ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻԻ ՅԻՇԱՏԱԿՈՒԹԻՒՆ ՎԱՏԻԿԱՆԻ ՄԷՋ

0 0
Read Time:7 Minute, 1 Second

Հայաստանեայց Առաքելական եւ Հռոմէական Կաթողիկէ քոյր եկեղեցիները թէեւ ունին դարաւոր կապեր, սակայն, վերջին շրջանին անոնց համագործակցութիւնը բոլորովին նոր հարթութեան մը վրայ դրուած է՝ շնորհիւ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի թողած համաքրիստոնէական աւանդին։ 2015 թուականին Կաթողիկէ Եկեղեցին «Ընդհանրական եկեղեցւոյ վարդապետ» հռչակեց Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին՝ Վատիկանի Սուրբ Պետրոս Մայր տաճարին մէջ կազմակերպուած հանդիսաւոր ու պատմական արարողութիւնով։ Աւելի վերջ որոշուեցաւ 27 Փետրուարը ընդգրկել Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ տօնացոյցին մէջ՝ որպէս Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի յիշատակութեան օր։ Անցեալ տարի առաջին յիշատակութեան արարողութիւնները տեղի ունեցած էին Վատիկանի մէջ եւ այս տարի ալ արդէն շարունակուեցաւ այդ նորաստեղծ աւանդութիւնը։ Անցեալ երկուշաբթի՝ 28 Փետրուարին, Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին բազմակողմանի ծրագրով մը յիշատակուեցաւ, այս անգամ շատ աւելի տարողունակ։

Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ կողմէ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի «Տիեզերական եկեղեցւոյ վարդապետ» հռչակումէն ի վեր համաքրիստոնէական գետնի վրայ հայ ազգի Սուրբին նկատմամբ հետաքրքրութիւնը, անոր հաւատի վկայութեան ու թողած աւանդին նկատմամբ շահագրգռութիւնը հետզհետէ կ՚աճին։ Նկատի ունենալով, որ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ օրացոյցին վրայ ընդգրկուած է Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի յիշատակութեան օրը՝ վերջին տարիներուն Վատիկանի մէջ հանդիսաւոր արարողութիւններ տեղի կ՚ունենան այս կապակցութեամբ։ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի յիշատակութիւնը այլեւս ունի ձեւաւորուած նախընթացներ։ 28 Փետրուարին նոր օղակ մը աւելցաւ այդ շղթային վրայ՝ միշտ միջեկեղեցական հանդիսաւոր արարողութեան մը ձեւաչափին մէջ։ Այս տարուան ծրագիրը ունեցաւ առանձնայատկութիւն մը, որովհետեւ էքիւմենիք աղօթքին ի շարունակութիւն տեղի ունեցաւ գիտական հաւաքոյթ մը։ Սա ամերիկահայ փրոֆ. Աբրահամ Տէրեանի հեղինակած անգլերէն «Ի խորոց սրտի» գիրքի շնորհանդէսն էր։ Այս գիրքը լոյս տեսած է Սեն Ճանս համալսարանի հրատարակչութենէն։ Փրոֆ. Աբրահամ Տէրեան, որ Հայ Եկեղեցւոյ լաւագոյն աստուածաբաններէն մին է, անգլերէնի թարգմանած է Նարեկացիի աղօթքները՝ համապատասխան գիտական ծանօթագրութիւններով։

Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի յիշատակութեան օրուան ծրագիրը այս տարի եւս կազմակերպուած էր Վատիկանի Քրիստոնէից միութեան խորհուրդի, Արեւելեան եկեղեցիներու խորհուրդի, Սուրբ Աթոռի մօտ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ մշտական ներկայացուցչութեան եւ Սուրբ Աթոռի մօտ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութեան համատեղ նախաձեռնութեամբ։

Ծրագիրը կեանքի կոչուեցաւ Սուրբ Թովմաս Աքուինացիի Քահանայապետական համալսարանի համալիրէն ներս։ «Անճելիքում» կը կոչուի այս հեղինակաւոր գիտական հաստատութիւնը, որ խորհրդանշական վայր մը հանդիսացաւ Նարեկացիի հոգեւորգրական ժառանգութեան ձօնուած համամիութենական աղօթքին ու գիրքի շնորհանդէսին տեսակէտէ։

Առաջին փուլին տեղի ունեցաւ միջեկեղեցական աղօթքը, որուն հանդիսապետեցին Արեւմտեան Եւրոպայի Հայրապետական պատուիրակ եւ Վատիկանի Սուրբ Աթոռի մօտ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ մշտական ներկայացուցիչ Տ. Խաժակ Արք. Պարսամեանը եւ Քրիստոնէից միութեան Քահանայապետական խորհուրդի նախագահ Կարտինալ Քուրտ Քոխը։ Արարողութեան սկիզբին երկու հանդիսադիրները ողջունեցին հաւատացեալները։ Նորին Սրբազնութիւնը այս փուլին հանդէս եկաւ ողջոյնի խօսքով մը, որու ընթացքին ներկաներուն փոխանցեց Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետի օրհնութիւնները։ Ան նաեւ եղբայրաբար շնորհակալութիւն յայտնեց Կարտինալ Քոխին եւ Կարտինալ Սանտրիին, որոնց հետ արդիւնաւէտ համագործակցութեամբ եւ անոնց պատրաստակամ վերաբերմունքով մշակուած էր Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի յիշատակութեան օրուայ ծրագիրը։ Տ. Խաժակ Արք. Պարսամեան առ Աստուած աղօթք վերառաքեց համայն աշխարհի խաղաղութեան ու մասնաւորապէս՝ Ուքրայնայի մէջ իրավիճակի լիցքաթափման եւ հանգստացման համար։

Իր կարգին, Կարտինալ Քոխն ալ յայտնեց, որ հայազգի մեծանուն Սուրբ եւ ընդհանրական եկեղեցւոյ վարդապետ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի այս տարի եւս համախմբած է զանազան եկեղեցիներու ներկայացուցիչներ՝ միջեկեղեցական աղօթքով իր յիշատակութեան օրուան առթիւ։ «Մենք իր բարեխօսութիւնը կը խնդրենք՝ դէպի լիարժէք հաղորդութեան ճանապարհին։ Կոչ կ՚ուղղենք Սուրբ Գրիգորին, որուն յաճախ կ՚անուանեն Խաղաղութեան վարդապետ, աշխարհի վրայ՝ յատկապէս Ուքրայնայի մէջ խաղաղութեան հաստատման համար։ Թող իր օրինակը մեզի յիշեցնէ, որ ինչպէս Փրանկիսկոս Պապը ըսաւ, որ մեր Տէրը խաղաղութեան Աստուածն է ու ոչ թէ պատերազմի։ Ան բոլորի հայրն է՝ ոչ միայն քանի մը հատի ու կ՚ուզէ մեզ տեսնել՝ որպէս եղբայրներ, այլ ոչ թէ թշնամիներ», մատնանշեց Կարտինալ Քոխ։

Էքիւմենիք արարողութեան ընթացքին քարոզեց Արեւելեան եկեղեցիներու Քահանայապետական խորհուրդի նախագահ Կարտինալ Լէոնարտօ Սանտրի։ Ներկաներու շարքին էին Ղպտի, Անկլիքան եւ Ողղափառ եկեղեցիներու կողմէ ներկայացուցիչներ, Մխիթարեան միաբաններ, Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Հալէպի վիճակաւորը՝ Միրիաթեան Գերապայծառ, Վատիկանի մօտ հաւատարմագրուած դեսպաններ, այլ զանազան եկեղեցիներէ հոգեւորականներ, ակադեմական շրջանակներէ դէմքեր եւ հաւատացեալներ, ինչպէս նաեւ Վատիկանի Սուրբ Աթոռի մօտ Հայաստանի դեսպան Կարէն Նազարեան։

ԿԱՐՏԻՆԱԼ ՍԱՆՏՐԻԻ ՔԱՐՈԶԸ

Քարոզիչ կարտինալը յուզիչ արտայայտութիւններով մէջբերումներ ըրաւ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիէն եւ ներկաները հրաւիրեց, որպէսզի աղօթեն հայազգի Սուրբին աղօթքով, անոր ձայնով՝ Տիրոջմէ խնդրելով նոյն հաւատքի եւ նոյն խորութեան խորհրդածութեան պարգեւը։ «Սիրելի հայ բարեկամներ, թէեւ դուք Նարեկացին պահելու նախանձախնդրութիւն ունեցած էք՝ որպէս զաւակ ժողովուրդի մը եւ եկեղեցիի մը, որ միակն է իր պատմութիւնով, այբուբենով, լեզուով ու արուեստի իւրայատկութիւններով, սակայն, ան դարձաւ բոլորինը՝ հռչակուելով ընդհանրական եկեղեցւոյ վարդապետ», ըսաւ Կարտինալ Սանտրի ու վերյիշեց 2015 թուականի ապրիլին Սուրբ Պետրոսի տաճարին մէջ կատարուած հանդիսաւոր արարողութիւնը, որուն նախագահած էր Փրանկիսկոս Ա. Սրբազան Քահանայապետը, մասնակցութեամբ Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետին եւ Տ.Տ. Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսին։ Իր խօսքով՝ այդ օր միակամ ցնծութեամբ հաստատուած էր, որ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի մտքով ու գիրերով փոխանցուած հարստութիւնը պարգեւ մը կը հանդիսանայ նաեւ ընդհանրական եկեղեցւոյ համար։ «Իր ճրագը՝ սնուած ոգիի հուրէն, կը ներշնչէ եւ կ՚առաջնորդէ եւ դրուեցաւ այլ ճրագներու հետ՝ լուսաւորելու Քրիստոսի աշակերտներու ուղին, զայն ճանչնալու եւ անոր հետեւելու համար։ Այսպէսով, այս աղօթքով, նախ եւ առաջ, մենք անգամ մը եւս շնորհակալութիւն կը յայտնենք այս պարգեւին համար։ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ ծիսական օրացոյցին մէջ այս Սուրբի յիշատակութեան օրուայ հաստատումը բոլորս կը պարտաւորեցնէ արժեւորել անոր թանկագին ժառանգութիւնը», յայտնեց Կարտինալ Սանտրի։

Քարոզի տեւողութեան կարտինալը ըսաւ. «Մենք հարց կու տանք, թէ ո՞րն է արդեօք այն խաւարը, որու մէջ այսօր կը շողայ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի կողմէ սփռուած լոյսը, որ կը սնուցէ նաեւ մեր Տէր Յիսուս Քրիստոսը, որ ինքնին իւրաքանչիւրս լուսաւորող ճշմարիտ լոյսն է։ Սա այն խաւարն է, որու մասին Յիսուս կը խօսի Աւետարանի մէջ։ Խաւարը, որ կը յառաջանայ ազգերու միջեւ՝ իրարու վրայ յարձակելով։ Սա պայթումներու եւ փլատակներու խաւարն է, որով կը բացայայտուի այն մութը, որ մեր սրտերուն մէջ կը բնակի եւ կը կուրացնէ միտքերը։ Խաւարը անոնք են, որոնք դաւեր կը լարեն եւ հետզհետէ աւելի կատաղի ու կործանարար որոշումներ կ՚առնեն»։

Դարձեալ անդրադառնալով Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի փիլիսոփայութեան՝ Կարտինալ Սանտրի ընդգծեց. «Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին մեզ կ՚ուղղորդէ՝ այս իրականութեան նայիլ մանուկի մը աչքերով. մանուկ, որ կը հարցնէ, թէ տակաւին քանինե՞ր մեզմէ պիտի լսեն պատերազմի ազդանշանները, պիտի պատսպարուին ապաստանարաններու մէջ, գաղթի ճանապարհը պիտի բռնեն։ Նոյն Սուրբը մեզ՝ Քրիստոսին հաւատացողներս կը կոչէ չըլլալ ուղղակի հանդիսատես, որ միայն կ՚արձանագրէ ու մատնացոյց կ՚ընէ՝ մինչ պարտաւոր է փաստերը կոչել իր անունով՝ այսինքն բռնութիւն, անկախ այն հանգամանքէն, թէ որո՛ւ կողմէ կը կատարուի»։

Քարոզի եզրափակիչ փուլին մէջ Կարտինալ Սանտրի խօսքերը ամփոփեց ըստ հետեւեալի. «Այսօր մենք ամէնուրեք խաղաղութիւն կը պահանջենք։ Կը պարտաւորուինք թեթեւցնել մարդոց տառապանքը, զանոնք հիւրընկալել եւ օժանդակել իսկապէս։ Այսօր, եկեղեցւոյ մէջ, Աստուծոյ խաչի առջեւ, մենք կը փափաքինք ըլլալ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի արժանի աշակերտները, իջնել անոր հետ մարդկային հոգիի ամայութեան անդունդը, նոյնիսկ բռնութիւն գործադրողի, մեղաւորի, նոյնիսկ Աստուած պատուազրկողի, իր եղբայրը անարգողի։ Մենք ալ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի նման կը փափաքինք յաղթել մեր «յամառութիւնը» եւ այդպէսով չպատուազրկել մեր եղբայրը, այլ Նարեկացիի բառերով խոստովանիլ առ Աստուած մեր մեղաւորութիւնը՝ անոր անսահման բարութեան դիմաց, մեղանչելով եւ աղերսելով մեր եւ աշխարհի համար շնորհք ու ողորմութիւն»։

ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍ

Համամիութենական այս աղօթքէն վերջ տեղի ունեցաւ փրոֆ. Աբրահամ Տէրեանի «Ի խորոց սրտի. Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի աղօթքներու ծանօթագրուած թարգմանութիւն» գիրքի շնորհահանդէսը։ Նոյնպէս «Անճելիքում»ի համալիրէն ներս այս ձեռնարկի բացման արտայայտուեցաւ Կարտինալ Քուրտ Քոխ, որ ներկաները ողջունելով շեշտեց, որ սա եւս կարելի է աղօթքի արարողութիւն մը բնորոշել։ Արդարեւ, կարտինալը այս հաւաքոյթը համարեց հնարաւորութիւն մը՝ Կաթողիկէ եւ Հայ Առաքելական եկեղեցիներու բարեկամութիւնը տօնախմբելու եւ առաւել եւս՝ տօնախմբելու այն իսկական հաղորդութիւնը, որ արդէն գոյութիւն ունի երկու քոյր եկեղեցիներուն միջեւ։ Կարտինալը վերյիշեց հոգելոյս ՅովհաննէսՊօղոս Բ. Սրբազան Պապի խօսքերը, ըստ որոնց Սուրբերու համամիութենականութիւնը «գուցէ ամենահամոզիչն է»։ Աւելի վերջ կարտինալը ընդգծեց, որ Նարեկացին բոլորէն աւելի կարողացած է արտայայտել հայ ժողովուրդի զգայնութիւնը։ Անոր պատգամը թէեւ խորապէս արմատաւորուած է իր ժողովուրդի փորձառութեան մէջ, սակայն, կը ներկայացնէ համընդհանուր եւ համամիութենական արժէք։ Կարտինալը Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիին բնորոշ համարեց երկու յատկանիշ։ Առաջինը՝ անոր անկեղծութիւնն է, որ զայն դարձուցած է «մարդկային աղքատութեան բանաստեղծը», Ոյթիլա Պապի բնորոշումով։ Երկրորդ յատկանիշն է՝ փորձութիւններու մէջ Աստուծոյ նկատմամբ խորին վստահութիւնը. վստահութիւն, որ կը բնութագրէ հայ ժողովուրդի պատմութիւնն ու ոգեղինութիւնը։ Երրորդը՝ համընդհանուր զօրակցութիւնն է խարսխուած մարդկային եղբայրութեան եւ Սուրբերու հաղորդութեան վրայ։ Սա Նարեկացին մղած է նոյնանալու բոլոր ժամանակներու եւ վայրերու աղքատներու եւ մեղաւորներուն հետ, բարեխօսելով բոլորին համար։ Ի շարունակութիւն, Կարտինալ Քոխ ընդգծեց նաեւ Նարեկացիի համընդհանուր համերաշխութեան ու մարդասիրութեան ձգտումները։ Ան եւս մեկնաբանեց 2015 թուականին, Փրանկիսկոս Ա. Սրբազան Պապին կողմէ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի «Տիեզերական եկեղեցւոյ վարդապետ» հռչակման նշանակութիւնը։ Քոխ սա որակեց «նուէրներու փոխանակումի հոյակապ օրինակ մը՝ մէկ եկեղեցի կառուցելու ուղղութեամբ»։ Հուսկ, Կարտինալ Քոխ անդրադարձաւ այս օրերու պատերազմական լարուածութեան՝ մատնանշելով Փրանկիսկոս Ա. Սրբազան Քահանայապետին կողմէ «Խաղաղութեան վարդապետ» բնութագրուած Սուրբ Նարեկացիի մէկ այլ յատկանիշը, որով կարծես ան խաղաղութեան քրիստոնէական մեծ պատգամ մը եղած ըլլայ, ցաւով լեցուն աղաղակ մը, որ ողորմութիւն կը խնդրէ բոլորին համար։ «Թող Սուրբ Նարեկացիի օրինակն ու բարեխօսութիւնը մեզ առաջնորդեն միասնութեան ու խաղաղութեան այս ճանապարհին վրայ», եզրափակեց Քոխ։

Գիրքի ծանօթացման այս հաւաքոյթի տեւողութեան զեկուցումով մը հանդէս եկաւ Հռոմի Արեւելագիտութեան քահանայապետական կաճառի դասախօսներէն փրոֆ. Մարքօ Պաիս, որ շատ յայտնի հայագէտ մըն է։ Այս առթիւ ան խորհրդածութիւններ ըրաւ փրոֆ. Աբրահամ Տէրեանի հեղինակած գիրքին շուրջ՝ ընդգծելով անոր գիտական բարձր արժէքը։ Աւելի վերջ ելոյթ մը ունեցաւ փրոֆ. Աբրահամ Տէրեան, որ այս հաւաքոյթին համար յատկապէս հրաւիրուած էր Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներէն։ Ան մանրամասնօրէն արտայայտուեցաւ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի ծիսական աստուածաբանութեան մասին։ Հուսկ, դեսպան Կարէն Նազարեանն ալ հանդէս եկաւ սրտի խօսքով մը։

Ձեռնարկի աւարտին սարքուեցաւ ընդունելութիւն մը։

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles