Ֆրանսայի Նախագահն Ու Փարիզի Քաղաքապետուհին Յարգեցին Նահատակներու Յիշատակը

0 0
Read Time:3 Minute, 53 Second

ՓԱՐԻԶ.- Երկուշաբթի յետմիջօրէին՝ Սուրբ-Յովհաննէս մայր տաճարին մէջ Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին մատուցուած հոգեհանգստեան պատարագէն ետք՝ ոգեկոչման արարողութիւն մը կազմակերպուած էր Գանատա հրապարակին վրայ գտնուող Կոմիտաս վարդապետի արձանին մօտ:
Այս հաւաքին, ներկայ եղաւ նախագահ Ֆրանսուա Հոլանտ, քաղաքապետուհի Անն Հիտալկօ, բազմաթիւ երեսփոխաններ եւ ծերակուտականներ,քաղաքական, կրօնական, մշակութային եւ ընկերակցութիւններու ներկայացուցիչներ, Հայաստանի դեսպան Չիտեչեան, Ֆրանսայի մէջ Արցախի Հանրապետութեան ներկայացուցիչ Յովհաննէս Գէորգեան:
Նշենք թէ, այս արարողութենէն անմիջապէս առաջ՝ Կոմիտասի արձանին առջեւ նահատակներու յիշատակին խոնարհելու եկաւ եւ ծաղկեպսակ զետեղեց նաեւ նախագահութեան թեկնածու Էմանուէլ Մաքրոն: Մաքրոն խօսք առնելով ըսաւ.- «Կարեւոր է ոգեկոչել յիշատակները։ Ասիկա մեր Հանրապետութեան յիշողութեան մաս կը կազմէ։ Ֆրանսահայերը իրենց նպաստը բերին մեր պատմութեան կերտումին, մեր երկրին։ Փափաքս է ծագումով հայ Ֆրանսացիներուն եւ Ֆրանսահայութեան հետ ցեղասպանութեան ճանաչման գործը հասցնել լրումին՝ Ապրիլ 24 թուականը հաստատել Ֆրանսայի մէջ եւ յառաջ մղել յիշողութեան եւ մշակութային այն հարցերը որոնց համար կը պայքարիք տարիներէ ի վեր»։
Նախագահ Հոլանտ, քաղաքապետուհի Անն Հիտալկօ եւ Նախկին ռազմիկներու եւ Յիշողութեան պետական քարտուղար Ժան-Մառք Թոտեսքինի իրենց կարգին՝ Ցեղասպանութեան նահատակներու յիշատակին ծաղկեպսակներ զետեղեցին Կոմիտասի յուշարձանին առջեւ, մէկ վայրկեան լռութեամբ յարգեցին անոնց յիշատակը, ապա հնչեց Ֆրանսայի քայլերգը:
Իր խօսքը ուղղելով շուրջ հինգ հազար բազմութեան՝ Հիտալկօ նախ յարգանքի տուրք մատուցեց, վերջերս Շան զ՚Էլիզէի վրայ նահատակուած ոստիկանին յիշատակին: Ապա խօսքը ուղղելով հայ ժողովուրդին ըսաւ.-«ժողովուրդ մըն է, որ կը համախմբուի իր ամբողջ կեանքը հայ ժողովուրդի մշակոյթի, այսինքն՝ ոգիի փրկութեան նուիրած Վարդապետին շուրջ։ Ցեղասպանութեան յաջորդած տարիներուն՝ Վարդապետը ապաստանեցաւ խենթութեան մէջ, որովհետեւ բառերը անզօր էին զոհերու, բայց նաեւ վերապրածներու տանջանքները արտայայտելու համար…»:
Այնուհետեւ խօսք առին Մուրատ Փափազեան եւ Արա Թորանեան: Փափազեան ըսաւ, որ ոճիրէն 102 տարի ետք՝ Հայերը միշտ համախմբուած, զօրաշարժի ենթարկուած եւ աւելի քան երբեք վճռակամ են Հայ դատին ի խնդիր։ Ան անգամ մը եւս պախարակեց Թուրքիոյ ժխտողական քաղաքականութիւնը: Ապա շնորհակալութիւն յայտնեց նախագահ Հոլանտին՝ Հայոց ի նպաստ իր բոլոր կատարած աշխատանքներուն համար:
Ան ահազանգ հնչեցուց, Ֆրանսայի մէջ կատարուող թրքական լոպիին կատարած աշխատանքին առնչութեամբ:
Արա Թորանեան ընդհանուր առմամբ շեշտը դրաւ անցեալը չմոռնալու, յիշողութիւնը պահպանելու անհրաժեշտութեան վրայ:
Խօսք առաւ նախագահ Հոլանտ, յայտնելով, թէ յիշողութեան համար մղուած պայքարը կարեւորագոյն արարք է, որպէսզի անցեալը երբեք չմոռցուի, չսրբուի եւ չուրացուի:
Շուրջ քսան վայրկեան տեւած իր ելոյթին մէջ Հոլանտ անդրադարձաւ նաեւ դպրոցներու մէջ ցեղասպանութեան, մարդկութեան դէմ ոճիրներու եւ զանգուածային ոճիրներու ուսուցման կարեւորութեան եւ ըսաւ, որ ծայրայեղ բռնութիւններու մասին աշակերտութիւնը խորհրդածութեան մղելու առումով՝ Հայոց ցեղասպանութիւնը լաւագոյն օրինակ կը հանդիսանայ:
Հանրապետութեան նախագահը յայտարարեց նաեւ ստեղծումը Հայոց ցեղասպանութեան առընչուող դատական արխիւներու յատուկ յանձնաժողովի մը, զոր պիտի գլխաւորէ պատմաբան Ռեմոն-Յարութիւն Գէորգեան:
Ան վստահեցուց նաեւ՝ «Երբեք պիտի չդադրինք Հայոց գեղասպանութեան մասին խօսելէ», շեշտը դնելով՝ ժխտողականութեան դէմ օրէնքի մը անհրաժեշտութեան վրայ:
Այնուհետեւ բազմութիւնը սկսաւ երթը, ուղղուելով դէպի Շան զ՚Էլիզէ, պահանջատիրական զանազան արձանագրութիւններով պաստառներ եւ Եռագոյններ պարզած:
Նախապէս, Փարիզի քաղաքապետարանին մէջ կատարուեցաւ աւանդութիւն դարձած ընդունելութիւն մը, ի պատիւ՝ հայ համայնքին: Քաղաքապետուհի Անն Հիտալկօ ընդունեց Փարիզեան շրջանի Հայութիւնը:
Արարողութեան ընթացքին խօսք առին գաղութը ներկայացնող համանախագահներ՝ Մուրատ Փափազեան եւ Արա Թորանեան, Ֆրանսայի մէջ Հ.Հ. դեսպան Վիգէն Չիտեչեան:
Հիտալկօ իր խօսքին մէջ ըսաւ, որ այս առաջին ցեղասպանութեամբ հետապնդուած նպատակն էր Հայերը բնաջնջել աշխարհի մակերեսէն: Ան յիշեց, որ Հայոց ցեղասպանութիւնը տխուր օրինակ ծառայեց ողջակիզման, Թուցիներու ցեղասպանութեան: Փարիզի քաղաքապետուհին աւելցուց նաեւ, թէ Հայոց ցեղասպանութիւնը իմ պատմութիւնն է, բոլորին հասարակաց պատմութիւնը, քանի որ ան մարդկութեան պատմութեան մաս կը կազմէ։ «Եթէ ուրանանք պատմութիւնը՝ իր անգութ ճշմարտութեամբ, եթէ չճանչնանք զայն, եթէ ան չդառնայ մեր հասարակաց ժառանգութեան մէկ մասը, այնուհետեւ ան կրնայ կրկնուիլ», եզրակացուց Փարիզի քաղաքապետուհին:
Մուրատ Փափազեան իր խօսքին մէջ յիշեցնելէ ետք ժխտումի պատժելիութեան անհրաժեշտութիւնը, ակնարկեց Թուրքիոյ ներկայի կացութեան եւ ըսաւ, որ նոյնիսկ եթէ 1915-ին ոչ ոք եկաւ մեզի օգնութեան ձեռք մեկնելու, այդուհանդերձ՝ այսօրուան պայմաններուն մէջ մեր պարտականութիւնն է զօրակցիլ Թուրքիոյ ժողովրդավարներուն: Ան նաեւ եւրոպացի պատասխանատուները հրաւիրեց վերջ տալու դիւանագիտական դարձդարձիկ ճառերուն եւ բացէ ի բաց յայտարարելու, թէ Թուրքիա չի կրնար մաս կազմել Եւրոպական Միութեան: Այդ երկիրը կրնայ Եւրոմիութեան անդամակցութեան թեկնածու դառնալ միայն եթէ շրջադարձային զգայացունց փոփոխութիւններ արձանագրէ մարդկային իրաւունքներու, Քիւրտերու, փոքրամասնութիւններու իրաւունքներու նկատմամբ, եթէ վերջ տայ Կիպրոսի գրաւման, ըսաւ Փափազեան: «Պէտք է Թուրքիոյ յիշեցնել, որ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչումն ալ անշրջանցելի եւ բացարձակապէս անսակարկելի պայման մըն է», եզրակացուց ան։
Արա Թորանեան ալ իր ելոյթը կեդրոնացուց ՏԱՀԷՇ-ի յատկապէս փարիզեան զոհերուն վրայ, ահաբեկչական այդ կազմակերպութեան երեւոյթը շաղկապելով անոր ներկայութիւն հաստատած աշխարհագրութեան՝ Իրաքի եւ Սուրիոյ անապատներուն, ուր 1915 եւ 1916-ին կը հանգրուանէին տեղահանուած Հայերու կարաւանները: Ան յիշեցուց, թէ նոյնիսկ եթէ երկար տարիներ համայն աշխարհ անտեսեց Հայոց ցեղասպանութիւնը, այդուհանդերձ այդ վայրերը պահպանեցին կեդրոնացման եւ բնաջնջման այդ կայաններու հետքերն ու յիշողութիւնը: Ան աւելցուց, թէ այսօր պէտք չէ զարմանալ, որ այդ տարածաշրջանին մէջ ցեղասպանութիւնը որպէս գործելաձեւ որդեգրուի, քանի պատմութեան դասերը ցոյց տուած են, որ մարդասպանները անպատիժ կը մնան ու կը շարունակեն օգտուիլ իրենց զոհերէն խլուածին բարիքներէն՝ տնտեսական, թէ քաղաքական բնագաւառներու մէջ:
Իսկ դեսպան Չիտեչեան դիտել տուաւ, որ Միջին Արեւելքի այսօրուան զարգացումները լաւագոյն փաստերն են, որ ցեղասպանութիւնը անցեալին չի պատկանիր: Անդրադարձաւ նաեւ «Աւրորա» մրցանակին, շեշտեց ժխտողականութիւնը պատժելի դարձնելու անհրաժեշտութիւնը, ինչպէս նաեւ յիշելով Ապրիլեան պատերազմի հանգամանքները՝ նշեց, որ Արցախ այլեւս երբեք չի կրնար մաս կազմել Ատրպէյճանին:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles