ՈՒՔՐԱՅԻՆԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻՆ ԴԻՄԱՑ՝ ԴՐԴԱՊԱՏՃԱՌՆԵՐ ԵՒ ԴԻՐՔՈՐՈՇՈՒՄՆԵՐ

0 0
Read Time:4 Minute, 16 Second

Մարք Յարութիւնեան

             Պատերազմ կ’ընթանայ Ուքրայինայի մէջ: Ներկայ ժամանակաշրջանին ոչ մէկ պատերազմ կամ տագնապ հեռու են, անոնք կրնան տարածուիլ իրենց աշխարհագրական սահմաններէն դուրս, հետեւաբար կարելի չէ մնալ դիտողի չէզոք դերի մէջ, չմտահոգուիլ, նաեւ այն մտահոգութեամբ, որ ուքրայինական եւ ռուսական արտածումներու նուազումը եւ դադարեցումը կրնան պարէնի միջազգային տագնապ յառաջացնել: Արդէն գիներու աճը սկսած է: Կայ նաեւ միջուկային զէնքի գործածութեան սպառնալիքը:

            Արեւմտեան երկիրները յստակօրէն դիրքորոշուած են ի նպաստ Ուքրայինայի, որ կը կռուի Ռուսիոյ դէմ, առանց իրենց կապերը խզելու Ռուսիոյ հետ: Անոնք բացորոշ կերպով կ’օժանդակեն Ուքրայինայի, կը մատակարարեն զէնք, զինամթերք, նիւթական լայն միջոցներ,- միլեառներ,- բարոյական եւ քարոզչական նեցուկ են: Այս ընթացքը չի կրնար տեւել, կը ստեղծուի առեւտրական, տնտեսական, մատակարարման տագնապ, վառելանիւթի եւ պարէնի: Այս ալ Ռուսիոյ ինքնապաշտպանութեան կամ պատժական զէնքն է Արեւմուտքի դէմ:

            Ծոցի արաբական նաւթային հարուստ իշխանապետութիւնները, կը վարեն խոհեմ քաղաքականութիւն, անոնք գործակցութիւններ հաստատած են Ռուսիոյ հետ: Արաբական Միացեալ Իշխանապետութիւնները չքուէարկեցին Մ.Ա.Կ.-ի ժողովին ներկայացուած բանաձեւ մը, որ Ռուսիայէն կը պահանջէր  իր բանակը դուրս բերել Ուքրայինայէն, չէզոքութեամբ միացան Չինաստանի եւ Հնդկաստանի: Որոշումը չընդունուեցաւ, քանի որ Ռուսիան իր վեթոյի իրաւունքը գործածեց: Ի դէպ, յիշենք նաեւ, որ Հայաստանն ալ ձեռնպահ մնաց:

            Ծոցի իշխանապետութիւնները եւ Սէուտական Արաբիան կը վայելեն Ամերիկեան պաշտպանութիւնը արտաքին վտանգներու դիմաց, մանաւանդ որ իրենց դիմաց ունին Իրանը, որպէս հասարակաց թշնամի կամ մրցակից: Բայց իրողութիւն է նաեւ, որ Սէուտական Արաբիոյ եւ Ապու Տապիի յարաբերութիւնները Ամերիկայի հետ հեզասահ չէին եղած վերջին շրջանին, Եմէնի եւ Մարդու Իրաւունքի հարցերով: Դժուար կացութիւն, քանի որ Ռուսիա եւ Սէուտական Արաբիա միասնաբար կը ղեկավարեն Նաւթ Արտածող Երկիրներու Կազմակերպութիւնը (OPEC):

            Նորութիւն է նաեւ այն, որ Ծոցի իշխանապետութիւններու եւ Ռուսիոյ միջեւ առեւտուրի ծաւալը աճած է, 2021ին ան հասած է 5 միլիառ տոլարի: Ընդհանուր կանոն չի կրնար ըլլալ Ռուսիան ամենուրեք «թշնամի» ներկայացնել եւ անոր դէմ միացեալ ճակատ կանգնեցնելու քաղաքականութիւնը: Կան աշխարհաքաղաքական եւ տնտեսական շահեր:

            Ուքրայինայի պատերազմի հարցով գումարուած Մ.Ա.Կ.-ի ժողովին առիթով ծագած է նաեւ հարց մը. Վեթոյի իրաւունքը եւ անոր գործածութիւնը՝ ժողովրդավարական սկզբունքի ծիրէն ներս: Ռուսիան դատապարտող բանաձեւ մը, ընդունուելով հանդերձ մեծամասնութեան կողմէ, գործադրութեան ուժ չէ ունեցած, ինչպէս այլ պարագաներու, երբ գործածուած է վեթոն, որ իրաւունքն է Ապահովութեան Խորհուրդի մնայուն հինգ անդամներուն: Հարց է, թէ պէ՞տք է պահել Ապահովութեան Խուրհուրդի մնայուն հինգ անդամներու այդ վեթոյի իրաւունքը, որու գործածութիւնը կրնայ խափանել մնացեալ 188 անդամներու քուէն: Թերեւս օրէնքի եւ իրաւունքի վերատեսութիւններ պէտք է մշակուին Մ.Ա.Կ.-ի կանոնագրութեան մէջ, յաւելեալ ժողովրդավարութեան առաջադրանքով:

            Արեւմտեան երկիրները եւ Ռուսիոյ համակիր երկիրները ընտրած են, թէ որո՞ւ կողքին պիտի ըլլան, եւ պիտի աջակցին: Բայց ՄԱԿ․-ի անդամ բոլոր երկիրները միթէ՞ պարտաւոր են կողմնորոշուելու: Շատեր, այլ պարագաներու, չկողմնորոշուեցան, հակառակ անոր, որ անոնց ընթացքին ալ մեռան հարիւր հազարաւորներ, եղան հաշմանդամներ, աւերումներ, գաղթեր, ամենօրեայ լրատուութեան առատ նիւթ մատակարարելով: Որպէս մխիթարութիւն յիշենք Ոչ Կառավարական Կազմակերպութիւններու (NGO) բարեսիրութիւնները, որոնք չնչին եղած են, եւ չնչին են, ընդհանուր աղէտներուն բաղդատած: Յիշել Իրաքը, Սերպիան, Աֆղանիստանը, Սուրիան, Լիպիան: Փակագիծ մը. այս պատկերին մէջ կայ անարդարութիւն եւ անհաւասարութիւն, քանի որ չի յիշուիր թուրք-ազերի նախայարձակումը Արցախ-Հայաստանի վրայ, ուր եղան հազարաւոր զոհեր, հաշմանդամներ եւ գաղթականներ: Այսպէս ընտրովի է ուժի եւ շահի քաղաքականութիւնը:

            Կը տխրինք տեսնելով քաղաքներու աւերումը, միլիոններով գաղթականները, կը լսենք զոհերու մասին: Բայց չենք կրնար չընդվզիլ եւ չյիշեցնել իրենց սիրտը իրենց ափին մէջ բռնած կողմնակալ երկիրներուն եւ անոնց ղեկավարներուն դէմ, եւ հարց չտալ, թէ ո՞ւր էին երբ Ատլանտեան Ուխտի ամենամեծ բանակը ունեցող Թուրքիան, զինակցելով նաւթային իր հզօրութեան կռթնած Ատրպէյճանի, բռնագրաւեց Արցախի 75%ը, հազարաւոր զոհեր խլելով մեր ժողովուրդէն եւ պատճառ դարձաւ նոյնքան հաշմանդամներու:

            Նոյնինքն Ուքրայինան մտածե՞ց, որ իր Ատրպէյճանի տուած ֆոսֆորային ռումբերով թուրք-ազերիները այրեցին Արցախի անտառները, հրկիզեցին բնակիչները եւ հազարաւորներ ալ ստիպուեցան հեռանալ իրենց հայրենիքէն, դառնալ գաղթական, ինչպէս այսօր վեց միլիոն ուքրայինացիներ: Ռուսիոյ դէմ գրեթէ պատերազմական դիրք ճշդած Արեւմտեան երկիրները ի՞նչ ըրին Արցախ-Հայաստանի դէմ Թուրքիոյ եւ Ատրպէյճանի շղթայազերծած պատերազմի ընթացքին: Խօսքեր ըսին:

            Միթէ՞ մարդկութեան եւ իրաւունքի պաշտպանութիւնը բազմագոյն սկզբունք է:

            Ուքրայինայի պարագային պէտք է խօսիլ նաեւ երկիրը կողոպտած «օլիկարխ»ներու մասին, որոնք փախած են երկրէն իրենց անձնական օդանաւերով եւ զբօսանաւերով (եախթեր)ով, հասած են Թուրքիա: Արեւմուտքը ի՞նչ ըրած է եւ կ’ընէ:

            Ռուսիոյ շղթայազերծած պատերազմը անընդունելի է, քանի որ կրկին ժողովուրդներն են տուժողները, ուքրայինացիները, բայց նաեւ՝ ռուսերը, վաղը՝ պատերազմի յառաջացած այլազան բնոյթի տագնապներով, Եւրոպացիները, Ափրիկէցիները, նաեւ՝ Ամերիկացիները:

            Ուքրայինայի պատերազմին պատճառները մէկէ աւելի են: Առաջինը այն է, որ Խորհրդային Միութեան փլուզման յաջորդող հանգրուանը չհպատակեցաւ  ոչ մէկ կազմակերպական հեռանկարային տրամաբանութեան եւ շարունակուեցաւ արեւելք-արեւմուտք հակադրութիւն-մրցակցութիւնը, Արեւմուտքը չյաջողեցաւ կամ չուզեց Ռուսիան ընդունիլ արեւմտեան քաղաքակրթութեան մաս, Ռուսիան շարունակեց ապրիլ իր ցարական-խորհրդային մեծութեան երազով:

            Այսօր շատ քիչ հաւանականութիւն կայ, որ Ռուսիա ուզէ կամ կարողանայ տիրել Ուքրայինայի, բայց այս ձախողութիւնը Արեւմուտքը յաղթանակ պէտք չէ համարէ, եւ գործէ իր սկզբունքներու հաւատարմութեամբ, օգնելով, որ նախկին խորհրդային հանրապետութիւններուն մէջ տիրական դառնան մարդու իրաւունքի եւ ժողովրդավարութեան սկզբունքները: Քայլ մըն ալ անդին երթալով, Ռուսիոյ, նոյնիսկ հեռաւոր Չինաստանի եւ Հնդկաստանի հետ համախորհուրդ, Արեւմուտքը մարդու իրաւունքը եւ ժողովրդավարութիւնը պէտք է հարստացնէ ազգերու եւ հայրենիքներու արդար իրաւունքները հաստատելով, հոն ուր որ անոնք խախտած են, որպէսզի առաջքը առնուի այս կամ այն բնոյթով պատերազմներու:

            Երազելու իրաւունքով, Հայաստան, հզօրացած սփիւռքով եւ անոր պատմաքաղաքական իրաւունքներով, պէտք է միջազգային հրապարակ գայ առաջնորդող գաղափարներով: Անպայման հետեւողներ կ’ունենայ: ՄԱԿ․-ի 193 անդամներու բոլորն ալ ռուսամէտ կամ արեւմտամէտ չեն:

            Ուքրայինայի պատերազմը եւ աւերները պէտք չէ մոռցնեն հայոց, Արցախի եւ Հայաստանի իրաւունքները եւ անոնց դէմ գործուած Չարիքները: Մենք պէտք չէ լռենք: Անոնց մասին եթէ մենք չխօսինք, ոչ ոք պիտի խօսի:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
50 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
50 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles