ՍՏԱՑԱՆՔ.- ԵՐԳԻԾԱՆԿԱՐՆԵՐ CARICATURES ԳՐԻԳՈՐ ՔԷՕՍԷԵԱՆ

0 0
Read Time:5 Minute, 18 Second

ԳՐԻ­ԳՈՐ ՔԷ­Օ­ՍԷ­ԵԱՆ

 

p12 or 13 YERKIDZANGARՍփիւռ­քա­հայ գրա­կա­նու­թեան ծա­նօթ անուն է Գրի­գոր Քէ­օ­սէ­եան. գրող, խմբա­գիր, գիր­քե­րու հե­ղի­նակ… բայց թե­րեւս նուազ ծա­նօթ է եր­գի­ծան­կա­րի­չի իր երե­սա­կը: Եւ նո­րու­թիւն չէ այս երե­ւոյ­թը, քա­նի եր­գի­ծան­կար­չա­կան աս­պա­րէ­զի անոր վաս­տա­կը կ՛եր­կա­րի մին­չեւ 1950ական­նե­րու երկ­րորդ կէ­սը:

Այ­սօր, Քէ­օ­սէ­եան “Եր­գի­ծան­կար­ներ-Caricatures“ (Պոս­թըն 2013) խո­րագր­եալ 88 էջ­նոց իր այս հա­տո­րով մե­զի կը ներ­կա­յաց­նէ գե­ղե­ցիկ ծաղ­կա­ղա­քաղ մը ա՛յդ ոլոր­տի իր ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րէն: Երեք բաժ­նի մէջ` Դէմ­քեր, Ազ­գա­յին-Ընդ­հա­նուր եւ Այ­լա­զանք, դա­սա­ւոր­ուած են իր գու­նա­ւոր եւ սեւ-ճեր­մակ եր­գի­ծան­կար­նե­րը, որոնց հե­րոս­նե­րը յա­ճախ հե­ղի­նա­կին ապ­րած ու հե­տե­ւա­բար ստեղ­ծա­գոր­ծած մի­ջա­վայ­րին ազ­գա­յին ծա­նօթ դէմ­քերն են, բայց հոն ներ­կայ են հա­մազ­գա­յին դէմ­քեր ալ. բնա­կա­նա­բար կան նա­եւ ազ­գա­յին կա­րե­ւոր դրուագ­ներ, իրա­դար­ձու­թիւն­ներ ցո­լաց­նող եր­գի­ծան­կար­ներ:

Հա­տո­րին կող­քի ներ­քին երե­սին Դոկտ. Վա­չէ Ղա­զար­եան կը գրէ` “Գրի­գոր Քէ­օ­սէ­եան իր նա­խորդ հրա­տա­րա­կու­թիւն­նե­րով` “Գառ­զու .- Մո­գա­կան Աշ­խար­հի Մը Նկա­րի­չը“ (1982), “Գիր եւ Գիծ“ (1998), եռա­հա­տոր “Նա­մա­կա­նի Շա­հան Շահ­նու­րի“ (2001, 2004 եւ 2006), “Պրիս­մա­կին Գոյ­նե­րը“ (2009), հան­րու­թեան ներ­կա­յա­ցած էր, որ­պէս ար­ուես­տա­բան եւ ար­ուես­տա­գէտ, կշռու­թա­ւոր խօս­քով յօդ­ուա­ծա­գիր ու խմբա­գիր, որուն տե­սա­ծի­րը չէր սահ­մա­նա­փակ­ուեր միայն ազ­գա­յին հար­ցե­րով եւ կը շօ­շա­փէր աշ­խարհն ու մարդ­կու­թիւնը յու­զող նիւ­թեր, թատ­րո­նի եւ գե­ղան­կար­չու­թեան նուրբ քննա­դատ, ապա նա­եւ ու­սում­նա­սի­րող, որ բա­նա­սի­րու­թեան կալ­ուա­ծին մէջ կը դե­գե­րէր լու­սար­ձա­կով մը, որ միայն ի՛­րը կրնար ըլ­լալ“:

Առատ շնորհ­նե­րով օժտ­եալ` անոնց­մէ բա­ժին հա­նած էր ազ­գա­յին-հա­սա­րա­կա­կան գոր­ծու­նէ­ու­թեան եւ հայ գիր­քին ու գի­րին, Լի­բա­նա­նէն մին­չեւ Մի­աց­եալ Նա­հանգ­ներ:

Հա­տո­րը բաժն­ուած է երեք գլուխ­նե­րու, առանց ժա­մա­նա­կագ­րա­կան կար­գի, ուր հա­մախմբ­ուած են “Գիր եւ Գիծ“ եւ “Պրիս­մա­կին Գոյ­նե­րը“ խո­րագր­եալ հա­տոր­նե­րու մէջ ամ­փոփ­ուած գոր­ծե­րը, մա­մու­լի մէջ մնա­ցած­նե­րը եւ ան­տիպ­ներ:

Եր­գի­ծան­կար­չա­կան ասու­պա­յին կեան­քի ըն­թաց­քին, ան աշ­խա­տակ­ցած է նա­եւ լի­բա­նան­եան “Ալ-Սի­ա­սա“ օրա­թեր­թին եւ ֆրան­սա­տառ մար­զա­կան “Match“ շա­բա­թա­թեր­թին: Գոր­ծա­ծած է Գրի­գոր եւ Գօ­գօ ստո­րագ­րու­թիւն­նե­րը, արա­բե­րէ­նի պա­րա­գա­յին` Ալ-Սի­ա­սա, թեր­թին անու­նով: Յար­մար տեսն­ուե­ցաւ նա­եւ բնա­գիր­նե­րու անգ­լե­րէն թարգ­մա­նու­թիւնը, մատ­չե­լի ըլ­լա­լու հա­մար ամե­րի­կա­հայ սե­րուն­դին:

Հե­ղի­նա­կը իր իսկ ստո­րագ­րած նե­րա­ծա­կա­նին մէջ կ՛ը­սէ.- “Եր­գի­ծան­կար­նե­րու այս գիր­քը – տետ­րը – պայ­ման­նե­րու բե­րու­մով կը մնայ վտիտ եւ նի­հար: Այ­սու­հան­դերձ ան չի դադ­րիր յատ­կան­շա­կան ըլ­լա­լէ, դրսե­ւո­րե­լով իր ժա­մա­նա­կի ազ­գա­յին կեան­քի կարգ մը դէմ­քե­րը եւ երե­սակ­նե­րը: Եր­գի­ծան­կար­չու­թեան, ինչ­պէս եւ եր­գի­ծան­քի ու հիւ­մը­րի հան­դէպ զօ­րա­ւոր հա­կում մը մէջս զգա­լի դար­ձած էր պա­տա­նե­կան տա­րի­նե­րուս, յե­տա­գա­յին զիս առաջ­նոր­դե­լով տոմ­սա­կագ­րու­թեան, որ­պէս առա­ջին գրա­կան փորձ:… Գի­րով թէ գի­ծով այս մղումս պար­տա­կան եմ հայ հե­ղի­նակ­նե­րէն առա­ւե­լա­բար Եր­ուանդ Օտ­եա­նի, Յա­կոբ Պա­րոն­եա­նի կող­քին, նա­եւ Սա­րու­խան երե­ւոյ­թին, որուն հան­դէպ պա­տա­նե­կան տա­րի­նե­րուս հի­ա­ցումս սահ­ման չու­նէր: Ան զիս խան­դա­վա­ռեց եւ հրահ­րեց, իսկ յե­տա­գա­յին անձ­նա­կան ծա­նօ­թու­թեամբ իրա­րու պի­տի կապ­ուէ­ինք հա­րա­զատ բա­րե­կա­մու­թեամբ: Զար­մա­նա­լի չէ ու­րեմն, եթէ սկզբնա­կան կարգ մը գծագ­րու­թիւն­ներս կը կրեն հետ­քը (գի­ծե­րու առա­տու­թիւն եւ մթնո­լորտ) իր հան­դէպ հի­ա­ցու­միս, նման մեր այն բա­նաս­տեղծ­նե­րուն, որոնց առա­ջին գոր­ծե­րը Վա­հան Թէ­քէ­եա­նի շու­քին ներ­քեւ մար­մին առած էին:…Ըն­կե­րա­յին բորբ տագ­նապ­նե­րը կը ստեղ­ծեն հա­կազ­դե­լու ան­դի­մադ­րե­լի մթնո­լորտ, մաս­նա­ւո­րա­բար երի­տա­սարդ­նե­րու մօտ արթնց­նե­լով պայ­քա­րե­լու զօ­րա­ւոր պա­հան­ջը: Եր­գի­ծան­քի շեղ­բե­րը նա­եւ կը սրին կա­ցու­թեան շի­կաց­ման հա­մըն­թաց: Իմ պա­րա­գա­յիս ան թափ առաւ Պաղ Պա­տե­րազ­մի խոր­շա­կին են­թա­կայ` մեր ազ­գա­յին-եկե­ղե­ցա­կան բոր­բո­քուն մթնո­լոր­տին մէջ, որ­քան սուր այն­քան ցա­ւա­լի…“:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՈՂ­ՋՈՒ­ՆԵ­ԼԻ ՔԱՅԼ ՄԸ ՈՒ­ՐՈՒԿ­ՈՒԱ­ՅԻ ՄԷՋ
Next post ՀԱ­ՅԱՍ­ՏԱՆ­ԵԱՅՑ ԱՌԱ­ՔԵ­ԼԱ­ԿԱՆ ԵԿԵ­ՂԵ­ՑԻՆ ԵՒ ՀԱ­ՄԱՅՆՔ­ՆԵ­ՐԸ ԲԵՄ ԵՆ ՓՍԻ­ՔՈՏ­ՌԱՄ­ՆԵ­ՐՈՒ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles