ՏԻԳ­ՐԱ­ՆԱ­ԿԵՐՏ­ՑԻ­ՆԵ­ՐՈՒ ԸՆ­ՏԱ­ՆԵ­ԿԱՆ ՎԵ­ՐԱՄ­Ի­ԱՑ­ՄԱՆ ԵՐԵ­ԿՈՅ

0 0
Read Time:8 Minute, 53 Second

 

 

 

հին նկար­ներ.... Նոր յոյսեր
հին նկար­ներ…. Նոր յոյսեր

 

 

Օտար ափե­րուն ծնած Տիգ­րա­նա­կերտ­ցի ար­մատ­նե­րով երեք երի­տա­սար­դու­հի­ներ Ռոզ Գան­տարճ­եան, Երազ Մէսջ­եան եւ Անի Ջաթ­մաճ­եան, գա­ղա­փա­րը ու­նե­ցան ըն­տա­նե­կան վե­րամ­ի­աց­ման հան­դի­պում մը ծրագ­րել եւ գոր­ծադ­րել: Հoրա­քոյր, մօ­րա­քոյր, զար­միկ­ներ ոչ Տիգ­րա­նա­կերտ­ցի ամու­սին­ներ…եւայլն ընդ­հա­նուր թիւը, 75 հո­գի: Հա­ւաք­ուած ենք ԲԱ­ՐԵՒ (ya hala) մի­ջին արե­ւել­եան ճա­շա­րա­նը:

Մուտ­քի սե­ղա­նին վրայ Երազ Մէսջ­եա­նի պատ­րաս­տած կուրծ­քի  պի­տակ­ներն են ուր իւ­րա­քան­չիւր ան­ձի անու­նը, ազ­գա­նու­նը, եւ գեր­դաս­տա­նը նշուած է: Հպար­տու­թեամբ կը տե­ղա­ւո­րենք մեր կուրծ­քին: Ընդ­հա­նուր խան­դա­վա­ռու­թիւն, գրկա­խառ­նու­թիւն­ներ, ար­ցունք ու  խնդուք: Մեր հա­սա­կա­կից­նե­րը ար­դէն յա­ռա­ջա­ցած են տա­րի­քով, իսկ մեր գիտ­ցած փոք­րերն ու պա­տա­նի­նե­րը ար­դէն չա­փա­հաս­ներ են դար­ձած: Ճա­շա­րա­նի մէկ կող­մը, Անի Ջաթ­մաճ­եա­նի եւ Ռոզ Գան­տարճ­եա­նի բծախնդ­րօ­րէն պատ­րաս­տած իւ­րա­քան­չիւր գեր­դաս­տա­նի “ծառ“ն ու հին նկար­նե­րու ցու­ցադ­րու­թիւնն է: Խռնուած ենք նկար­նե­րուն մօտ: Կը տես­նենք մեր ծնող­նե­րը որ մեզ հետ չեն այ­լեւս: Կը տես­նենք մեր ման­կու­թիւնը, պա­տա­նու­թիւնը որ ան­դարձ կո­րած է ար­դէն:Dikr reunion 6

Պահ մը կ’ան­ջատ­ուիմ ու կը մտա­ծեմ որ այս երեք երի­տա­սար­դու­հի­նե­րը Եղեռ­նէն ազատ­ուած­նե­րու եր­րորդ սե­րունդ են ար­դէն, անոնց տա­տը եւ պա­պը Եղեռ­նէն ազատ­ուած մա­նուկ­ներ կամ պա­տա­նի­ներ են եղած, եւ հի­մա ար­դէն իրենց զա­ւակ­նե­րը թոռ­նե­րով ու ծոռ­նե­րով ծիլ նե­տած ահա­ւա­սիկ 15  գեր­դաս­տան­ներ հա­ւաք­ուած են այս­տեղ:

Չեմ ու­զեր տխուր մտա­ծում­ներ ու­նե­նալ, ապ­րե­ցանք չէ՞ կը մտա­ծեմ ումպ մը գի­նին կուլ տա­լով:

Երազ Մէսջ­եա­նի բա­րի գա­լուս­տի խօս­քէն ետք ճա­շա­րա­նա­տէ­րը` Թա­լին Գա­րա­կիւլ­լէ­եան յայ­տա­րա­րեց որ անակն­կալ նուէր մը ու­նէր մեզ հա­մար: Եր­գիչ Կա­րօ Կո­մի­տաս իրա­պէս ջեր­մա­ցուց մթնո­լոր­տը: Տիգ­րա­նա­կեր­տի բառ­բա­ռով ու հա­րա­զատ առո­գա­նու­թեամբ եր­գե­լով, իսկ ներ­կա­նե­րը Քէֆ­չի տիգ­րա­նա­կերտ­ցի­ներ` առանց տա­րի­քի խտրու­թեան, մեծ հա­ճոյ­քով պա­րե­ցին:

Դարձ­եալ կան­ջատ­ուիմ ու ետ կ’եր­թամ: Տա­սը տա­րի առաջ, եր­րորդ ան­գամն է որ Արեւմ­տա­հա­յաս­տան ենք, բայց առա­ջին ան­գամն է որ Տիգ­րա­նա­կերտ կ՛եր­թանք: Քա­ղա­քի նեղ փո­ղոց­նե­րէն դէ­պի Ս. Կի­րա­կոս եկե­ղե­ցին կը քա­լենք: Մեր առաջ­նոր­դը` աս ալ Քիլ­տա­նի­նե­րու եկե­ղե­ցին է կ’ըսէ: Մօրս ձայ­նը քունքս կը մրճա­հա­րէ ու կը յի­շեմ: Մեր տու­նը ճիշտ Քիլ­տա­նի­նե­րու եկե­ղեցի­ին դի­մացն էր: Եկե­ղեցի­ին հան­դի­պա­կած պա­տին կը նա­յիմ, կա­պոյտ դուռ մը կայ, միայն մէ’կ հատ: Մա­մա­յիս տունն է կ’ըսեմ վա­զե­լով: Մեր առաջ­նոր­դը` Ներս չմտնե­ս կը զգու­շաց­նէ: Ես ար­դէն մօրս  տան բակն եմ: Քրտու­հի­ներ  ոտ­քի կ’ել­լեն ու կ’աճա­պա­րեն իրենց դէմ­քը ծած­կել: Չգիտ­ցած թուր­քե­րէ­նովս “պէ­նիմ ան­նամ պուր­տա Իմ մայրս այս­տե­ղ է կ’ըսեմ լա­լով: Կը հասկ­նան ու մենք այս տու­նը տա­սը տա­րի առաջ միայն առած են­ք կ’ըսեն: Կ’ար­ծես կու­զեն հասկց­նել թէ ջար­դե­րուն ու կո­ղո­պու­տին մաս չեն կազ­մած: Իսկ ես վե­րի յար­կը կը վա­զեմ, սեն­եակ­նե­րը կը մտնեմ ու ան­դա­դար կը նկա­րեմ: Դուրս ելած ատենս մեր տան հոգ տա­ր կ’ըսեմ ու կը հե­ռա­նամ: Կը քա­լենք եւ շու­տով կը հաս­նինք Ս. Կի­րա­կոս եկե­ղե­ցին, որը հսկայ ուղ­ղան­կիւն կա­ռոյց է, մար­մա­րէ կա­մար­նե­րով, ան­գոյ առաս­տա­ղով, բա­ցօդ­եայ եւ արե­ւով ողող­ուած:dikr reunion1

Կը սթա­փիմ անց­եա­լէն: Կ’անդ­րա­դառ­նամ որ մեր  գեր­դաս­տա­նէն միայն ես ու մօ­րաք­րոջս թոռ­նու­հին` Անի Ջաթ­մաճ­եանն է որ այ­ցե­լած ենք Տիգ­րա­նա­կեր­տի մեր պա­պե­նա­կան տու­նը:  Շուրջս երգ ու պար է: Եւ ի՜նչ լաւ է: Կա­րոյի եր­գե­լէն ետք, յա­ջոր­դա­բար 91 տա­րե­կան Մկրտիչ Մայ­պալ­եան եւ իր փե­սան Յա­րութ Չաթ­մաճ­եան զուարթ երկ­խօ­սու­թիւն մը կը կա­տա­րեն լաւ խնդուք պատ­ճա­ռե­լով ներ­կա­նե­րուն: Տիգ­րան Մի­նաս­եան, զուար­ճա­լի անէք­թոտ­ներ պատ­մեց, մեզ Տիգ­րա­նա­կերտ փո­խադ­րե­լով եւ  Տիկ. Զա­պէլ Գան­տարճ­եան, շա­րու­նա­կեց ստեղծ­ուած հա­ճե­լի մթնո­լոր­տը հէք­եաթ­ներ եւ դրուագ­ներ պատ­մե­լով: Բո­լորն ալ հա­րա­զատ ու զու­լալ Տիգ­րա­նա­կեր­տի բար­բա­ռով եւ առո­գա­նու­թեամբ կը խօ­սէ­ին, մեզ իրա­պէս Եր­կիր տա­նե­լով: Ապա Հրանդ Մար­գար­եան իր կարճ խօս­քին մէջ շեշ­տեց տիգ­րա­նա­կերտցի­ին հպար­տու­թիւն առ­թող իրո­ղու­թիւն­ներ` Մեծն Տիգ­րան` որու թա­գա­ւո­րու­թեան ըն­թաց­քին Հա­յաս­տան դար­ձաւ ամե­նահ­զօր պե­տու­թիւն: Տիգ­րա­նա­կերտ ծնած Հայ­կակ Էկին­եան` Ամե­րի­կա­յի հայ լրագ­րու­թեան հիմ­նա­դի­րը, որ հրա­տա­րա­կեց Ա.Մ.Ն.-ի առա­ջին հայ թեր­թը` “Արե­գակ“ շա­բա­թա­թեր­թը Նիւ Ճըրզիի մէջ: Թով­մաս Չար­շաֆճ­եան, որ1899-ին  Նիւ Եոր­քի մէջ սկսաւ հրա­տա­րա­կել “ՀԱՅ­ՐԵ­ՆԻՔ“ Շա­բա­թա­թեր­թը, որ տա­կա­ւին կը հրա­տա­րակ­ուի Պոս­թը­նի մէջ: Յի­շեց նա­եւ հռչա­կա­ւոր  նկա­րիչ տիգ­րա­նա­կերտ­ցի Յով­սէփ Փուշ­ման:

Երեք սե­րունդ
Երեք սե­րունդ

Իսկ ե՞ս ար­դէն հօրս գիւղն եմ սլա­ցած, Սա­թու Գեղ: Առա­ւօտ արե­ւա­ծա­գին կը հաս­նինք մեր առաջ­նոր­դին հետ: Գիւ­ղի կեդ­րո­նը, բա­ցա­տին մէջ,  տան մը պա­տին մօտ, մի քա­նի տա­րեց­ներ թաւ­լու կը խա­ղան: Ու­րեմն այս բա­ցա­տին մէջ էր որ գիւ­ղի այ­րե­րը հա­ւա­քած եւ պա­րան­նե­րով իրար կապկ­պած են: խու­ժա­նը տա­պար­նե­րով  կը յար­ձա­կի  ան­զէն հա­յե­րուն վրայ եւ արիւնլ­ուայ կը զգետ­նէ բո­լո­րին: Հայրս այդ խում­բին մէջ էր, թե­ւե­րը հաստ պա­րան­նե­րով մէկ կող­մէն հօ­րը եւ միւս կող­մէ իր մեծ եղ­բօր թե­ւե­րուն կապ­ուած: Յար­ձա­կու­մէն ակն­թարթ մը առաջ ոս­տի­կա­նա­պե­տը կը մօ­տե­նայ եւ ձեռ­քի դա­շոյ­նով եր­կու թե­ւե­րուն կապ­ուած չուան­նե­րը կտրե­լով “գնա՛ ձիուս սան­ձը բռնէ եւ այն կողմ քա­լե­ցու­ր“ կ’ըսէ: Հայրս մի քա­նի քայլ հե­ռա­նա­լով ձիու սան­ձը հա­զիւ բռնած երբ ետ կը նա­յի ար­դէն հայրն ու եղ­բայ­րը արիւնլ­ուայ ին­կած են բո­լո­րին հետ: Հրա՞շք:  Հայրս մի­ակն էր, որ այդ սպան­դէն ազա­տած էր: Գիւ­ղա­ցի­նե­րուն կը հարց­նենք գիւ­ղի աղ­բիւ­րի վայ­րը եւ կ՛ուղղ­ուինք այդ կողմ: Անու­նը Խա­չաղ­բիւր է: Կը քա­լենք հո­ղոտ ու քար­քա­րուտ արա­հետ­նե­րով եւ գիւ­ղին ծայ­րը կը գտնենք  Խա­չաղ­բիւ­րը: Ջու­րը կի­սա­բո­լո­րակ  քա­րե­րէն վար կը հո­սէր, քա­րա­շէն  քա­ռա­կու­սի  աւա­զա­նի մը մէջ, որու յա­տա­կը գոյնզ­գոյն խճա­քա­րե­րով ծածկ­ուած էր: Ըստ հօրս այս աղ­բիւ­րի ջու­րը առող­ջա­պա­հա­կան յատ­կու­թիւն­ներ ու­նէր: Իր ան­բու­ժե­լի հիւան­դու­թեան ժա­մա­նակ, միշտ խոր հա­ւատ­քով ու կա­րօ­տով` եթէ հի­մա մեր գիւ­ղի աղ­բիւ­րին մէջ լո­ղամ, ան­պայ­ման կը լա­ւա­նա­մ կ’ըսէ եղեր: Բա­րի ու մի­ա­միտ պա­պաս, ահա այ­սօր եր­կու զա­ւակ­ներդ վեց թոռ­նիկ­ներդ եւ ին­նը ծոռ­ներդ  այս ըն­տա­նե­կան ու­րախ հա­ւա­քոյ­թին մաս  կը կազ­մեն, այդ թուրք զի­նուո­րա­կա­նին անս­պա­սե­լի եւ ան­հասկ­նա­լի արար­քին շնոր­հիւ:

Կը վե­րա­դառ­նամ այս վե­րամ­ի­աց­ման եւ ու­րա­խու­թեան: Այս­տեղ են 15 գեր­դաս­տա­նէ սե­րած, 75 հո­գի: Թե­րեւս այս թիւին կրկնա­պա­տի­կը ըլ­լար եթէ բո­լո­րը կա­րե­նա­յին ներ­կայ ըլ­լալ: Այո, անց­եա­լը սիրտս կը ճմլէ, սա­կայն ի տես թոռ­նիկ­նե­րուս, կը փոր­ձեմ ու­րա­խա­նալ. ներ­կա­յով ու յան­կարծ …նոր ցաւ ու մտա­հո­գու­թիւն` բա­լիկ­ներս ՀԱՅ պի­տի մնա՞ն արդ­եօք:

ԷԷ­Է­Է­Էհ կա­րե­լի չէ առանց ազ­գա­յին մտա­հո­գու­թեան ապ­րիլ կը մտա­ծեմ ու ար­ցունքս զսպե­լով կը ժպտիմ աջ ու ձախ:

Իսկ կազ­մա­կեր­պող երի­տա­սար­դու­հի­նե­րուն` մե­ծա­տառ ԱՊ­ՐԻՔ:

Տիգ­րա­նա­կերտ­ցի մը

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles