եւ ռազ­մա­վա­րա­կան սե­մե­րէն ներս, եւ ու­րեմն, Հա­յաս­տա­նի եւ Թուրք­իոյ հա­րա­բե­րու­թիւնը նման վտան­գի տակ է: »Պէտք է հարց տալ թէ սահ­ման­նե­րու բա­ցու­մէն վերջ որ ճար­տա­րար­ուեստ­նե­րը պի­տի  կա­րե­նա՞ն գո­յա­տե­ւել: Մա­նա­ւանդ որ Թուրք­իա­յէն աժան գի­նով ապ­րանք պի­տի նե­րած­ուի, Հա­յաս­տա­նի հո­ղա­գոր­ծու­թիւնը պի­տի չգո­յա­տե­ւէ: Նա­եւ, սահ­ման­նե­րը բա­նա­լով, Եւ­րո­պա­յի հետ ալ սահ­ման­նե­րը պի­տի բաց­ուին: Անոր հե­տե­ւանք­նե­րը ի՞նչ պի­տի ըլ­լան:  Ի՞նչ պաշտ­պա­նու­թիւն­ներ, օրէնք­ներ, կար­գա­ւո­րու­թիւն­ներ, եւ ըն­թացք­ներ – վա­ւե­րա­կան եւ այլ – կան կամ պէտք է հաս­տատ­ուին այս­պի­սի քայ­լէ առաջ«: Հար­ցադ­րեց Թերիօ: Ապա, ան ու­շադ­րու­թիւնը դար­ձուց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ու­րաց­ման:  Հար­ցուց թէ երբ Թուրք­ի­ան ըն­դու­նի Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը, Հա­յաս­տա­նի եւ Թուրք­իոյ կա­պե­րը պի­տի փո­խու­՞ին:

»Այո, պի­տի փոխ­ուին:  Բայց, հար­ցը ու­րա­ցու­մը չէ միայն…Հար­ցը Ցե­ղաս­պան­նու­թիւնն է – տնտե­սա­կան, քա­ղա­քա­կան, եւ ժո­ղովր­դագ­րա­կան:  Այդ մտայ­նու­թիւնը կայ որ Թուրք­ի­ան եւ Հա­յաս­տա­նը հա­ւա­սար են  բա­նա­ձե­ւե­րու սե­ղա­նին վրայ:  Այս, նման է ըսե­լու թէ երե­խայ մը, մի­նակ եւ նոյն մա­կար­դա­կի, ոտ­նագն­դակ կը խա­ղայ հան­րահռ­չակ Պէ­քը­մի դէմ:  Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը – ժո­ղո­վուր­դին 2/3րդը ոչն­չաց­նե­լով – հա­րիւր տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին, Հա­յաս­տա­նի տկա­րու­թիւն­նե­րը բազ­մա­պա­ատ­կեց:  Ու­րեմն, եր­կու եր­կիր­նե­րու յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը, բա­նա­ձե­ւե­րու որ­դեգ­րու­մով պի­տի վա­տա­նան, քա­նի որ Հա­յաս­տա­նը այս ու այն զի­չում­նե­րը պի­տի ընէ Թուրք­իոյ, եւ պի­տի ստա­նայ ոչինչ« ըսաւ ան, աւելց­նե­լով որ  ընդ­հան­րա­պէս, բա­նա­ձե­ւե­րու որ­դեգ­րումն ու ստո­րագ­րու­թիւնը ի նպաստ հզօր երկ­րին կÿըն­թա­նան:

Լե­ւոն Չոր­պաճ­եա­նի պատ­գա­մը գոր­ծու­նէ­ու­թեան հրա­ւէր մըն էր: »Վտան­գա­ւոր ժա­մա­նակ­ներ կÿապ­րինք  Հա­յաս­տա­նի եւ Ար­ցա­խի հա­մար: Ծանր ու կեն­սա­կան տագ­նապ­նե­րու մէջ կը գտնուինք:  Թուրք կա­ռա­վա­րու­թիւնը կÿօժան­դա­կէ թուրք առեւտ­րա­կան­նե­րուն, եւ անոր կող­քին, մաք­սա­տան հա­մար յա­տուկ գի­ներ հաս­տա­տած է անոնց պաշտ­պա­նե­լու հա­մար:  Եթէ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւնը այս հար­ցե­րը մօ­տէն չքննէ, ապ­րանք­նե­րու առու­ծա­խը պի­տի ըլ­լայ բո­լո­րո­վին ի նպաստ Թուրք­իոյ:  Ապա, Չոր­պաճ­եա­նը յու­զու­մով վեր­յի­շեց Յու­լիս 10ի վրդո­վիչ լու­րը Մինս­քի յանձ­նա­խում­բի յու­շա­գի­րը, որուն մէջ կը նշուէր յստա­կօ­րէն թէ Հայ­րե­նի ու­ժեր պի­տի քաշ­ուին եւ նոր էջ մը պի­տի բաց­ուի Ար­ցա­խի ինք­նա­վա­րու­թեան հա­մար: Չոր­պաճ­եան նա­եւ քննա­դա­տեց Հա­յաս­տա­նի որ­դեգ­րած ան­յա­ջող դիւա­նա­գի­տու­թիւնը:

»Պարզ է որ Թուրք­ի­ան եւ Ատր­պէյ­ճա­նը կը յու­սան տի­րա­պե­տել Հա­յաս­տա­նի հա­րա­ւա­յին հո­ղե­րուն:  Աւե­լին Ար­ցա­խի չէ ար­տօն­ուած բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րուն մաս­նակ­ցիլ: Այս գծով, տեղ­ւոյն ժո­ղո­վուրդն ու բնակ­չու­թիւնը, պէտք է որ իր հաս­տա­տա­կամ խօս­քը փո­խան­ցէ եւ պա­հան­ջէ«, աւել­ցուց Չոր­պաճ­եան, որ նա­եւ կա­րե­ւո­րեց փան­թուր­քիզ­մի կա­րեւ­րու­թիւնը, որ կրնայ շատ աւել­ի ազ­դե­ցիկ ըլ­լալ, երբ Ռուս­իոյ ուժն ու տի­րա­պե­տու­թիւնը հետզ­հե­տէ տկա­րա­նայ:

»Աշ­խար­հագ­րա­կա­նօ­րէն Ար­ցա­խը կապ­ուած է Հա­յաս­տա­նի:  1920ական եւ 30ական թուա­կան­նե­րուն, շրջա­նըճանչց­ուե­ցաւ իբր Փոքր Շա­հում­եան:  1923ին զայն կղզիի վե­րա­ծե­լով Ատր­պէյ­ճա­նի մի­ա­ցու­ցին:  Եթէ հին ու նոր քար­տէս­ներ իրա­րու բաղ­դա­տենք, մեծ տար­բե­րու­թիւն պի­տի նկա­տենք: Մենք պէտք է պա­հան­ջենք 1923ի սահ­ման­նե­րը«: ըսաւ ան եւ աւել­ցուց թէ արեւմտ­եան քա­րոզ­չա­կան մե­քե­նա­նե­րը,  յա­ջո­ղու­թեամբ կը հա­մո­զեն աշ­խար­հին թէ հո­ղա­յին ամ­բող­ջու­թիւնը աւե­լի կա­րե­ւոր հարց մըն է, քան ինք­նա­վա­րու­թիւնը: »Բայց անոնք կը սխա­լին: Այն հո­ղե­րը որ Հա­յաս­տա­նը գրա­ւեց 1990ին, սա­կար­կու­թեան մեր մի­ակ մի­ջոցն է…. Անոնց­մէ քաշ­ուի­լը,  Հա­յաս­տա­նի կող­մէ ահա­ւոր սխալ մը պի­տի ըլ­լայ… Եւ այդ ալ Մինս­քի խմբա­կին թե­լադ­րանքն է: Ապա բնա­կա­նա­բար Ատր­պէյ­ճա­նի լա­ւա­գոյն զի­չու­մը, Ար­ցա­խին յա­ւել­եալ ինք­նա­վա­րու­թիւն­ներ տալն է:  Օս­ման­եան կայս­րու­թիւնը նմա­նօ­րի­նակ ինք­նա­վա­րու­թեան խոս­տում­ներ տուած էր հա­յե­րուն, որուն հե­տե­ւան­քին բո­լորս ծա­նօթ ենք այ­սօր«, ըսաւ ան:

Գո­չիկ­եան խօսք առ­նե­լով, ներ­կա­յա­ցուց ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան ըն­թաց­քը, փո­խան­ցե­լով, որ դիւա­նա­գի­տու­թեան նպա­տա­կը բա­նա­ձե­ւու­թիւն­նե­րու նպաս­տող պայ­ման­նե­րու ստեղ­ծումն է:  Ան յայտ­նեց թէ Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը պահ­պա­նո­ղա­կան է, եւ պատ­մա­կա­նօ­րէն աւե­լի լաւ է պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ քան խա­ղա­ղու­թեան, ինչ­պէս 1994-95 տա­րի­նե­րուն:

»2008ի ընտ­րու­թիւն­նե­րու ժա­մա­նակ տե­սանք որ կա­ռա­վա­րու­թիւնը տկար է, կը ջա­նայ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան շնոր­հիվ ժո­ղովր­դա­կա­նու­թիւն վա­յե­լել: Ար­ցա­խի հար­ցին նկատ­մամբ, Վար­դան Օս­կան­եա­նի պաշ­տօ­նա­վա­րու­թեան շրջա­նին, Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւնը ներ­կա­յա­ցուց հո­ղա­յին ամ­բող­ջու­թիւնն ու ինք­նա­վա­րու­թիւնը իբր հա­ւա­սար հար­ցեր:  Բայց եւ այն­պէս, Ար­ցախ բնաւ եր­բէք մաս չէ կազ­մած ան­կախ Ատր­պէյ­ճա­նի: Ար­ցախ բաժն­ուե­ցաւ Ատր­պէյ­ճա­նի Խորհր­դա­յին Միու­թե­նէն բաժն­ուե­լէն առաջ:  Այս­պի­սի փաս­տօ­րի­նակ մը յար­ձա­կո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թիւն է, եւ ոչ պահ­պա­նո­ղա­կան«, ըսաւ ան, որ նշեց թէ Վա­նի եւ Էրզ­րու­մի շրջա­նի բնակ­չու­թիւնը ստիպ­ուած է մին­չեւ Ան­գա­րա ճամ­բոր­դել  իր առող­ջա­պա­հա­կան կա­րիք­նե­րուն հո­գա­լու հա­մար: »Եթէ սահ­ման­նե­րը բաց­ուին, փո­խա­նակ եր­կար ճամ­բայ կտրե­լու, անոնք կրնան Երե­ւան ճամ­բոր­դել«, մատ­նան­շեց ան, որ նա­եւ ըսաւ թէ, երբ Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մա­սին խօս­ուի, արդ­եօք պէ՞տք է հայ-թուրք հա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու մա­սին խօ­սիլ, կամ Հա­յաս­տան-Թուրք­իա յա­րա­բե­րու­թեան մա­սին: Գո­չիկ­եան շա­րու­նակ հար­ցադ­րեց.- »Պէ՞տք է որ Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հը սփիւռ­քի հա­յու­թեան պա­տաս­խա­նէ. Պէ՞տք է որ մենք, սփիւռ­քա­հա­յերս, գոր­ծուն­եայ ըլ­լանք.  Ա.Մ.Ն.ի հա­յու­թիւնը Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թեան  մաս­նա­ւո­րա­բար չէ նպաս­տած, ու­րեմն, ո՞ր­քան կա­րե­ւոր ենք մենք«:

Գո­չիկ­եան անդ­րա­դառ­նա­լով փրոֆ. Չոր­պաճ­եա­նի ար­ծար­ծած Փան-Թուր­քիզ­մի կա­րե­ւո­րու­թեան,նշեց թէ սոյն ծայ­րա­յե­ղա­կան շար­ժու­մը առա­ջադ­րող անձ­նա­ւո­րու­թիւն­ներ եւ խում­բեր կան, բայց աւե­լի կա­րե­ւոր է հարց­նել թէ Մի­ջին Աս­իոյ եր­կիր­նե­րը զայն ըն­դու­նե­լու պատ­րա՞ստ են:  »Անց­եա­լին անոնք հա­կա­ռա­կած են այդ կար­գի ձգտում­նե­րու:Այս ու հան­դերձ, Հա­յաս­տա­նը կրնայ մօ­տե­նալ այդ եր­կիր­նե­րուն եւ յի­շեց­նել որ Մեծ-եղ­բայր Թուրք­իա մը այն­քան ալ ցան­կա­լի չէ«:

Լու­ծում­նե­րու մա­սին անդ­րա­դառ­նա­լով, ան ըսաւ թէ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւնը պէտք է  որ գոր­ծակ­ցի ազ­գա­յին հար­ցե­րով մտա­հոգ կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րու հետ, որոնք մաս կը կազ­մեն ժո­ղո­վուր­դի այն խա­ւին որոնք կա­ռա­վա­րու­թե­նէն ներս ոչ մէկ գործ ստանձ­նած են եւ լոպի­ին­կի մի­ջոց­նե­րով, իրենց ձայ­նը կը հասց­նեն:

»Թուրք­իոյ մէջ խում­բեր կան որոնք պա­հանջ­ներ կÿուղ­ղեն կա­ռա­վա­րու­թեան եւ որոշ չա­փով կÿըմ­բոս­տա­նան: 2007ին, մե­ծա­մաս­նու­թեամբ Քիւր­տե­րու կող­մէ, ցոյ­ցեր տե­ղի ու­նե­ցան Տի­յար­պէ­քի­րի մէջ, Թուրք­իոյ Իրա­քի վրայ յար­ձա­կե­լուն ար­դիւնք:  Պէտք է որ այդ կա­ռոյց­նե­րուն հետ հա­ղոր­դակ­ցինք եւ գոր­ծակ­ցինք«, ըսաւ ան:

Ան աւել­ցուց թէ Հա­յաս­տա­նի ժո­ղո­վուր­դը, բաղ­դա­տած Ուք­րա­յի­նա­յի եւ Վրաս­տա­նի ժո­ղո­վուրդ­նե­րուն, ազ­գա­յին հար­ցե­րով այն­քան ալ մտա­հոգ­ուած չէ:  2008ի ընտ­րու­թիւն­նե­րու ժա­մա­նակ ցոյ­ցեր տե­ղի ու­նե­ցան, շա­տեր հե­տե­ւե­ցան Լե­ւոն Տէր Պետ­րոս­եա­նի որով­հե­տեւ ան­կէ աւե­լի լաւ հա­կա­ռա­կորդ թեկ­նա­ծու մը չկար: »Վեր­ջին քա­նի մը տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին  խմբակ­ներ եւ երի­տա­սար­դա­կան միու­թիւն­ներ հիմն­ուած եւ գոր­ծուն­եայ դար­ձած են, կա­ռա­վա­րու­թե­նէն հաշ­ուե­տուու­թիւն եւ թա­փան­ցի­կու­թիւն պա­հան­ջե­լով: Յի­շա­տա­կե­լի է այս մէ­կը, որ կրնայ աւե­լի մեծ թա­փով շա­րու­նակ­ուիլ«:

Ձեռ­նար­կի աւար­տին, կա­տար­ուե­ցաւ հարց-պա­տաս­խան եւ տե­ղի ու­նե­ցաւ աւան­դա­կան հիւ­րա­սի­րու­թիւն, որուն ըն­թաց­քին ներ­կա­նե­րը մտքե­րու փո­խա­նա­կում ու­նե­ցան:

 ՆԱՆՕՐ ՊԱՐՍՈՒՄԵԱՆ

About Post Author

admin

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՊՈՒՐՃ ՀԱՄՈՒՏԷՆ ՄԻՆՉԵՒ ՈՒԱՇԻՆԿԹԸՆ
Next post ՆԻՒ ԵՈՐՔԻ ՄԷՋ ՁԵՌՆԱՐԿ ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ԼԻԶՊՈՆԻ ՆԱՀԱՏԱԿՆԵՐՈՒՆ ԵՒ ԽԱՆԱՍՈՐԻ ԱՐՇԱՒԱՆՔԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐՈՒՆ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles