ՈՒՍՈՒՄԸ ԲԱՒԱՐԱՐ ՉԷ, ԵԹԷ ՉՅԱՃԱԽԵՆՔ «ՄԵԾ»ԵՐՈՒ ԴՊՐՈՑԸ

0 0
Read Time:3 Minute, 3 Second

balian2

Չորս հարիւր տարի Արեւելեան Եւրոպան ահով ու սար-սափով դիմաւորեց նրա (թուրքին) դժոխային արշաւին, մինչեւ որ 17-րդ դարում, Վիէնննայի պատերի տակ, վերջ-նականպէսկտրեց նրա առաջ անցնելու յոյսը:
Յովհաննէս Թումանեան,

Կ’ուսանինք, բաներ կը սորվինք՝ քննութեան մը յաջողելու համար, կրկնելով պահանջուածը, որոնք կը դառնան արհեստ կամ թութակային կարգախօս: Այդ ճահի-ճին մէջ չխրելու եւ հոն չմնալու համար, կենսական է յաճախել «մեծ»երու դպրոցը, մարդոց՝ որոնք կ’անջատուին ընթացիկէն, կը գերանցեն անմիջականը, որոնք ոչ թէ իրենց կօշիկի քիթին կը նային, այլ գիտեն հորիզոնը եւ անկէ անդինը դիտել:
Իրաւ «մեծ»երը ժամանակը կը դրոշմեն, կ’ըսեն՝ ռահվիրայ, ճամբացոյց կ’ըլլան իրենց ժամանակակիցներուն եւ յետնորդներու: Քաղաքական գործիչները անմիջակա-նով կը տարուին ընդհանրապէս եւ իմաստուն դառնալու ժամանակ չունին: Իսկ իմաս-տութիւնը, այսինքն հորիզոնին եւ անկէ անդին նայելու առաքինութիւնը, կը պահանջէ, որ մարդիկ ոչ թէ միայն մեծամեծ համալսարանները երթան, այլ «մեծ»երու դպրոցը, որոնք միայն դրօշակի վերածուած անունները չեն, այլ կան չմիջազգայնացած մեծեր, որոնց խօսքը կը մնայ ստուերի մէջ: Ափսո՜ս…
Այս օրերուն աշխարհ իրարանցումի մէջ է, իր անունը չըսող տեսակ մը Երրորդ Համաշխարհային պատերազմը սկսած է: Անոր առաջքը կարելի կ’ըլլայ հաւանօրէն առնել, եթէ «մեծ»երու դպրոցէն ստանանք իմաստութիւնը: Փոքրիկ հայ ժողովուրդին մեծ բանաստեղծը, խորհելով անոր կացութեան մասին, լուսաւոր միտքեր արտայայտած է, որոնցմէ տեղեակ չեն ժամանակակից աշխարհի առաջնորդները: Գէթ մենք եթէ տեղեակ ըլլանք, սպասման սենեակներու մէջ երբ դիմումներ կ’ընենք, երբեմն գեղեցիկ բայց անհետեւանք խօսքեր լսելու համար, հայ «մեծ»երու պայծառ միտքերը կը դնենք անոնց առջեւ:
Այսօր միջազգային մամուլը անվարան կը խօսի Թուրքիոյ երկդիմի քաղաքականութեան, ահաբեկչութեան անոր բերած ուղղակի եւ անուղղակի նպաստի մասին, ոչ միայն միջազգային մամուլը, այլ նաեւ թուրք պարկեշտ մամուլը: Թրքական «Ճումհուրիյէթ» թերթի խմբագիրը հալածանքի ենթակայ է, փաստեր հրապարակած ըլլալով, որ թրքական գաղտնի սպասարկութիւնները բեռնակառքով «Իսլամական Պետութեան զէնք զինամթերք տուած են: Թուրքիոյ նախագահի որդին եւ ուրիշներ նոյն այդ «պետութեան» բռնագրաւած նաւթահորերու քարիւղը կը գնեն եւ կը ծախեն, նպաստելով ահաբեկչութեան ծաւալման:
Մարդիկ կը լսեն, կը գրեն կը խօսին: Կը մնան անմիջական հետաքրքրութեան մակարդակին:
Եթէ Յովհաննէս Թումանեան կարդայինք, թարգմանէինք, միջազգային հանրութիւնը լուսաբանէինք անոր խօսքերով, օգտակար կ’ըլլայինք «Հայկական Հարց»ին եւ միջազգային խաղաղութեան, զոր կարելի չէ հաստատել միլեառ տոլարի կաշառքով եւ ինքնախաբէութեամբ Թուրքիան Եւրոպա համարելով: Ինչո՞ւ պատմութեան դասին ունկնդիր չեն: Անմիջականը կը կուրցնէ եւ կը խլացնէ:
Յովհաննէս Թումանեան, 1913-ին, «Հայկական հարցն ու անոր լուծումը» խորագրին տակ գրած է.
«Էն օրուանից, որ նա (թուրքը, Յ.Պ.), անհայրենիք, Իկոնիայի հովիտներից ձի նստեց ու վեր կացաւ ուրիշ հայրենիքների վրայ արշաւելու, մինչեւ էսօր դեռ չի իջել իր ձիուց: Էն օրուանից, որ մերկացրեց իր սուրը ժողովուրդները կոտորելու համար, մինչեպ էսօր դեռ պատեան չի դրել, եւ 1453 թուականի մայիսի 29-ից, ինչ որ Սուլթան Մահմուդ 2-րդը, ըստ աւանդութեան, իր արիւնոտ ձեռքը զարկեց սուրբ Գերիմաստութեան (Այա Սոֆիայի) տաճարի պատին, մինչեւ էսօր դեռ չի մաքրուել սուլթանների արիւնաթաթախ ձեռքը:
«Թուրքի վրայ էլ չեն կարող յոյս դնել եւ յոյս չեն դնում ոչ կոտորածներից ազատուած ու մշտապէս կոտորածի տակ ապրող հայ ժողովուրդը, որ անվերջ կոտորածներին ու հարստահարութիւններին հանդիսատես օտարները:» (Ընդգծ. Յ.Պ»
Նաեւ՝ օտարները:
Այսօր ալ կը շարունակուի իր ձիուց վար չիջած թուրքի ընթացքը: Ան հասած էր մինչեւ Վիէննայի դռները: Հիմա, առանց սահմանափակումի մուտք պիտի ունենայ եւ անզէն պիտի գայ Եւրոպա: Եւրոպան «սալամ ալէք» կ’ընէ, այն միամիտ հաւատքով, միլեառ տալով եւ իր դռները բանալով, որ Թուրքիան իր դաշնակիցը կ’ըլլայ, երբ ոչ ոքի համար գաղտնիք է, որ Սուրիան ապակայունացնելու համար կը գործակցի Իսլամական Պետութեան, զէնք կը տրամադրէ, իր հողամասէն անոնց ազատ երթեւեկը կը հանդուրժէ:
Ո՞ր մարդկային եւ քաղաքակրթական արժէքներուն հպատակելով, Այա Սոֆիան չի վերադարձուիր քրիստոնէութեան: Խօսի՞նք ախոռի վերածուած հայկական եկեղեցիներու մասին:
Թրքական կայսերապաշտութեան հարցը եթէ չլուծուի, պատեհապաշտութեամբ պիտի շահագործուի կրօնական մոլեռանդութիւնը եւ միջազգային ապակայունացումը պիտի շարունակուի:
Քաղաքակիրթ աշխարհը տարրական ողջախոհութիւն պիտի ունենա՞յ ցորենը որոմէն զատելու եւ ըստ այնմ գործելու, մարդկութեան խնայելու համար դժբախտութիւններ:
Վերստին կարդալ Յովհաննէս Թումանեանի իմաստութիւնը:
Եթէ քաղաքակիրթ աշխարհն ալ կարդար…

Յ. Պալեան
Դեկտեմբեր 4, 2015

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԱՐԱԳ ՎԱՅՐԿԵԱՆՆԵՐ
Next post ՀԱՅ ԴՊՐՈՑԻ ՓԱԿՄԱՆ-ԲԱՑՄԱՆ ՄԱՍԻՆ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles