“ՎԵ­ՐԱԲ­ՆԱ­ԿԵՑ­ՄԱՆ ԽՆԴԻ­ՐԸ ՄԻՇՏ ԿԱԶ­ՄԱԾ Է ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ԻՇ­ԽԱ­ՆՈՒ­ԹԻՒՆ­ՆԵ­ՐՈՒ ՀԵ­ՏԱՔՐՔ­ՐՈՒ­ԹԵԱՆ ԿԵԴ­ՐՈ­ՆԸ“, ԿԸ ՅԱՅՏ­ՆԷ ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ԵՐԻ­ՏԱ­ՍԱՐ­ԴԱ­ԿԱՆ ՀԱՐ­ՑԵ­ՐՈՒ ԵՒ ՄՇԱ­ԿՈՅ­ԹԻ ՆԱ­ԽԱ­ՐԱՐ ՆԱ­ՐԻ­ՆԷ ԱՂԱ­ՊԱԼ­ԵԱՆ

0 0
Read Time:13 Minute, 51 Second

p6 interview  Ստո­րեւ, լոյս կ՛ըն­ծա­յենք հար­ցազ­րոյց մը կա­տար­ուած Յու­նաս­տա­նի օրա­թերթԱզատ Օրի կող­մէ, Ար­ցա­խի մշա­կոյ­թի եւ երի­տա­սար­դա­կան հար­ցե­րու նա­խա­րար Նա­րի­նէ Աղա­պալ­եա­նի հետ.-

 

Հ.-Որ­քա՞ն յա­ռաջ­դի­մած է Ար­ցա­խի ըն­կե­րու­թիւնը վեր­ջին տա­րի­նե­րուն ըն­թաց­քին:

Պ.- Ով որ այ­ցե­լած է Ար­ցա­խը վեր­ջին ժա­մա­նա­կա­մի­ջո­ցին եւ անց­եա­լին բաղ­դա­տե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւնը ու­նի, կրնայ վկա­յել փո­փո­խու­թիւն­նե­րու եւ առա­ջըն­թա­ցի մա­սին: Ի հար­կէ մե­զի հա­մար շատ ու­րա­խա­լի է հաս­տա­տել այս առա­ջըն­թա­ցը, բայց հասկ­նա­լի է թէ ար­ցախ­ցի­նե­րու հաս­տա­տա­կա­մու­թեան եւ վճռա­կա­մու­թեան ար­դիւնքն է այս իրա­վի­ճա­կը: Այ­սօր­ուայ Ար­ցա­խի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րու հե­տե­ւո­ղա­կան աշ­խա­տան­քի ու քա­ղա­քա­կա­նու­թեան ար­դիւնքն է, մի­ա­ժա­մա­նակ հա­մայն հա­յու­թեան պատ­րաս­տա­կա­մու­թեան եւ աջակ­ցու­թեան ար­դիւնքն է:

Բո­լոր մեծ ծրագ­րե­րը որ իրա­գործ­ուած են Ար­ցա­խի մէջ, իրա­գործ­ուած են Հա­յաս­տա­նի եւ Սփիւռ­քի աջակ­ցու­թեամբ, թէ Հա­մա­հայ­կա­կան Հիմ­նադ­րա­մի մի­ջո­ցաւ, շա­րու­նա­կուող թե­լե­թոն­նե­րու մի­ջո­ցով, բայց նա­եւ ան­հա­տա­կան կամ կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րու ծրագ­րե­րու մի­ջո­ցով, որ իրա­գործ­ուե­ցան 1988ի առա­ջին օրե­րէն եւ կը շա­րու­նակ­ուին մին­չեւ այ­սօր:

Խնդիր­ներ ան­շուշտ դեռ շատ կան. կեն­սա­պա­հով­ման, սոց­ի­ա­լա­կան խն­դիր­ներ շատ-շատ կան, բայց կա­րե­ւո­րը այն է, թէ մենք յաղ­թա­հա­րած ենք պա­տե­րազ­մի վի­ճա­կը եւ այ­սօր ար­դէն մեր ծրագ­րե­րը ոչ թէ աւե­րակ­նե­րու ու պա­տե­րազ­մի ծանր հեւ­քը վե­րաց­նե­լու, այլ զար­գաց­ման ծրագ­րե­րու մշակ­ման վրայ կը կեդ­րո­նա­նայ:

 

Հ.-Վեր­ջերս վի­ճա­կա­խաղ մը տե­ղի ու­նե­ցաւ որու հա­սոյ­թը ուղղ­ուած էր վե­րաբ­նա­կեց­ման աշ­խատան­քին: Կա՞յ յա­տուկ ծրա­գիր այս ուղ­ղու­թեամբ:

Պ.-Վե­րաբ­նա­կեց­ման խնդի­րը միշտ կազ­մած է Ար­ցա­խի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րու հե­տաքրք­րու­թեան կեդ­րո­նը: Կա՛յ ծրա­գիր, իսկ այ­սօր այդ` աւե­լի առար­կա­յա­կան է մեր առ­ջեւ, շատ աւե­լի յստակ ծրագ­րե­րով: Անոնց կար­գին է Քար­վա­ճառ-Վար­դե­նիս ճա­նա­պար­հի շի­նա­րա­րու­թիւնը, որ թէ ռազ­մա­վա­րա­կան կա­րե­ւո­րա­գոյն նշա­նա­կու­թեան ծրա­գիր է եւ թէ վե­րաբ­նա­կեց­ման հա­մար լաւ հնա­րա­ւո­րու­թիւն­ներ պի­տի ստեղ­ծէ:

Այլ ծրա­գիր մըն է` հա­րա­ւա­յին շր­ջա­նին մէջ բնա­կա­րան­նե­րու կա­ռու­ցու­մը, որը նոյն­պէս ռազ­մա­վա­րա­կան խնդիր պի­տի լու­ծէ մե­զի հա­մար եւ մի­եւ­նոյն ժա­մա­նակ սահ­մա­նը պաշտ­պա­նող զի­նուո­րը ամէ­նու­րեք իր թի­կուն­քին պի­տի զգայ ժո­ղո­վուր­դին շուն­չը, որ­պէս­զի ամուր կանգ­նի սահ­մա­նին վրայ: Նման ծրագ­րեր բազ­մա­զա­նօ­րէն պի­տի լու­ծեն մեր հար­ցե­րը:

Երե­ւի թէ դժուար է որ մէկ վի­ճա­կա­խա­ղով ապա­հով­ուին բո­լոր այս ծրագ­րե­րու իրա­գործ­ման մի­ջոց­նե­րը, բայց սա մե­ծա­պէս կը խթա­նէ այդ աշ­խա­տան­քը:

Մեր թեր­թի բո­վան­դա­կու­թեան եւ մեր ըն­թեր­ցող­նե­րու հե­տաքրք­րու­թեան կա­րե­ւոր բա­ժին մը կը կեդ­րո­նա­նայ Ար­ցախ­եան լրա­տուու­թեան վրայ: Իսկ վեր­ջին շրջա­նին ակա­նա­տես եղանք Ատր­պէյ­ճա­նի յար­ձա­կո­ղա­պաշտ կեց­ուած­քի շեշ­տաց­ման, սահ­ման­նե­րու շա­րու­նա­կա­կան խախտ­ման դէպ­քե­րով եւ հայ երի­տա­սարդ զո­հե­րով:

 

Հ.-Ինչ­պէ՞ս կ՛ազ­դէ այս վի­ճա­կը Ար­ցա­խի ժո­ղո­վուր­դին վրայ:

Պ.-Ար­ցա­խի ժո­ղո­վուր­դը աւե­լի հան­գիստ կը վե­րա­բե­րի այս վի­ճա­կի կա­պակ­ցու­թեամբ, որով­հե­տեւ Ատր­պէյ­ճա­նի ռազ­մա­տենչ յո­խոր­տան­քը միշտ ալ առ­կայ եղած է: Այ­սինքն, մե­զի հա­մար ոչինչ չէ փոխ­ուած. ժա­մա­նակ առ ժա­մա­նակ այս վի­ճա­կը կը սաս­տա­կա­նայ, այլ ատեն կը նուա­զի, եւ այս վե­րի­վայ­րումնե­րը պայ­մա­նա­ւոր­ուած են Ատր­պէյ­ճա­նի ներ­քին քա­ղա­քա­կան կեան­քով: Իրենք այս կեց­ուածք­նե­րով ներ­քին խնդիր­ներ է որ կը լու­ծեն առա­ւե­լա­բար, քան թէ մե­զի բան հասկց­նե­լու նպա­տակ կը հե­տապն­դեն: Որով­հե­տեւ Ատր­պէյ­ճան գի­տէ որ այն պա­րա­գա­յին որ պի­տի փոր­ձէ որե­ւէ բան մեզ հասկց­նել, այդ պէտք է ընէ գործ­նա­կան, իսկ գործ­նա­կան տե­սա­կէ­տէ մենք ար­դէն ու­ղիղ 20 տա­րի է (Մա­յի­սին պի­տի լրա­նայ ու­ղիղ 20 տա­րին) որ մենք մեր սահ­մա­նը կը պա­հենք մեր ու­ժե­րով, ապա­հո­վե­լով այդ ու­ժե­րու հա­ւա­սա­րակշ­ռու­թիւնը: Եթէ Ատր­պէյ­ճան վստահ ըլ­լար որ կրնայ իր յա­ւակ­նու­թիւն­նե­րուն հաս­նիլ, այս տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին երե­ւի թէ փոր­ձած կ՛ըլ­լար գործ­նա­կան որե­ւէ քայլ ընել. անոր փո­խա­րէն կը բա­ւա­րար­ուի ռազ­մա­տենչ յայ­տա­րա­րու­թիւն­նե­րով եւ փոք­րիկ տի­վերսի­ոն յար­ձա­կում­նե­րով, որ միշտ ալ աւե­լի ծանր հե­տե­ւանք­ներ կը բե­րեն իրենց հա­մար:

Խօ­սինք Ար­ցա­խի երի­տա­սար­դու­թեան հա­մար: Մենք բախ­տը ու­նե­ցած ենք մօ­տէն ճանչ­նա­լու Ար­ցա­խի ամէ­նա­մատ­ղաշ սե­րուն­դը, որ ամառ­նե­րը մեր մօտ կ՛ըլ­լայ, աւիշ ներդ­նե­լով նա­եւ մեր գա­ղու­թի կեան­քին մէջ: Այս բո­լոր տղա­քը, երի­տա­սարդ­նե­րը Ար­ցա­խի մէջ, ինչ­պէ՞ս կը տես­նեն իրենց ապա­գան, իրենց կեան­քի հե­տա­գայ տա­րի­նե­րը, ուս­ման հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րը:

Երի­տա­սար­դու­թեան խնդիր­նե­րուն ես ի պաշ­տօ­նէ նա­եւ բա­ւա­կան լաւ ծա­նօթ եմ, մեր կա­տա­րած ու­սում­նա­սի­րու­թիւն­նե­րու հի­մամբ: Ամէ­նէն կա­րե­ւո­րը այն է որ երի­տա­սար­դու­թիւնը կը հա­ւա­տայ ու վստահ է իր ապա­գա­յին հա­մար: Ի հար­կէ կան սոց­ի­ա­լա­կան եւ զբաղ­ուա­ծու­թեան խնդիր­ներ: Այն­ուա­մե­նայ­նիւ աշ­խա­տա­տե­ղի­նե­րու չգո­յու­թեան հարց չէ միայն այս պա­րա­գան, այլ նա­եւ մեր աշ­խա­տան­քա­յին մար­զի եւ մաս­նա­գի­տա­ցած ան­ձե­րու մի­ջեւ յա­րա­բե­րակ­ցու­թեան հարցն է, որ դեռ եւս կար­գա­ւոր­ուած չէ: Մեր երի­տա­սարդ­նե­րը շատ ան­գամ կը ստա­նան մաս­նա­գի­տու­թիւն այն­պի­սի մար­զե­րու մէջ, որոնց պա­հան­ջար­կը աւե­լի քիչ է, մինչ կան այլ մաս­նա­գի­տու­թիւն­ներ, որ չեն լրաց­ուիր ոե­ւէ մէ­կուն կող­մէ եւ շատ ան­գամ ստիպ­ուած կ՛ըլ­լանք դուր­սէն մարդ հրա­ւի­րե­լու: Հոս` կար­գա­ւո­րե­լու խնդիր կայ, պե­տա­կան ծրագ­րե­րու ճշգրտու­թեան կա­րիք կայ:

Մեր նա­խա­րա­րու­թիւնը, ինչ­պէս եւ կրթու­թեան նա­խա­րա­րու­թիւնը հա­մա­պա­տաս­խան ու­սում­նա­սի­րու­թիւն­ներ կը կա­տա­րենք այս ուղ­ղու­թեամբ եւ վստահ եմ որ լաւ կը կար­գա­ւո­րենք այս խնդի­րը, որով­հե­տեւ այ­սօր Ար­ցա­խի տնտե­սու­թեան մէջ նոր ուղ­ղու­թիւն­ներ, նոր հնա­րա­ւո­րու­թիւն­ներ բաց­ուած են:

 

Հ.-Ի՞նչ մաս­նա­գի­տու­թիւն­նե­րու շուրջ կա­րիք կայ:

Պ.-Նախ ըսեմ որ հին մտայ­նու­թիւն­նե­րը դեռ կը յա­մե­նան: Ինչ­պէս նախ­կին տա­րի­նե­րուն ծնող­քը կը որո­շէր երի­տա­սար­դի ուս­ման ուղ­ղու­թիւնը, նոյն­պէս այ­սօր` բո­լո­րո­վին չէ վե­րա­ցած այս մտայ­նու­թիւնը: Կամ տղա­քը կ՛ըն­դու­նին ու­սա­նիլ այն ինչ որ “մո­տա­յին“ է, կամ բարձր վար­ձատ­րու­թիւն կ՛ակըն­կա­լեն: Հէնց այս պատ­ճա­ռով ալ ան­հա­մա­չա­փու­թիւն կայ: Շա­տեր նոյ­նիսկ մաս­նա­գի­տու­թիւն կ՛ընտ­րեն, բո­լո­րո­վին տար­բեր իրենց անձ­նա­կան նա­խա­սի­րու­թիւն­նե­րէն:

Մէկ կող­մէ, մենք պէտք է նոր մաս­նա­գի­տու­թիւն­ներ նե­րառ­նենք մեր կր­թա­կան հաս­տա­տու­թիւն­նե­րուն մէջ, միւս կող­մէ (ինչ որ հե­ռան­կա­րա­յին է մե­զի հա­մար) պի­տի փոր­ձենք այդ մաս­նա­գի­տու­թիւն­նե­րու շուրջ հե­տաքրք­րու­թիւնը բարձ­րաց­նել, որ­պէս­զի վստահ ըլ­լայ այդ ճիւ­ղը ընտ­րող երի­տա­սար­դը, թէ 5 տա­րի յե­տոյ, ինք կը կա­րո­ղա­նայ իր ըն­տա­նի­քը պա­հել եւ բա­րե­կե­ցիկ կեան­քով ապ­րիլ:

 

Հ.-Որո՞նք են այն մար­զե­րը:

Պ.-Այ­սօր­ուայ դրու­թեամբ` Ար­ցա­խի մէջ հե­ռան­կա­րա­յին է գիւ­ղատն­տե­սու­թիւնը, հան­քար­դիւ­նա­բե­րու­թիւնը (որով­հե­տեւ այ­սօր երկ­րա­բա­նա­կան աշ­խա­տանք­ներ կ՛ըն­թա­նան եւ նոր հան­քեր կը գոր­ծեն): Հոս պէտք է ըսեմ, որ մաս­նա­ւոր հիմ­նադ­րամ հաս­տատ­ուած է որ­պէս­զի ճիշդ ձե­ւով կա­տար­ուին ար­դիւ­նա­բե­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րը, ապա­հո­վե­լով նա­եւ հե­տա­գայ սե­րունդ­նե­րուն հա­մար նոյն այս մի­ջա­վայ­րը:

Այլ առաջ­նա­յին հե­ռան­կա­րա­յին մարզ է զբօ­սաշր­ջու­թիւնը: Այս ուղ­ղու­թեամբ զար­գա­նա­լու հա­մար պէտք ենք նա­եւ լեզ­ուի խնդի­րը լու­ծել: Ինչ­պէս գի­տէք, 70 տա­րի շա­րու­նակ մեր երկ­րորդ լե­զուն ռու­սե­րէնն էր, բայց հի­մա խիստ անհ­րա­ժեշտ կը դառ­նայ այլ լե­զու­նե­րու իմա­ցու­թեան հար­ցը: Հի­մա տար­ուէ տա­րի կ՛աւել­նայ օտար զբօ­սաշր­ջիկ­նե­րու հոս­քը Ար­ցախ, որոնք ամէ­նա­տար­բեր եր­կիր­նե­րէն կը ժա­մա­նեն: Չճանչ­ուած եր­կիր ըլ­լա­լու հար­ցը որե­ւէ ձե­ւով ժխտա­կան չ՛ազ­դեր որ­պէս­զի օտար մար­դիկ լսեն, իմա­նան ու մօ­տէն այ­ցե­լեն Ար­ցա­խը, յատ­կա­պէս էքօ­թու­րիզ­մի շուրջ մեծ հե­տաքրք­րու­թիւն կայ: Այս կը նշա­նա­կէ թէ զբօ­սաշր­ջու­թեան եւ սպա­սարկ­ման բնա­գա­ւա­ռէն ներս մենք շատ պէտք ու­նինք օտար լե­զու­նե­րու ծա­նօթ ան­ձե­րու:

 

Հ.-Մշա­կոյ­թի բնա­գա­ւա­ռէն ներս կը տես­նենք հե­տաքրք­րա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­ներ: Ի՞նչ ծրա­գիր­ներ կը մշա­կէք:

Պ.-Մշա­կու­թա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մէջ կա­րե­ւոր է յատ­կա­պէս եր­կու ուղ­ղու­թիւն: Մէ­կը` մեր մշա­կու­թա­յին ինք­նու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մը, տա­րա­ծու­մը, քա­րո­զու­մը, պահ­պա­նու­մը, միւ­սը` աշ­խար­հին հա­մարկ­ուե­լու կա­րե­ւո­րու­թիւնը, մշա­կու­թա­յին երկ­խօ­սու­թեան ընդ­մէ­ջէն:

Եր­կու ուղ­ղու­թեամբ ալ ներ­կա­յիս աշ­խա­տանք կը տա­նինք: 2013ին շարք մը գործ­նա­կան քայ­լեր առն­ուե­ցան, նա­եւ իրա­ւա­կան դաշ­տի կար­գա­ւոր­ման ուղ­ղու­թեամբ, ոչ նիւ­թա­կան մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թեան վե­րա­բե­րող շարք մը օրէնք­նե­րու յստա­կա­ցու­մով:

Նա­խա­րա­րու­թեան կից ստեղ­ծած ենք Ար­ցա­խի բար­բա­ռի եւ ազ­գագ­րու­թեան ու­սում­նա­սի­րու­թեան կեդ­րոն: Մենք աշ­խար­հը կը հե­տաքրք­րենք մեր ինք­նա­տի­պու­թեամբ, բո­լոր այն բա­նե­րով որ մեզ կը տար­բե­րեն մնաց­եալ­նե­րէն: Եւ այս շատ կա­րե­ւոր է հասկ­նալ: Որով­հե­տեւ եթէ մենք մեզ չճանչ­նանք, եթէ մեր ար­մատ­նե­րուն չկառ­չենք, մենք կը կորսնց­նենք մեր զօ­րու­թիւնը: Շարք մը ծրագ­րեր կան այս ուղ­ղու­թեամբ, ինչ­պէս` ազ­գագ­րա­կան փա­ռա­տօն – տա­րե­կան տա­րա­ծու­մով, գոր­գա­գոր­ծու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մը եւ գոր­գար­ուես­տի աւան­դու­թիւն­նե­րու պահ­պա­նու­մը: Գի­տէք, որ Շուշիի մէջ բաց­ուած է Ար­ցախ­եան գոր­գե­րու թան­գա­րան. այդ ծի­րէն ներս բաց­ուած են նա­եւ ար­հես­տա­նոց-սթուտի­ո­ներ, ուր պի­տի փոր­ձենք ե՛ւ սոր­վեց­նել երի­տա­սարդ­նե­րուն ե՛ւ ար­տադ­րանք ապա­հո­վել: Նոյն­պէս ու­նինք խե­ցե­գոր­ծու­թեան սթուտիօ եւ կը փոր­ձենք վե­րար­տադ­րել հնա­գի­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րէ պեղ­ուած խե­ցե­գոր­ծու­թեան կա­րե­ւոր նմուշ­ներ:

Մշա­կու­թա­յին երկ­խօ­սու­թեան ծի­րէն ներս կ՛ու­զեմ նշել, որ յա­ջո­ղու­թեամբ կ՛ըն­թա­նանք. ու­նինք մի­ջազ­գա­յին փա­ռա­տօն` “Տնջրէ“ անու­նով, որ կը խորհր­դան­շէ եր­կու­զա­րամ­եայ սօսիի ծա­ռը: Անց­եալ տա­րի 11 եր­կիր­նե­րէ մաս­նակ­ցու­թիւն­ներ ու­նե­ցանք:

Ու­նենք նա­եւ քան­դա­կի մի­ջազ­գա­յին մրցում Շուշիի մէջ, ուր եւս օտար ան­ուա­նի քան­դա­կա­գործ­նե­րու ներ­կա­յու­թիւնը ու­նե­ցանք:

Այլ շատ ծրա­գիր­ներ կան, ու չեմ անդ­րա­դառ­նար մեր “սո­վո­րա­կան“ ծրա­գիր­նե­րուն, որ ամէն տա­րի երի­տա­սարդ­նե­րու մշա­կու­թա­յին խում­բեր կը մրցին տար­բեր եր­կիր­նե­րու մէջ կազ­մա­կեր­պուող մշա­կու­թա­յին փա­ռա­տօ­նե­րու, միշտ ալ բարձ­րա­գոյն մրցա­նակ­նե­րով վե­րա­դառ­նա­լով Ար­ցախ: Մաս­նա­ւո­րա­պէս մեր երգ­չա­խում­բը, անց­եալ տա­րի մաս­նակ­ցե­ցաւ Լիթ­վա­յի մի­ջազ­գա­յին փա­ռա­տօ­նին եւ եր­կու մրցա­նա­կով վե­րա­դար­ձաւ, առա­ջին հան­դի­սա­ցած ըլ­լա­լով “պար­տա­դիր կա­տա­րո­ղա­կան“ բաժ­նին մէջ, որ լիթ­վա­ցի հե­ղի­նա­կի մը ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւնն էր, նոյ­նը‘ բո­լոր երգ­չա­խում­բե­րուն հա­մար:

Մեր երի­տա­սարդ­նե­րուն մօտ կա՛յ բնա­տուր շնորհք: Անոնք շատ ըն­դու­նակ են եւ ան­մի­ջա­պէս կը տես­նենք ար­դիւնք­նե­րը, բա­րեն­պաստ պայ­ման­նե­րու ստեղծ­ման պա­րա­գա­յին:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՄԵԾ ՊԱՀ­ՔԻ ԵՒ ԻՐ ԿԻ­ՐԱ­ԿԻ­ՆԵ­ՐՈՒՆ ԽՈՐ­ՀՈՒՐ­ԴԸ
Next post ՆՈՐ ՍՓԻՒՌՔ ԵՒ ՔԱ­ՂԱ­ՔԱ­ԿԱ­ՆԱ­ՑՈՒՄ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles