Ո՞ՒՐ ՊԻՏԻ ՀԱՍՑՆԵՆ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ «ՃԱՆԱՉՈՒՄ»ՆԵՐԸ

Յ. Պալեան «Ֆեթիշ» թուական. «ԱՊՐԻԼ 24»: Եկաւ եւ անցաւ, ինչպէս ամէն տարի: Մեր եւ մեր «բարեկամ»ներուն հոգեպարար ճառերը: Ոչ ոք հարց կու տայ, թէ ի՞նչ յառաջդիմութիւն արձանագրուած է իրաւունքի վերականգնման ճամբուն վրայ: Այդ իրաւունքի վերականգնումը աշխատանքային օրակա՞րգ է: Նոյնիսկ եթէ միայն մազի հաստութեամբ թելով մը կապուած ենք ազգին, պահ մը կը մտածե՞նք մեզի պարտադրուած մեծ ոճիրին եւ անոր հետեւանքներուն մասին, երբեմն այլ կ’ընդվզի՞նք տեւող եւ տիրող անտարբերութեան դէմ: Ընդվզիլ, այո՛: Բայց ինչպէ՞ս արմատական ձեւով կը հակազդենք «հետեւանքներ»ուն: Կ’երջանկանանք, երբ «քաղաքական» դէմք մը, յանկարծ յիշեցում կ’ընէ «ցեղասպանութեան» մասին: Օտարը երբեք հայոց խլուած իրաւունքներու մասին չի խօսիր, մնալով ցեղասպանութեան ճանաչման բարոյամխիթարական ալիքներուն վրայ: Այդ «յիշեցման» եւ «ճանաչման» համար կը պայքարինք, բարձրագոյն մակարդակներէն մինչեւ թաղապետութիւններ: Հայաստան եւ սփիւռք(ներ) կը կայացուին խորհրդաժողովներ, կը տեղադրուին խաչքարեր, կը գումարենք ցոյց-տողանցքները, հրատարակութիւնները, ասդին-անդին եղած «ճանաչումներ»ը, պետութիւններէն վերջ քաղաքապետութիւնները, եւ անոնց առթած գոհունակութեան գինովութեամբ, կարծէք մարդիկ հետզհետէ կը հաշտուին «կատարուած իրողութեան» հետ: Կարծէք յիշեցումները կը սահմանափակուին «ցուցադրական»ի մէջ, Հայաստան կ’ըսեն «շաու», որ մեր գիտցած show-ն է: Այս բոլորը խորքային քաղաքական զբաղո՞ւմ է, թէ «համայնքային երեւելիութեան» որոնում, դեռ հայրենահանուած համայնքներու պարագային հասկնալի, «հայրենալքածներու համայնքներ»ու պարագային ի՞նչ ազգային քաղաքական հեռանկար կարելի է ենթադրել: Հայաստան առեւտրական, տնտեսական աճման եւ բարօրութեան հեռանկարներով, միտուած եղած է, եւ է, «բարի դրացիական» յարաբերութիւններու մշակման, ակնկալելով որ վերջ կը տրուի շրջափակման: Սփիւռք(ներ)ը ինքնահաստատման համար ցեղասպանութեան «ճանաչում»ներ կը հետապնդէ, ներազգային եւ միջազգային հրապարակի վրայ: Ազգային իրաւ յանձնառութիւններէ,- ինքնութեան պահպանում եւ հայրենատիրութիւն,- խուսափումի եղանակ մը, կրկնութեան վարժութիւն, տեղքայլ, ինքնախաբէութեան համար կը խօսուի «հզօր սփիւռք»ի մասին: Հզօրութիւն՝ ի՞նչ ընելու, ո՞ր ծրագրի իրականացման եւ ո՞ւր հասնելու համար: Աղմուկի խորքի պաստառը պաշտօնապէս չյայտարարուող «յաւերժական սփիւռք»ն է: Յանձնառութեամբ չենք խօսիր «հայրենահանում-ցեղասպանութեան» տրուելիք ազգային-քաղաքական պատասխանի մասին, որ կախում չունի արտաքին ուժերէն, այլ՝ մեզմէ, ըլլանք անհատներ թէ կազմակերպութիւններ: Այդ պատասխանը հայրենատիրութիւնն է, զոր պէտք չէ շփոթել բարեսիրութիւն-օգնութեան կամ հայրենասիրական-զբօսաշրջութեան հետ: Այնքա՜ն հեռացած ենք հայրենատիրական վերաբերումէ: Խորհրդաժողովի մը ընթացքին, կազմակերպութեան մը ներկայացուցիչը, սփիւռք(ներ)ի երիտասարդներու Հայաստան վերադարձը եւ հոն նախաձեռնութիւններ ունենալու կարելիութիւնը դիւրացնելու համար, առաջարկեց, որ անոնք զերծ կացուցուին զինուորական ծառայութենէ: Առաջարկը մեզ պէտք է մղէ մտածելու, նոյնիսկ լաւագոյններու պարագային, ազգային-քաղաքական խորքի եւ որակի մասին, առանց որոնց հայրենիքը կը վերածուի «սիւփերմարքէթ»ի կամ «սիլիքոն վէլլի»ի: Ինչ որ լսեցի այդ խորհրդաժողովին, սփիւռքներու հոգեկան նահանջի արտայայտութիւնն է: Միակը չէ: Այդ նահանջի արտայայտութիւնն է հայկական վարժարաններու փակումը: Հաստատումին պէտք է ընկերացնել «հզօր սփիւռք»ի անկարողութիւնը իր դպրոցներուն տէր կանգնելու: Յաճախ կը կրկնեմ, որ նորհաս սերունդի չնչին տոկոսը միայն կը գտնուի հայկական վարժարանի մէջ: Այս վիճակագրութիւնը պէտք է ընել յուզիչ «հզօր սփիւռք»ի մասին երբ կը խօսինք: Քաղաքական դէմքեր, նախարարներ եւ նախագահներ, երբ ներկայ կ’ըլլան ցեղասպանութեան ոգեկոչման նախաձեռնութիւններու, կը պատահի՞ որ անոնցմէ նահանջուի «հայկական հարց»ին միջազգայնացումը, այնպէս ինչպէս որ ան կար ԺԹ դարուն եւ Ի դարուն սկիզբը: Հայաստանի պետութիւնը եւս, իր կարգին, մշակուած քաղաքականութիւն ունի՞ «հայկական հարց»ի միջազգայնացման համար: Այդ միջազգայնացումն է որ պիտի բանայ դուռը բանակցութիւններու, պատմական սխալներու սրբագրութեան համար: Պատմական սխալներ՝ որոնցմէ տուժողը միայն հայութիւնը չէ եղած: Իսկ կը պատահի՞ որ նախաձեռնութիւններ ըլլան տուժողներու միացեալ ճակատ կազմելու: «Ոգեկոչում»ներու եւ «ճանաչում»ներու ծէսերը դեռ յիշողներուն մխիթարական պարգեւ են, բայց ոչ իրաւունքի վերականգնում: Այդ ծէսերը կը ծառայեն ներքին սպառման եւ հզօրութեան խաբկանք կը ստեղծեն: Եթէ ուժերու լարումով չմիջազգայնացուի «հայկական հարց»ը, նոյն ծէսերը պիտի շարունակուին գումարուող ամեակներու ընթացքին: Ինչպէ՞ս: Խորհրդաժողով մը ինչո՞ւ օրակարգ պիտի չդարձնէ «հայկական հարց»ի եւ բախտակից «տուժածներ»ու հարցը: Ապրիլ 24-ին, հանդիսաւոր ոգեկոչման մը ընթացքին, բանախօսներու քառեակի մը ունկնդիրն էի: Ես ինծի հարց տուի, թէ օտար եւ հայ խօսողները ի՞նչ ըսին որ ըսուած չըլլար: Աստ եւ անդ: Կարծէք «հոլակրամ»ներով հանդէսներ էին: Ի վերջոյ «հայկական հարց»ը շարական կամ «նէյնիմ» չէ: Ան քաղաքական ներկայութեամբ եւ արձանագրուած յաջողութեամբ կամ ձախողութեամբ ինքզինք պէտք է հաստատէ, հաստատէր: Ծէսերը ոչ յաջողութիւն են եւ ոչ ձախողութիւն:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

Ո՞ՒՐ ՊԻՏԻ ՀԱՍՑՆԵՆ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ «ՃԱՆԱՉՈՒՄ»ՆԵՐԸ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Սեղանին Շուրջ Նստիլը՝ Անկաշկանդ Ձայն Կը Պահանջէ

Համով Պաղպաղակ, Անհամ «Բարբարակ». Տառացի Տառադարձութեան Տառապանքը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է