ՈՒՔՐԱՅԻՆԱ, ՉԱՒԱՐՏԱԾ ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱՅԻՆ, ՓԼՈՒԶՈՒԱԾ ԽՍՀՄ, ՌՈՒՍԻԱ ԵՒ ԱՇԽԱՐՀԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՃԱՏՐԱԿ

0 0
Read Time:3 Minute, 48 Second

 

Մ. Յ.

            Ռուսական ներխուժումը Ուքրայինա, համաշխարհային տագնապի ծնունդ տուաւ, քանի որ այլեւս հեռուն մօտ է: Աւերներու պատկերները կը գրաւեն բոլորի ուշադրութիւնը: Անմիջականէն անդինը պէտք է հասկնալ, թէ ինչո՞ւ Ռուսիա ձեռնարկեց պատերազմի: Ի՞նչ են արդարացումները եւ պատճառները:

            Պատերազմի սկիզբը, նախագահ Վլատիմիր Փութին խօսեցաւ յատուկ զինուորական գործողութեան մասին, պատերազմի յայտարարութիւն չկար: Կար բացատրութիւն մը. 1991էն ի վեր անկախ Ուքրայինան թափանցուած է նոր նացիներով եւ դարձած Ռուսիոյ թշնամիներու գաղութ: Այս միտքը տարիներէ ի վեր կրկնուած եւ տարածուած է Ռուսիոյ մէջ: Ռուսերը յաճախ կը յիշեցնեն, որ Ուքրայինայի արեւմտեան շրջանին մէջ, երկրորդ աշխարհամարտին գերմանական ուժերը ընդունուած էին որպէս ազատարարներ: Ռուսական մամուլը յաճախ քննադատած է Ուքրայինան հակահամայնավար եւ նացիամէտ ծայրայեղ աջերու ներկայութեան համար: Առաւել, Ուքրայինայի նախագահ Վիքթոր Եանուքովիչի իշխանութենէ հեռացումէն ետք, Ռուսիա անոր յաջորդներուն նկատմամբ ունեցած է բացասական վերաբերում, անոր համար, որ Փորոչենքոն եւ ներկայի նախագահ Զելենսքին ունեցած են Ամերիկայի աջակցութիւնը: Հետեւաբար, Ռուսիա զանոնք համարած է իրեն դէմ գործիք, եւ չէ վարանած Ուքրայինայի կառավարութիւնը ընդունիլ որպէս ամերիկացիներու կողմէ իրեն դէմ գործելու համար հաստատուած իշխանախումբ:

            Քարտէսը շատ մը բաներ կը բացատրէ: Ռուսիոյ համար Ուքրայինան կարեւոր է Եւրոպայի մէջ ըլլալու համար: Իր դիրքով, ան կը գտնուի Սեւ Ծովու եւ Կովկասի միջեւ: Ան Ռուսիոյ միացուած է ԺԸ դարուն միայն, ապա՝ ԽՍՀՄի, եւ հանդիսացած ռուսական հզօրութեան օղակներէն մին, դէպի հարաւ եւ դէպի արեւմուտք: Ուքրայինան հարուստ է հացահատիկով, հանքերով եւ ծովով, զորս Ռուսիա օգտագործած է իր հզօրութեան համար:

            Պատերազմի ռազմավարական բացատրութիւնը պարզ է. թոյլ չտալ Ուքրայինայի հեռացումը Ռուսիայէն եւ զրկուիլ անոր հողամշակային եւ հանքային հնարաւորութիւններէն: Ուքրայինայի հեռացումով, Ռուսիա կը կորսնցնէ իր ազդեցութիւնը նախկին Վարշաւիոյ Ուխտի անդամ Հունգարիոյ, Ռումանիոյ եւ Լեհաստանի վրայ, զորս կրնայ հակակշռել՝ պահելով Ուքրայինան, ընդդէմ Արեւմուտքի: Այսինքն՝ պաղ պատերազմը չէ աւարտած:

            Միջամտութեան համար պահը պատեհ էր: Թուենք. Ճօ Պայտընի իշխանութիւնը տկարացած է Աֆղանիստանէն առանց պայմանի հեռացած ըլլալով, համավարակը, Ամերիկայի պառակտումները եւ Եւրոպական դաշնակիցներու վերապահութիւնները անոր նկատմամբ, Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւնը եւ Գերմանիոյ նոր կառավարութիւնը: Առաւել, Ուքրայինայի նախագահութիւնը տկարացած է երեք տարուան իշխանութենէ ետք: Բնական կազի եւ նաւթի գինի բարձրացումը Ռուսիոյ ապահոված էին բարձր եկամուտներ, ինչ որ երաշխիք է պատերազմական ծախսեր դիմագրաւելու:

            Ռուսիա քանի մը ամիսէ ի վեր ռազմափորձեր կը կատարէր: Համոզոած էր, որ ոչ ոք Ռուսիոյ դէմ ճակատելու ցանկութիւն ունէր եւ պահը պատեհ էր Ուքրայինան վերադարձնելու ռուսական գօտիի մէջ: Միւս կողմէ, Ամերիկան մնայուն լարուած վիճակի մէջ է Չինաստանի հետ, ինչ կը վերաբերի Չինական ծովու հակակշռին եւ Թայվանի: Այս նպատակով աւելի կարեւոր էր Աւստրալիոյ հետ գործակցութիւնը, քան Եւրոպայի: Այս դրսեւորուեցաւ Աւստրալիոյ Ֆրանսայի ապսպրած ընդծովեաներու համաձայնագրի ջնջումով: Իսկ Ռուսիա իր անցեալի ազդեցութիւնը եւ հզօրութիւնը վերահաստատեց 2020ին եւ 2021ին, Պելառուսը եւ Ղազախստանը վերադարձնելով իր կայսերական գօտիին մէջ: Միաժամանակ, Ուքրայինա չէր հաշտուեր Խրիմի կորուստին հետ: Հետեւած էին Տոմպասի անջատողական կռիւները: Հակամարտութիւնը կը սրուէր, որպէս խորք ունենալով Ատլանտեան Ուխտի տարածուելու եւ Ռուսիան օղակելու քաղաքականութիւնը:

            Կացութիւնը բարդացաւ եւ սրուեցաւ երբ Վլատիմիր Փութին Ուքրայինայի ըմբոստ շրջանները ճանչցաւ որպէս անկախ պետութիւններ: Ի՞նչ կրնային ըլլալ յաջորդ քայլերը: Ռուսիա կրնար բաւարարուիլ որոշ շրջաններու գրաւումով, կամ մասնակի պատերազմով մը Սեւ Ծովը եզերող Տոնպասի տարածքները իր հակակշռին տակ առնելով, կամ զէնքի ուժով իրեն ենթարկելով ամբողջ Ուքրայինան: Վլատիմիր Փութին ընտրեց արմատական լուծման ուղին:

            Պատերազմը Եւրոպայի ուղղուած զգուշացում կ’ըլլար եւ Չինաստանը տպաւորելու միտում: Ուժի ցուցադրութիւն՝ հեղինակութեան ամրացման համար:

            Արեւմուտքը դրքորոշուած ըլլալով հանդերձ Ուքրայինայի պատերազմին մէջ, ուղղակի մասնակից չէ, կը գոհանայ տնտեսութիւնը գործածելով որպէս ճնշման միջոց, որ կրնայ մեծապէս ազդել Ռուսիոյ վրայ, որ այդ շահագործելով, կրնայ զօրացնել ներքին ճակատը: Ռուսական բանակը արդիականացած է, փորձառութիւն ձեռք բերած է Վրաստանի եւ Սուրիոյ կռիւներու ընթացքին: Այժմ ամուր կապեր ունի Չինաստանի հետ, միութենական գործակցութիւն հաստատած է Պելառուսի հետ: Ռուսիա կը վստահի իր բանակի ուժին:

            Ի՞նչ պիտի ըլլայ պատերազմի վաղորդայնը: Ռուսիա աւելի՞ հզօր դուրս պիտի գայ պատերազմէն: Պիտի գոհանա՞յ Եւրոպայի իր միջեւ ապազինուած Ուքրայինա մը ստեղծելով, հոն իրեն ենթակայ իշխանութիւն մը հաստատելով, կամ պիտի գրաւէ Ուքրայինայի մէկ մասը եւ միացնէ իր տարածքին՝ Խրիմի օրինակով, յառաջացնելով միջազգային նոր հաւասարակշռութիւն մը, որպէսզի ինքզինք վտանգուած չզգայ:

            Թուրքիա Ուքրայինայի պատերազմին եթէ պատճառը չէր, հրահրողն էր, շրջանային կարեւոր դերակատար ըլլալու եւ կրկին Ամերիկայի կարեւոր գործընկեր համարուելու համար, որուն հետ յարաբերութիւնները նախկինի պէս բարեկամական չեն, սուրիական պատերազմի ընթացքին ռուս-թրքականգործակցութեան պատճառով: Թուրքիա միշտ անդամ է Ատլանեեան Զինակցութեան:

            Ռուսիա կրնա՞յ մոռնալ, որ պատերազմի նախօրեակին, Թուրքիա զինուորական սարքեր տրամադրեց Ուքրայինայի, «Պայրաքտար»-ները, իսկ Ուքրայինա պիտի հասկնա՞յ, որ այդ ընելով, Թուրքիա կը հետապնդէր այլ նպատակներ, ինչպէս մերձեցում Ամերիկայի հետ եւ միջազգային դերակատար ըլլալու փառասիրութիւն:

            Երբ Թուրքիա կը մերժէ ճանչնալ Խրիմի միացումը Ռուսիոյ, այդ չ’ըներ ծառայութիւն մատուցանելու համար Ուքրայինայի, այլ անոր համար, որ Խրիմն ալ կը համարէ մաս Եգէականէն մինչեւ Չինաստան իր երազած համաթուրանական կայսրութեան, ցեղապաշտական եւ կրօնամոլական խորքով, որ վաղ թէ ուշ, պիտի մտահոգէ միաժամանակ Ռուսիան, Արեւմուտքը եւ Չինաստանը:

            Հետեւանքը պարզ է. խաղաղութիւնը եւ մարդկութիւնը սուղ գին պիտի վճարեն:

            Մինչեւ ե՞րբ Արեւմուտք, Արեւելք եւ Ծայրագոյն Արեւելք կրնան ձեւացնել, որ չեն հասկնար Թուրքիոյ համաթուրանական հետեւողական քաղաքականութիւնը:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles