ՔԱՐՏԷՍ ՓՈԽԵԼՈՒ ԹՈՒՐՔ-ԱԶԵՐԻԱԿԱՆ ՅԱՐՁԱԿԱՊԱՇՏՈՒԹԵՆԷՆ ԹԵԼԱԴՐՈՒԵԼՈՎ

Յ. Պալեան «Մարդու սովորական թերութիւնն է պայծառ պահերու չնախատեսել փոթորիկը»: Նիքոլա Մաքիաւէլ Արեւմուտք եւ Ռուսիա, նաեւ միջազգային դերակատարները, մատներու արանքէն կը դիտեն Հայութեան եւ Հայաստանի վերացման սպառնալիքի հարցը: Այդպէս է արդէն երկու դարէ ի վեր, հակառակ մեր ներազգային թափահարումներուն: Ոչ ոք միամիտ է: Արեւմուտք եւ Ռուսիա, գիտնալով հանդերձ, որ Կովկասը ամբողջովին թրքացնելու հետեւողական քաղաքականու-թիւն կը հետապնդուի Թուրքիոյ կողմէ, ոչինչ կ’ընեն, բարոյախօ-սութեամբ կը բաւարարուին, ինչպէս ըրած են միշտ, գոհացած են ալիւր ղրկելով, որբահաւաքով: Կ’ակնկալեն, որ կողմերը համախոհու-թեան մը յանգին, ինչպէս առակագիրի երկաթ եւ կաւէ կուժերու կողք-կողքի ճամբորդութեան պարագային: Համախոհութեան գինը Հայաստանէն պահանջուած զիջումնե-րու բաւարարումն է: Այդ զիջումները, համագումար, Կովկասէն հայկական ազդակի վերացումն է եւ աշխարհի այդ շրջանին մէջ համաթրքական քաղաքա-կանութեան իրականացումը, որ Արեւմուտքի ե՛ւ Ռուսիոյ համար, ու-ժերու ընդհանուր դասաւորման մէջ, Կովկասի թրքացումով նոր բար-դութիւններու եւ ապակայունացումներու պատճառ կրնայ ըլլալ, մա-նաւանդ որ ոչ ոքի համար գաղտնիք է Թուրքիոյ կայսերական միտու-մը: Երրորդ ուժը, որ Իրանն է, հասկցած է, գիտէ կացութիւնը: Իրա-նը շրջանին մէջ աւանդական մրցակիցն է Թուրքիոյ, ան գիտէ, որ Թուրքիոյ հզօրացումը ուղղուած պիտի ըլլայ իրեն դէմ, զինք ապակա-յունացնելու համար: Արեւմտեանները, հակառակ պատմութեան վկա-յութեան, միամտութիւնը ունին հաւատալու, որ Թուրքիան դաշնակից է: Յիշեցելու կարիք կա՞յ, որ ամբողջ Բ Աշխարահամարտի տեւողու-թեան, Թուրքիան սիրաբանեցաւ Ա Աշխարհամարտի իր դաշնակիցի՝ Գերմանիոյ հետ, որ դարձած էր հիթլերական, միայն պատերազմի վերջին օրերուն պատերազմ յայտարարեց անոր դէմ, եւ գտնուեցաւ յաղթականներու շարքին:Քաղաքական պատեհապաշտութեան օրի-նակ մը: Թուրքիա Արեւմուտք-Ռուսիա պայքարին կը հետեւի, չի դիրքո-րոշուիր, կը սպասէ պատեհ առիթը, որպէսզի կարենայ դէպի Արեւելք եւ Ծայրագոյն Արեւելք բացուիլ, որուն համար ռուսական գօտիէն դուրս պէտք է գան թրքացեղ, թրքախօս եւ իսլամ ժողովուրդները, ինք զանոնք միացնէ իր երազած միութեան մէջ, ճամբայ բանալու համար մինչեւ Չինաստան, այսինքն իրականանայ համաթրքական ցեղապաշտական երազանքը, ծնունդ տալով, ինչպէս ըսուած է, Ատ-րիականէն Չինաստան տարածուող թրքական կայսրութեան: Այս նպատակի իրականացման համար ոչ միայն Կովկասի, այլ նաեւ Ռո-ւսիոյ, Եւրոպայի, Ասիոյ եւ Ափրիէկէի քարտէսները պէտք է փոխուին: Ոչ ոք կը խօսի Ռուսիա-Թուրքիա ասօր չդրսեւորուող կայսերական աւանդական հակադրութեան մասին: Իրան դէմ է շրջանի քարտէսի փոփոխման, ուստի դէմ է շրջա-նին մէջ թրքական գերակայութեան հաստատման, որ սպառնալիք է իրեն դէմ: Ռուսիա եւ Եւրոպա ապահովաբար գիտեն որ գիտեն որ այդ վտանգը կը վերաբերի նաեւ իրենց, բայց կարծէք կը շարունակեն մնալ Արեւելք-Արեւմուտք, եւ Խորհրդային Կայսրութիւն-Ազատ Աշխարհ ժամանակավրէպ հակադրութեան խաղին մէջ: Հակառակ Թուրքիոյ կայսերական անթաքոյց նկրտումներուն, Իրան հանդէս կու գայ շրջանին մէջ խաղաղութեան պահպաման քա-ղաքական վարքագիծով, որ չորս դարէ ի վեր կը պահպանուի իր դրա-ցիին՝ Թուրքիոյ հետ, երկուքն ալ ունին նոյնքան բնակչութիւն եւ գրեթէ հաւասար զինուորական ուժ: Բայց պէտք չէ անգիտանալ, որ երկու եր-կիրները կը պատկանին իսլամութեան երկու տարբեր եւ միշտ մըրցա-կից թեւերու: Այս դրացնութեան մասին պատմաբան Ռըզա Մոհամէտ Ճալիլի, որ միաժամանակ իրանեան եւ զուիցերիական քաղաքա-ցիութիւն ունի, յատկանշական բանաձեւ մը ունի, որ կը խտացնէ ան-ցեալը, ներկան եւ գալիքը Կ’ըսէ. «Երկու առիւծներ՝ որոնք զիրար կը դիտեն զիրար չափելով»:»: Այսինքն Իրան հաշտ աչքով չի կրնար դիտել Թուրքիոյ ծաւա-լապաշտական միտումները, որոնց մէջ կ’ընդգրկուին նաեւ Ռուսիոյ Դաշնութեան մէջ գտնուող շիի իսլամ ժողովուրդները: Այս կը բացատ-րէ Իրանի կովկասեան ռազմավարութիւնը: Կայ նաեւ Իրանի ազերիա-բնակ եւ թրքախօս շրջաններու հարցը, որ վաղ թէ ուշ կրնայ ապակա-յունացման ազդակ դառնալ, նոյնինքն Իրանի համար, շահագործուելով Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի կողմէ: Այս ըմբռնումով է որ Իրան դէմ է Կովկասի մէջ քարտէսներու փոփոխութեան, ինչ որ կը բացատրէ Ռու-սիոյ հետ անոր ներկայի գործակցութիւնը եւ Իրանը կը դարձնէ դա-շնակիցներ չունեցող Հայաստանի առարկայական դաշնակիցը, մա-նաւանդ որ, Հայաստանի իշխանութիւններու արեւմտասիրութիւնը եւ կարգ մը շրջանակներու հակառուսական հռետորաբանութիւնը, պատճառ են, որ Հայաստանի դասական ռազմավարական դաշնակից Ռուսիան, որ մխրճուած է ռազմաքաղաքական դժուարութիւններու մէջ, Հայաստանի հանդէպ ցուցաբերէ նուազ յանձնառութիւն, ինչ որ կը դրսեւորուի արդէն զանազան ձեւերով: Ռուսիա-Իրան ներկայի գործակցութիւնը ժամանակաւոր մար-տավարութեամբ բացատրել կարճատեսութիւն պիտի ըլլայ: Ինչ կը վե-րաբերի Արեւմտեաններու Ռուսիոյ եւ Իրանի հանդէպ ունեցած ներ-կայի բացասական վերաբերումին, ան վաղ թէ ուշ վերանայման պիտի ենթարկուի, քանի որ համաթրքական փառասիրութիւնները դէմ են ե՛ւ Արեւմուտքի ե՛ւ Ռուսիոյ: Բաւարար չափով նկատի չ’առնուիր նաեւ այն իրականութիւնը, որ համաթրքական քաղաքական վարքագիծի խորքին մէջ կայ նաեւ քաղաքակրթական-մշակութային հակամար-տութիւնը, որ թրքական մեծ կայսրութեան ստեղծումով, արեւմտեան ռուսական քաղաքակրթութիւններու միաժամանակ վերացման պիտի յանգի: Իսկ Ռուսիան ինքզինք միշտ համարած է Ուղղափառութեան առաջնորդ, Բիւզանդիոնի շարունակութիւն: Ի՞նչ կ’ըսեն նաեւ պատմութիւնը, քաղաքակրթութիւններու եւ մշակոյթներու հոլովոյթը: Հակառակ ներկայի հակամարտութեան, Ռուսիա Եւրոպա է, անոնք հակառակ Խորհրդային կայսրութենէն մնացած եւ չյաղթահարուած հակամարտութիւններու, նոյն աւազա-նին մէջ են, ենթակայ են նոյն աշխարհաքաղաքական սպառնալիք-ներու, դատապարտուած են գոյակցելու եւ միասնաբար դիմագրա-ւելու զանոնք: Պիտի ստեղծուի՞ն բոլոր պայմանները Երրորդ Համաշխարհա-յինի, զոր կանխելու քաղաքական եւ մարդկային պարտաւորութիւնը ունին անոնք որոնք այդ ուժը ունին: Այդ ուժը կ’ենթադրէ պատասխանատուութիւն եւ պարտք, քանի դեռ ուշ չէ: Իսկ եթէ Մեծերը, որոնք ունին ուժ՝ քանդելու եւ քանդումը կան-խելու, շարունակելով ուժի ցուցադրութեան եւ տիրակալական անզըս-պելի կիրքերու հետապնդումը, պիտի գումարե՞ն բոլոր պատճառները Երրորդ Համաշխարհայինի շղթայազերծման, որու աւարտին պիտի չըլլան յաղթականներ եւ պարտեալներ, քանի որ ան կրնայ յանգիլ Կա-պոյտ Մոլորակի անապատացման, թերեւս կեանքի անհետացման: Նուազ յոռետեսութեամբ, պիտի յանգինք մեծ գիտնական Ալպէր Այ-նըշթայնի սարսափելի նախատեսութեան: Մեծեր եւ նուազ մեծեր իրենց օրակարգերու գլուխը եթէ արձա-նագրեն իմաստուն գիտնականի ահազանգային միտքը, կը մտածեն ՄԱՐԴՈՒ ԵՒ ԿԵԱՆՔԻ ՄԱՍԻՆ, ՍԵՐՈՒՆԴՆԵՐՈՒ ՄԱՍԻՆ, ՈՐՈՆՔ ԿՐՆԱՆ ՉԳԱԼ: Աւելի պարզ. այսօր պատասխանատուութիւն ունեցողներ, պատմութեան առջեւ եւ ՄԱՐԴ ՏԵՍԱԿի գոյատեւման համար, պէտք է գիտնան թէ ո՞ւր են վտանգները եւ սպառնալիքները եւ զանոնք վնա-սազերծեն, վաղը միշտ ուշ կրնայ ըլլալ, քանի որ քանդումի ուժերու տ-իրապետողները եզակի չեն, յոգնակի են, եթէ իմաստութիւնը կանոն չդառնայ, յոգնակին պիտի շարունակէ աճիլ: Թաղային հեղինակութիւններ եւ աշխարհը հիմնայատակ քան-դելու ուժ ունեցողներ, եթէ բարոյական իրատեսութեամբ յիշեն Այնշ-թայնի անպաճոյճ եւ ամէն կարգի հռետորաբանութենէ մաքրազտուած միտքը… Եթէ չլսեն… Մի՞տքը… «ԵՍ ՉԵՄ ԳԻՏԵՐ ԹԷ ԻՆՉՊԷ՞Ս ՊԻՏԻ ԸՆԵՆՔ ԵՐՐՈՐԴ ՀԱ-ՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ, ԳԻՏԵՄ ԹԷ ԻՆՉՊԷ՞Ս ՊԻՏԻ ԸՆԵՆՔ ՉՈՐՐՈՐԴԸ. ՔԱՐԵՐՈՎ»: Այս Գրե՛լ եւ բարձրաձայնել աշխարհի բոլոր լեզուներով, նաեւ իրաւ կամ հոգեբանական կոյրերու, խուլերու եւ համրերու համար: Բանականութեան տէր բոլոր մարդոց, թագաւորներու, նախա-գահներու, զօրավարներու, բանուորներու, միլեառատէրերու, գրողնե-րու, հայրերու եւ մայրերու միշտ պէտք է յիշեցնել Այնշթայնի իմաս-տութիւնը, որպէսզի օր մը վերջին վերապրողները չըսեն՝ չէինք գիտեր, չգիտցանք: Աշխարհ կ’ընթանայ դէպի մեծ տագնապներ: Ան բռնուած է քա-ղաքական-քաղաքակրթական մեծ բարդացումներու ցանցին մէջ: Նա-խատեսելի է, որ աւելի բռնուինք, մեծով եւ պզտիկով, համաշխար-հային, տիեզերական եւ քաղաքական «MAELSTRÖM»ի մէջ,: Վերապ-րողներ, եթէ ըլլան, հարց պիտի տան, թէ մարդկութիւնը ինչպէ՞ս ին-կաւ մաէլսթրոմի յորձանուտին կամ խոռոչին մէջ: Ամենագէտ համացանցը կ’ըսէ, որ maelströmը յաճախ կը բացա-տրուի որպէս մեծ խոռոչ մը ովկիանոսին մէջ, որ կը կազմուի ջրային տարածութեան մը վրայ: Առասպելներ կ’ըսեն, որ ան մեծ ձագար մըն է, որ ներծծէ ինչ որ կայ: Ըսին՝ քաղաքակրթութիւններու բախում, կրօնական պատե-րազմ: Պէտք է խօսիլ գիտութեան-ճարտարագիտութեան նուաճումով յառաջանալիք-յառաջացած մաէլսթրոմի մասին, որուն մէջ ենք, քանի որ հիւլէական պատերազմը այլեւս տեսութիւն չէ: Անմիջական սպառ-նալիք է: Եթէ մարդկութեան ձեռք բերած գիտական-ճարտարագիտա-կան ուժը եւ ուժերը, հիւլէական զէնքերէն մինչեւ արուեստական ուշի-մութիւնը, յայտնուին զանազան բնոյթի կախարդի աշակերտներու ձեռքին մէջ, կամ խելագարներու, համայն մարդկութիւնը կը հասնի ինքնահրկիզման, քանի որ կը հրկիզէ կապոյտ մոլորակը, վերջ տալով կեանքին: Կարծէք ցարդ եղած ամպագոռգոռ բարոյախօսական եւ մարդկայնական տարազները, խօսքերը, օրէնքները, դարձած են փու-չիկ, եւ մարդկութիւնը ինքզինք պիտի ոչնչացնէ իր հնարած ուժերով, թերեւս լուցկիի պէս այրելով կապոյտ մոլորակը՝ ուր հրաշք կեանքը յայտնուած է, որ տիեզերքի մէջ ուրիշ տեղ չկայ: Միամիտ պէտք չէ ըլլալ: Անցած է այն ժամանակը երբ մեծ կամ պզտիկ պատերազմներով, յաղթականներ եւ պարտեալներ կ’ըլլային, որոնք խաղաղութիւն կը կնքէին կամ մէկը միւսին ինքզինք կը պար-տադրէր, ժամանակ մը վերջ վերսկսելու համար կռիւը: Երբեմն ալ պէտք է գիտնալ, որ մոլորակը կը սկսի մեր բնակած թաղէն եւ մեր երկրէն, ուր ստեղծուած աղէտները, գումարուելով եւ բազմապատկուելով, կը դառնան մեծ, յառաջացնելով աննախատեսելի հետեւանքներ: Մեծեր, եւ նուազ մեծեր, մեծ ըլլալու յաւակնութիւն ունեցողներ, մեծ կամ պզտիկ, եթէ մտածեն ՉՈՐՐՈՐԴ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆի մասին, մեր ներկան նուազ մութ կ’ըլլայ: Մտածել ո՛չ միայն մոլորակի մասին, այլ զարմացնող համեստութեամբ մեծ կամ պզտիկ հայրենիքներու մասին, ուր կ’ապրին մարդիկ, որոնք երջանիկ ըլլալու իրաւունք ու-նին: Իրենք իրենց իրաւարարի իրաւունք շնորհածներ մատներու արանքէն պէտք չէ դիտեն հեռուի եւ մօտի արդարը եւ անարդարը: Այս հրամայական բարոյականութիւնը պէտք է յիշեցնել ամենուրեք եւ առանց ճապկումներու: Կովկասի մէջ քարտէս փոխելու ցեղապաշտական միտումը չի կրնար մասնակի երեւոյթի մը սահմաններուն մէջ մնալ: Եթէ անոր առաջքը չառնէ միջազգային համայնքը, ինք պատրաստած կ’ըլլայ հա-մաթրքականութեան, փանթուրքիզմի աճման ենթահողը, Եգէակա-նէն Չինաստան: Հայ քաղաքական միտքը, եթէ այս ըմբռնումներով առաջ-նորդուի, կը զօրացնէ ներքին ճակատը եւ կրնայ լսուող խօսակից դառնալ միջազգային մակարդակներու վրայ: Խօսքը կը վերաբերի քաղաքական միտքի, ո՛չ աթոռ-աթոռակի, ո՛չ էսթէպլիշմընթային «ԽԾԲիական իրարանացումներու, ի հարկէ մի՛շտ ներսը եւ դուրսը:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՔԱՐՏԷՍ ՓՈԽԵԼՈՒ ԹՈՒՐՔ-ԱԶԵՐԻԱԿԱՆ ՅԱՐՁԱԿԱՊԱՇՏՈՒԹԵՆԷՆ ԹԵԼԱԴՐՈՒԵԼՈՎ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Սրբութեան Լուսաւոր Շողը` Ս.Իգնատիոս Մալոյեան

Երկար Ապրի Փաշինեանին «Ժողովրդավարութիւնը». Բանտերը Կը Լեցուին Դիմատետրեան Քննադատներով

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է