Սեւ Ցամաքամասէն Ռիչմընտ

0 0
Read Time:4 Minute, 57 Second


Ծ․Խ․- Ստորեւ լոյս կ՛ընծայենք այս հետաքրքրական գրութիւնը, որ ներկայացուց հանրածանօթ գրագիր Պօղոս Գուբելեան, Ռիչմընտի (Վիրճինիա) մէջ, Յունիս 25-ին տեղւոյն Հայ Դատի գրասենեակի կազմակերպած դաշտահանդէսի ընթացքին։
Անձնական յուշերէն եւ յատկապէս Ափրիկէի մէջ ապրած իր օրերէն տպաւորիչ դրուագներ կը ներկայացնէ Գուբելեան։

Սիրելի հիւրեր ու հարազատներ…
Ինծի համար մեծ հաճոյք ու առանձնաշնորհում է այս պահուս խօսքս ուղղել այստեղ գտնուող ջերմ ու սիրելի հասարակութեան, որ ինծի կը յիշեցնէ այն սքանչելի հայերը, որոնց հանդիպելու բախտն ու հաճոյքը ունեցայ Ափրիկէ կեցութեանս երկար շրջանին: Թող բարին Աստուած իր օրհնութիւնը շնորհէ անոնց… որով Սեւ Ցամաքամաս ժամանումիս առաջին օրէն, անոնք իրենց սիրտն ու ջերմ երդիքը բացին այս երիտասարդ, պանդուխտ հայու բեկորին առջեւ: Ձեր թոյլատրութեամբ պիտի ուզէի ափրիկեան կեանքէս քանի մը դրուագներ յիշել ու զանոնք ներկաներուդ հետ բաժնել: Մասնաւորապէս մեր ունեցած քաղաքական անդուլ գործունէութեան վրայ կեդրոնա-նալով:

Ի տարբերութիւն ներկայ օրերուն իրենց անչափահաս զաւակներուն հետ բառ մը հայերէն չփոխանակող մեր հայ ծնողներուն, հայերէն քսան հատորներու այս հեղինակը, մինչեւ տասը տարու հասակը, բառ մը հայերէն, բառ մը իր մայրենի լեզուէն չէր իմանար: Տունը՝ թրքերէն բոլոր գաղթական հայերու նման, փողոցը՝ արաբերէն, Գթութեան Քոյրերու մանկապարտէզը՝ ֆրանսերէն: Հայերէնը իմ չորրորդ լեզուն եղաւ, որուն ջերմութեամբ վարակուելով, մայրենիս պաշտամունքի հասցուցի ու խորան հանեցի: Ընթերցանութիւն, հայերէն ու օտար լեզուներով, առ հասարակ իմ մեծագոյն հաճոյքս ու ժամանցս դարձան:

Քիչ մը ետ երթալով, այդ պաշտամունքիս համար պիտի հասնինք ծնողական դաստիարակութեան, հայրենապաշտ մեր կուսակցութիւն-ներու ու հայ մամուլին կատարած ճակատագրական դերին՝ մեր ազգային կեանքէն ներս:

Ընտանիք պահելու համար երկու գործ աշխատող մեր հայրը, երբեմն օրուան հացը մոռնալու գնով չէր մոռնար թեւին տակ գուրգուրանքով սեղմած «Ազդակ» օրաթերթը ու յաղթական մեր յարկէն ներս կը մտնէր: Իսկ մենք ալ երեք եղբայր ու երկու քոյր կիսանօթի մեր վիճակը մոռնալով՝ իրարու ձեռքէն կը խլէինք Դաշնակցական մամուլի այդ օրերու դաստիարակիչ գլուխ գործոցը: Լիպերիոյ մայրաքաղաքը՝ Մոնրովիա, ուր իմ առաջին իջեւանս դարձաւ, գիշերները ժամանցի համար կամ խումար պիտի խաղայիր , կամ փողոցային կեանք պիտի վարէիր, եւ կամ խոնարհիս նման ընթերցանութեամբ պիտի պարապէիր: Սակայն բաւարար եկամուտ չունենալով գիրքեր գնելու, ֆրանսական դեսպանատան գրադարանի ճամբան պիտի բռնէի… Այնտեղ փոխ տրուող ֆրանսերէն գրքերէն օգտուելու:

Օր մըն ալ երբ դեսպանատան գրադարանը մտայ, դասական նոր հատոր մը վերցնելու, ինծի ծանօթ ֆրանսուհին փոխուած գտայ: Ինչպէս սովոր էի գրադարանը ինծի վաղուց ծանօթ դասականներու բաժինը ուղղուեցայ: Ֆրանսուհին թեւերը բաց փորձեց արգելք հանդիսանալ ինծի ոստիկանական վէպերու բաժինը ցոյց տալով: Քաղաքավարօրէն ճուտիկին յիշեցուցի թէ Ժան Փոլ Սարթրը, Ալպէր Քամիւն ու Քորնէյը իմ նախասիրած ֆրանսացի գրողներն էին: Չլթիկը ականջ չկախեց ըսածիս ու դարձեալ աժանանոց վէպերու կոյտը ցոյց տուաւ: Համբերութիւնս հատած ըլլալով անուշիկէն խնդրեցի որ բարեհաճէր նախկին անուանացանկը բանալ… որպէսզի զիս իմ մեքենագէտի տարազէս դատող ֆրանսուհիին աչքը մտցնէի իրողութիւնը: Այդ նոյն շրջանին, Մոնրովիայի մէջ յայտնի ադամանդավաճառ Հայկ Արսլանեանի հովանաւորութեամբ ու անոր գործակցութեամբ, մշա-կութային միութիւն հիմնեցինք, որպէսզի ներկայ երիտասարդութիւնը հայկական ոգիով դաստիարակէինք: Սակայն քիչ ետք, այդ բոլոր գործունէութիւնը իմ ետին ձգելով, ստիպուած գործով դրացի Սիեռա Լէոնէ փոխադրուեցայ, ուր սկիզբ առաւ Հայ Դատի լարուած գործունէութիւնս, Լիբանանէն ինծի պէս նոր ժամանած խանդավառ հայ երիտասարդներու մասնակցութեամբ: Հայ Դատը օտարին ծանօթացնելու գաղափարով խանդավառ՝ որոշեցինք Հ․Յ․Դ․-ի տեղական մասնաճիւղ կեանքի կոչել: Լիբանանի Կեդրոնակն Կոմիտէն մեզի թելադրեց փոխարէնը գործի լծուիլ Հայ Դատը տեղական եւ առ հասարակ Ափրիկեան մտաւորականութեան ինչպէս նաեւ քաղաքական ղեկավառութեան ծանօթացնելու մարտահրաւէրին լծուիլ: Եւ սկսանք այդ ուղղութեամբ բուռն աշխատանք տանիլ: Արդիւնքը այն եղաւ որ անձնական կապեր հաստատէինք երկրին իրարյաջորդ զոյգ նախագահներու հետ: Անոնց կարգին՝ մասնաւորապէս երիտասարդ Գրիօ արտգործնախարար՝ Տէզմոն Լիւքին հետ, որուն խորհուրդով ալ Ֆրիթաուն հրաւիրեցինք Հայ Դատի գործադիր տնօրէն՝ փրոֆ. Շաւարշ Թորիկեանը, որ իր բարձրաթռիչ ելոյթներով մագնիսացուց ու մեր հողային պահանջքին գիտակցութեամբ վարակեց ամբողջ շրջանի մտաւորականութիւնը: Իսկ որպէս արդիւնք, Կինէի դեսպանին ճիգերով, առանձնաշնորհումը ունեցայ հայրենասէր Նախագահ՝ Սէքու Թուրէին հանդիպելու եւ անոր յանձնելու փրոֆ. Շաւարշ Թորիկեանի գլուխ գործոցը՝ «The Armenian question and the international law» պատմական հատորը: Պարոն Նախագահը դրական տպաւորութիւն կրելով վերաբերմունքէս, մեկնումէս ետք իր դեսպանին կ՝ըսէ՝ «Ամէն մարդ կու գայ ինծմէ քոնթրաքթներ (գործի համաձայնութիւն) կործելու, այս երիտասարդ գործարարը եկած է իր ազգին ու ժողովուրդին արդար դատը ծանօթացնելու… Կ՝ուզեմ որ անյապաղ անոր պարարտ պայմանագրութիւն մը շնորհուի…»։ Այդպէս ալ եղաւ…։

Այս պահուս ուրախ ու բաւարարուած կը զգամ ինքզինքս Ափրիկէէն ներս ունեցած գործօն դերակատարութեանս ու ազգային ոգիի արտացոլումով: Զորս ամբողջութեամբ կը պարտիմ Հ․Յ․Դ․ հայատրոփ մամուլին դաստիարակութեան ու մէջս ազգային ոգիի ամրացման: Սիրելի ծնողներ՝, բնաւ մի թերանաք ձեր զաւակները ազգային ոգիով ու հայ լեզուի ջերմութեամբ դաստիարակելու:
Իմ ընտանիքս մեծապէս զարգացած եւ ունեւոր եղած է: Մեծ հայրս դեղագործ էր եւ որպէս հայրենասէր հայ մտաւորական, հայերէն լեզուն կ՝ուսուցանէ ցեղասպանութեան զոհ որբերուն: Հայրս 15 տարու իր հասակին, որպէս պատանի երաժիշտ, Պէթհովէնի ջութակի քոնչերթոն կը նուագէ Ալէքսանտրէթի կաթողիկէ որբանոցը այցելող թուրք ղեկավար՝ Ճեմալ Փաշային ներկայութեամբ, իսկ որբանոցի տնօրէնուհի մեծ մայրս, իր հռչակաւոր չիքէօֆթէն կը պատրաստէ, բան մը որ այցելու Փաշային քիմքին այնքան հաճելի կու գայ, անիկա կ՝ուզէ վարձահատոյց ընել դիմացը կանգնող մեծ մօրս: Այս վերջինը կը մերժէ առաջարկուած ամէն նուէր: «Փաշա էֆէնտի, կը պատասխանէ ան հեզութեամբ, գլուխնիս վրայ երդիք մը ունինք եւ սեղանը պատառ մը հաց, այս պահուս միակ խնդրանքս է որբանոցին շատ սիրելի բարերար Ղասապ Արթինին կեանքը շնորհէք, որ մահուան դատապարտուած է իր սիրուն կինը պղծել փորձող թուրք ոստիկանը ճակատումի պահուն սպանելուն համար…
Ու այդպէս ալ, Ափրիկեան ափերու վրայ գործող խրոխտ ու վճռական հայ երիտասարդներու փոքր խումբով, ոչ միայն Հայ Դատը ու հայոց պատմութիւնը ծանօթացուցինք տեղացի մտաւորականութեան ու քաղաքական մարդոց, այլ կը կարծեմ որ, նաեւ խոր ազդեցութիւն գործեցինք ու համակրանք շահեցանք մեր քաղաքական գործունէութեամբ ու կեցուածքով:

Վիրճինիա-Ռիչմընտ հայկական փոքր ածուէն ներս ալ կը նշմարենք նոյնանման վճռականութիւն ու ազգայինի հանդէպ նոյն նուիրուածութիւնը: Այստեղի հայութիւնն ալ չորս սերունդներէ իվեր կը պայքարի պահպանելու իր հայկական ինքնութիւնն ու աւանդութիւն-ներն եւ ազգային ոգին: Խոր նմանութիւն կը տեսնեմ ազգայինը սրբացնելու ու պահպանելու ձեր վճռականութեան ու նուիրուածութեան մէջ: Ափրիկէի մեր փորձառութեան նմանողութեամբ դուք ալ ձեր կարգին, տեղացի մտաւորականութիւնն ու քաղաքական մարդիկը կը ներքաշէք ու կը դաստիարակէք Հայ Դատի գիտակցութեամբ: Պահպանելով հանդերձ ձեր լեզուն, եկեղեցին ու հաւատքը ինչպէս նաեւ հայադրոշմ քաղաքա-կան կուսակցութիւններու հովանիին տակ գործող միութիւնները: Իմ սրտաբուխ ու խոր շնորհակալութիւններս կը յայտնեմ ձեր սուղ ժամանակն ու ներկայութիւնը բաժնելնուդ համար մեր հետ եւ հպարտ եմ ինչ որ այս փոքր գաղութը կատարած է ու ապագային ալ պիտի յաջողութեամբ գլուխ հանէ:

Շնորհակալութիւններս ներկայացուցիչ Պեթսի Գառին, Հայր Սամուէլին եւ Ռիչմոնտի Հայ Դատի նուիրեալ կամաւորներուն, պահպանելուն համար ազգային մշակութային մեր գանձերը, լեզուն ու ժառանգութիւնը:
Աստուած ձեզ պահապան…

Պօղոս Գուբելեան

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles