ՔԱՂԱՔԱԿՐԹԱԿԱՆ-ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ-ԿՐՕՆԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ ԸՆԹԱՑՔ ԱՌԱ՞Ծ Է

0 0
Read Time:4 Minute, 25 Second

balian1

Յ. Պալեան

Հասկնալու համար թէ ինչո՞ւ եւ ինչպէ՞ս ընթացք առած է «ահաբեկչական» պիտակում ստացած քաղաքակրթական-մշակութային-կրօնական պատերազմը, ճիշդ հարցումներ պէտք է ուղղել եւ ճիշդ պատասխաններ տալ, առնուազն՝ որոնել, որպէսզի մեծ բռնկում մը տեղի չունենայ՝ աննախատեսելի հետեւանքներով, որոնք կրնան անբնակելի դարձնել մեր արդէն ծերացած մոլորակը:
Տեղական-տեղայնական շահերու հետապնդումը, ընտրական եւ քուէի մոլուցքը ժամանակավրէպ են, զանազան բնոյթի պատեհապաշտութիւնները այլեւս աղէտ են, ծանրակշիռ կացութեան կարելի չէ վերաբերիլ սպիտակ ձեռնոցներով: Չարիքի «Պանտորայի տուփ»ը բացուած է, կիսամիջոցներով եւ առանց հաւաքական կամքի կարելի չէ փակել այդ տուփը:
Այսինքն անմիջականէ անդին նայելու յանդգնութեամբ հարկ է մօտենալ այս նորատեսակ պատերազմին, որ սահմանագիծ չունի:
Վիեննայի Խորհրդաժողովը՝ 1815-ին, ապա դար մը ետք Վերսայի դաշնագիրը՝ 1919-ին, անոր հետեւած Ազգերու Լիկան, երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքին եւ աւարտին ստեղծուած Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւնը, հակառակ գեղահունչ բառերու եւ տպաւորիչ խօսքերու, անկարող եղան աշխարհի մէջ ճշմարիտ խաղաղութիւն հաստատելու:
Մեծանուն ժողովներ եւ յուսադրիչ համաձայնութիւններ հրշէջի դեր կը կատարեն եւ խաղաղութիւնը կը մնայ հեռաւոր երազ մը՝ վիպապաշտութենէ չհրաժարողներու համար, որոնց ոչ մէկ երաշխիք կը տրուի: Ինչպէ՞ս երազին իրականութիւն ըլլալու երաշխիք տալ: Հանրային կարծիքը զբաղեցնելու կը ծառայեն դիւանագիտական կոչուած երթեւեկը եւ յայտարարութիւնները:
Ժողովներու դիւանագիտական ճապկումները այդքան են միայն:
Պատերազմները կը շարունակուին, երկիրներ կ’աւերուին, կողմերը միշտ կը ճառեն իրաւունքէ, համամարդկային արժէքներէ, խաղաղութենէ եւ այլ գեղեցիկ բաներէ: Համաձայնութիւնները շահակցական խաղաղութիւն կը հաստատեն, պատերազմը կանգ կ’առնէ հոս, կը վերսկսի անդին, միշտ հեռուի եւ մօտի մեղսակցութիւններով եւ աղէտալի հետեւանքներով:
Խաղաղութիւնը, երբ կը հաստատուի, զինեալ խաղաղութիւն է: Երէկ բանակներ կը միջամտէին երկիրներ գրաւելու համար, այսօր, երբ բանակներու միջամտութիւնը ուղղակի չէ, տնտեսական ճնշումները կը շարունակուին յաւելեալ իրաւունքներու ձեռքբերման համար: Դասական նուաճողական քաղաքականութիւնը, դառնալէ ետք տնտեսական-կայսերապաշտական, նոր դիմագիծ ստացած է, թէեւ եղած են նախատեսութիւններ, այդ կրօնական-մշակութային նոր դիմագիծն է, որ մաշկն է անցեալի ցեղապաշտական նուաճողականութեան:
Եթէ անցեալին ծագումը, մորթին գոյնը եւ այլ պատճառներ կային ցեղապաշտութեան համար, այժմ նոր տեսակի ցեղապաշտութիւնը կրօնական դիմակով կը ներկայանայ, հանդէս կու գայ ծայրայեղ այլամերժութեամբ: Աւելի ճիշդ, նոր ցեղապաշտները կրօնքը կը վերածեն գործիքի, վարկաբեկելով նոյնինքն կրօնքը: Երեւոյթը նոր չէ: Գէթ հայերը գիտեն, թէ 1915-ին Երիտթուրքերու Իթթիհատ կուսակցութիւնը, հայոց ցեղասպանութիւնը իրականացնելու համար, Շէյխ էլ Իսլամին «ճիհատ» յայտարարել տուաւ: Ոչ Մուսթաֆա Քեմալի եւ ոչ ալ անոր յաջորդած կառավարութիւնները չդատապարտեցին իսլամ կրօնքի եւ կրօնականներու ցեղասպանութեան գործիքի վերածման քաղաքական ընթացքը: Այսօր պատմութիւնը կը կրկնուի, բայց ոչ ոք կ’ուզէ յիշել անցեալը:
Կրօնները, ըստ էութեան, բարիի եւ հանդերձեալ կեանքի երջանկութեան երաշխաւորներն են, իրենց պարզագոյն ձեւով մղձաւանջ կը փարատեն: Մարդոց փառասիրութիւնները եւ ընչաքաղցութիւնը (այս զոյգը կը ներկայացնէ նոյն մետաղադրամին երկու երեսները) կ’օգտագործեն կրօնական ազդակը, քանի որ ան աւելի դիւրին ճանապարհ է զանգուածին հասնելու համար, հրահրելու համար անոր կիրքերը: Կրօնքը անհատական խիղճի հարց է եւ անոր շահագործումը, իմաստներ որոնելու եւ ազնուանալու լարումէն անդին երկրային եւ աշխարհիկ նպատակներու համար օգտագործումը դաւ է Մարդուն եւ Մարդկութեան հանդէպ:
Հետեւաբար, Արեւելքը եւ Արեւմուտքը, քրիստոնեայ աշխարհը եւ իսլամական աշխարհը, պիտի գիտնա՞ն նախնականութեամբ յատկանշուող եւ ապակայունացնող շեղումները, ծայրայեղութիւնները, աղանդները եւ այլ չարաշահումները միասնական ճիգերով չեզոքացնել, լայնածիր լուսաբանութիւններով, արտահանելէ ետք պատճառները՝ զանոնք դարմանել: Ծայրայեղական շարժումները միշտ ալ իրենց մէջ կրած են իրենց խափանման առաջնորդող ուժերը:
Զանգուածներու հիմնական դաստիարակութիւն անհրաժեշտ է, յառաջացնելու համար այն համոզումը, որ կրօնքը եւ քաղաքականութիւնը անջատ են, աշխարհիկի եւ հոգեկանի սահմանագծումներով: Այս դաստիարակութիւնը սոսկ բառերու մարզանքով չի կրնար յաջողիլ, հարկ է հասնիլ իւրաքանչիւրին իր յարկին տակ, ինչ որ կ’ընեն ծայրայեղականները, թիրախ ընտրելով իւրաքանչիւր անհատը, առանց բաւարարուելու ընդհանրական բնոյթի յայտարարութիւններով:
Կա՞ն իւրաքանչիւրին հասնելու համար միջոցներ եւ պատրաստուած անձեր:
Այս բոլորին հետ հարցումներ ալ կան, որոնց պէտք է պատասխանել առանց խուսանաւումներու: Կրօնական ազդակը իշխանութեան լծակի վերածած ծայրայեղականները կը կռուին զէնքերով, որոնք չեն արտադրուած իրենց միջոցներով: Ուրկէ՞ ստացած են եւ կը շարունակեն ստանալ այդ զէնքերը: Գրաւուած զէնքերուն արտադրութեան հասցէները պէտք է հրապարակել: «Իսլամական Պետութիւն» կոչուած ծայրայեղականութեան կողմէ գրաւուած նաւթահորերու արտադրութիւնը ո՞վ միջոցաւ վաճառեց եւ ո՞վ էին գնողները: Այսքան առարկայականութիւն եւ պարկեշտութիւն իրաւունք ունին գիտնալու ծայրայեղականութեան թիրախ ժողովուրդները եւ ընդհանրապէս միջազգային համայնքը: Ծայրայեղական ուժերուն օժանդակողները եւ անոնցմէ օգտուողները նոյնքան չարիք կը գործեն որքան ահաբեկիչ որակուածները: Հանրային կարծիքը անմիջական լուրերով տարուած, ժամանակ չի տրամադրեր եւ ճիգ չ’ըներ «ընդծովեաները» տեսնելու:
Եթէ պատերազմը չէ սկսած, յստակ է որ պատերազմի վիճակի մէջ կը գտնուին բազմաթիւ երկիրներ, թերեւս կարելի է ըսել ամբողջ աշխարհը: Սահմանագիծ ունեցող, խրամներու ետին գտնուող ուժերով պատերազմ մը չէ ասիկա: Ճարտարարուեստական-սպառողական, դրամատիրական կայսերապաշտութեան, բարօրութեան եւ զբօս-ժամանցի քաղաքակրթութիւնը մնաց որոշ գօտիներու մէջ, աշխարհի բազմաթիւ շրջաններ անմասն մնացին անոնց նպաստէն: Այսօր, ծայրայեղականութեամբ, ահաբեկչութեամբ եւ տարերային գաղթերով հաստատուած դրութիւնը կը դիմակալէ ծանրակշիռ տագնապ մը, որուն լուծումը դասական եղանակներով կարելի պիտի չըլլայ գտնել նաեւ այն պատճառով, որ տարբեր ճակատներու վրայ գտնուողները չեն ղեկավարուիր նոյն օրէնքներով, նոյն արժէքներով:
Նոյն օրէնքներու եւ նոյն արժէքներու բացակայութեան, քաղաքականութիւն եւ պատերազմ կը ստեղծեն քաոս:
Պատերազմական վիճակ է:
Հեռու չէ պատերազմը, որ հակառակ գերարդիական զէնքերու, կրնայ երկարատեւ ըլլալ, ճակատը հիւլէացնելով, տարածելով ժամանակի եւ մոլորակի վրայ: Հեռուն եւ մօտը անցեալի իմաստը չունին:
«Իսլամական Պետութիւն» կոչուած ուժին յաղթահարումը իսլամական աշխարհը պէտք է որ իրականացնէ, որպէսզի քաղաքակրթական, մշակութային եւ կրօնական պատերազմի անորոշութեան եւ անոր ահաւոր հետեւանքներուն անհեթեթութեան մէջ չխրի մարդկութիւնը:
Այս էջը աւարտած էի, երբ լրատուամիջոցները հաղորդեցին, որ Փարիզէն հեռու, Ռուանի մօտակայ 25.000 բնակչութեամբ քաղաքի եկեղեցիին մէջ, երկու ահաբեկիչներ պատանդներ բռնած են եւ անոր 86-ամեայ կաթողիկէ եկեղեցականը գլխատած, եւ եկեղեցիէն դուրս գալով պոռացած են «Ալլահ աքպար», կարծէք ստորագրելու համար իրենց պատկանելիութիւնը: Ինչ որ ըսած էի, պատերազմական վիճակ է, սահմաններ չկան:
Քաղաքավարական զրոյցները եւ բարի կամեցողութեան յայտարարութիւնները տարբեր ժամանակներու կը պատկանին:
Կրկնեմ եզրակացութեան համար գրած տողերս. «Իսլամական Պետութիւն» կոչուած ուժին յաղթահարումը իսլամական աշխարհը պէտք է որ իրականացնէ, որպէսզի քաղաքակրթական, մշակութային եւ կրօնական պատերազմի անորոշութեան եւ անոր ահաւոր հետեւանքներուն անհեթեթութեան մէջ չխրի մարդկութիւնը»:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles