Տխուր Եւ Վշտալի Իրականութիւն

0 0
Read Time:4 Minute, 17 Second

 

bedig2Գէորգ Պետիկեան

Եթէ մօտէն կը հետեւինք հայ Սփիւռքի ամէնօրեայ հեւքերուն, մտահոգութիւններուն եւ մանաւանդ մաշումին այն ժամանակ միայն կրնանք հասկնալ, թէ տակաւին դէմոկլեան սուրի նման անոր գլխուն կախուած է տխուր եւ վշտալի իրականութիւնը։

Այս մասին եւ ամէն առիթներով մտահոգ գրիչներ ոչ միայն անդրադարձած են այլեւ  արձագանգած ու ամէն ձեւով հրապարակած իրենց մօտ կուտակուած այս վախն ու սարսափը։

Աւելին՝ անոնք նաեւ կատարած են հաստատումներ ու իբրեւ մտահոգութիւն հանրու-թեան պարզած՝ թէ մեր մայրենին Սփիւռքի տարածքին իսկապէս վտանգի մէջ է։ Այս մէկը զգաշացումէ աւելի, նաեւ ահազանգ հնչեցնել ալ է։ Ողջունելի գործունէութիւն։

Այս բոլոր մտահոգութիւններուն մասին երկար եւ բարակ խօսուած է. Կլոր կամ տափակ սեղաններու շուրջ խորհրդակցութեան նիւթեր դարձած են։ Նաեւ այս առթիւ մտաւորական կամ հոգեւոր պետերով կազմակերպուած են մեծ ու փոքր գիտաժողով-ներ։ Մէկ խօսքով այս նիւթը ինքնին սպառած է։ Եզրակացութիւն՝ վտանգը բացայայտ է. էականը լուծումն է։ Մարդ կոյր պէտք է ըլլայ չտեսնելու կամ չլսելու համար, թէ կարգ մը գաղութներէ ներս եւ կամ ամէն տեղ  հայախօսներու թիւը սկսած է պակսիլ։ Պակսած է նաեւ հայերէն կարդացողներուն եւ նոյնպէս ալ գրողներուն թիւը:

Մէջտեղ սերունդ մը կայ, որ հայերէն կարդալ չի գիտեր, կամ քիչ գիտէ։  Մայրենի լեզուն չի խօսիր կամ պատահաբար կը խօսի։ Այսինք՝ հայերէն չի գիտեր։ Սերունդին լեզուափոխութիւնը մայրենի լեզուին գիտութեան նուազում կ՛ենթադրէ։ Կը նշանակէ նաեւ լուրջ կորուստ։

Ահա ցաւ մը, որ ինք՝ Շահան Շահնուր արդէն անցեալ դարուն նախատեսած էր։ Աղէտ կամ մտահոգութիւն, ինչ կ՛ուզէք որակեցէ՛ք։ Կարեւորը այս ամէնը ոչ միայն կարդա-ցողներ է պէտք, այլ նաեւ կարդալէն ետքն ալ գործադրողներ։

Շեշտելու եւ բոլոր խուլ ականջներուն հնչեցնելու միտումով, ըսենք որ հայ լեզուն հայ զանգուածները կապելու բանալին է: Անոր բացակայութիւնը կամ  անհետացումը մեր մշակոյթի անհատացումն ալ կ՛ենթադրէ, ինչպէս նաեւ մեր գոյութեան վտանգը։

Ամէն տեղ Սփիւռքի հարաւի կամ հիւսիսի, արեւմուտքի կամ արեւելքի շրջաններէն ներս առաջնահերթութիւնը տեղական լեզուին տրուած է։ Այս կը նշանակէ, թէ պիտի գայ օրը, որ մեր նոր սերունդը պիտի դառնայ անճանաչելի։ Զրկուելով իր մայրենիէն ան պիտի կորսնցնէ նաեւ իր ազգային մտածողութիւնն ու անոր պատմական ժառան-գութիւնն ալ։ Հայու գիտակցութեան հետ իր պատկանելիութիւնն ալ պիտի պղտորի ու հիննալով կամաց կամաց պիտի… ։

Ահա իրական մեր կեանքը։

Ուստի ժամը հասած է նոյնիսկ ուշացած՝ լուրջ ծրագրումի եւ իսկական աշխատանքի: Գալիք ժամանակներու մնայուն ներկայութեան համար գիտակցութեան հասունու-թիւն է պէտք։ Ծրագրում է պէտք։ Միայն խօսքով կարելի չէ «փիլաւ եփել»։ Նստիլ եւ սպասել եւ կամ հաշտուիլ իրականութեան հետ ուղղակի ողբերգութիւն է։

Իրականութեան փնտռտուքի ժամանակը անցած է։

Այս օրերուն ճակատաբաց կ՛ըսենք՝ ամէն գնով եւ զոհողութեամբ տէր պէտք է կանգնիլ արեւմտահայ մեր ժառանգութեան. մեր լեզուին, մեր մշակոյթին եւ աւանդութեան։ Իրականութիւնը յստակ է.  ներկայիս մէջտեղը մեծ զոհ մը կայ. ան ալ արեւմտահայ լեզուն է եւ ապա կամաց կամաց անոր հետեւող, անոր ճակատագրին հասնող՝ մենք արեւմտահայերս եւ մեր Սփիւռքը:

Լեզու ըսի եւ շեշտեցի։ Բայց ի՞նչ է լեզուն.- եթէ ոչ միջոց՝ նպատակին հասնելու։

Լեզուն ցեղ է եւ ազգային միութիւն եւ երբ կը կորսնցնէ իր անհատական խորութիւնը ու դուրսէն եկող հոսանքին կ՛ենթարկուի, առանց դիմադրութեան կապիկ կը դառնայ։ Մէկ խօսքով համակերպում եւ ահա ձուլում…։

Ուստի միտքս պարզեմ.- ինծի համար հայութիւնը ունի երեք էական սկզբունքներ.- դպրոց, եկեղեցի եւ ակումբ։ Ասոնցմով կարելի է պահել ոգին, լեզուն, մշակոյթն ու աւանդութիւնները։ Բայց անպայման պահել լեզուն եւ անոր իշխանութիւնը։

Ահա այս է այս օրերուն առաջին հրամայականը։ Մեր լեզուն մեր ժողովուրդի հոգիին բանալին է։ Այս մտքի շարունակութիւնը կախեալ է մեզմէ։

Նախ պայման է, որքան շուտ այնքան լաւ՝ մուտք գործենք բոլորին սրտերուն ու հոգի-ներուն մէջ, հասնելու արմատներուն։ Ժողովուրդի մորթին տակ մտնել պէտք է։ Անոր արեան հետ հոսիլ պէտք է հասնելու համար անոր սրտին։ Փոխել, նորոգել, նորոգուիլ։ Այս բոլորը, որովհետեւ մենք բոլորով կոչուած ենք միասին կերտելու մեր կեանքը, ուզենք կամ չուզենք։ Մենք բոլորս ալ մեծով ու պզտիկով պատասխանատու ենք պատ-մութեան առջեւ։ Ականջի օղ ընենք, որ հայ ըլլալը մեծ ճիգ կը պահանջէ։ Կը պահանջէ նաեւ հաւատք եւ զոհաբերութիւն։

Կարծես ներկայ մեր իրավիճակով կարգ մը գաղութներէ ներս հայ ոգին կորսնցուցած է իր բանալին ու ասոր իբրեւ արդիւնք՝ հայ միտքն ալ շուարած է, չէ կեդրոնացած։ Պանդուխտ է։

Գիտենք նաեւ, որ աշխարհի բոլոր ժողովուրդներն ալ ունեցած են վերելքներ եւ ան-կումներ, բայց ազգը իր նկարագրով միշտ յաղթահարած է այս բոլոր դժուարութիւն-ներուն։

Լաւ յիշեցէ՛ք, այս երկրագունդի վրայ մշակոյթն է, որ պահպանած է ազգերու կեանքը։

Ամէն հայրենիք եւ ամէն ազգ իր իւրայատուկ պայմանները ունի հաւաքական կենսու-նակութեան եւ ապագայի պատրաստութեան համար։ Մեզի համար հայրենիքն է, որ մեզ պահած է։ Անոր յոյսն ու լոյսն է, որ մեզ առաջնորդած է։ Ան է, որ իր մէջ ունի թաքուն պահած յոյսն ու լոյսը։ Առանց այդ լոյսին կարելի չէ ըմբռնել արարատեան մեր լեզուն։ Ժամանակն է, որ մեր գիտակցութիւնը բարձրացնենք դուրս հանելու համար  հոն բոյն դրած օտարամոլութիւնը։ Ճիշդ է, որ Սփիւռքի տարածքին երկու հակասա-կան կեանք կ՛ապրինք։ Բայց վերանորուգուիլ է պէտք։ Ու այս մէկը կարելի է հայ դպրոցով եւ անոր հայ ուսուցիչով։ Այսօր մեզմէ կը պահանջուի յաւելեալ զգաստութիւն եւ յաւելեալ վստահութիւն`հանդէպ սփիւռքեան մեր բոլոր կառոյցներուն։ Այլեւս կիսա-միջոցներով կամ կարկտաններով կարելի չէ շարունակել: Նոյնիսկ կը կարծեմ, որ արդէն ազգովին ուշացած ալ ենք:

Ուրեմն սկսինք մեզմէ, մեր տուներէն, մեր դպրոցներէն, հոն հրամցուած դասագիր-քերէն։ Եւ տակաւին՝ մեր ակումբներէն կամ հայ կեդրոններէն, մեր ժողովներէն։ Ահազանգ հնչեցնելը աւելորդ է։ Բոլորս ալ լաւատեղեակ ենք իրավիճակին։ Մէջտեղը աղէտ մը կայ մեծ, տեսանելի եւ ահարկու։ Տխուր եւ վշտալի իրականութիւն մը կայ, որ կարելի եղած չափով արագ ու գործնական քայլերու կը կարօտի։ Եւ աւելին՝ այս բոլորը լսող եւ գործադրող է պէտք։ Ահա հրաւէր մը՝ արդար եւ իրաւ։

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles