Շահումեանի Անկման 30-րդ Տարելիցը

0 1
Read Time:2 Minute, 38 Second

Յունիս 13-ին, կը լրանայ Շահումեանի անկման 30-րդ տարելիցը: Անիկա, ըստ Շահումեանի համար մարտնչածներէն շատերուն, տէրպետրոսեանական իշխանութիւններու մեղքով էր, քանի որ բարձիթողի վիճակի մէջ էր Արցախի հիւսիսային դարպասը` Շահումեանը:

Յունիս 7, 1992-ին, Ատրպէյճանի նախագահական ընտրութիւններուն կը յաղթէ Ապուլֆազ Էլչիպէյը, որ Ղարաբաղի խնդրի կարգաւորման հարցով որդեգրած էր «Ղարաբաղի բոլոր հայերը արտաքսել»-ու քաղաքականութիւնը: «Եթէ մինչեւ  Հոկտեմբեր Ղարաբաղի մէջ մնայ գէթ մէկ հայ, ատրպէյճանցի ժողովուրդը զիս կրնայ կախաղան հանել Պաքուի կեդրոնը»,- ըսած էր ան:

1992 թուականի ամրան Շահումեանի մէջ հաւաքուած էին Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան ուժերը, որոնք տեղի ջոկատներուն հետ կը սպասէին հրամանի` սկսելու Գետաշէնի ու Մարտունաշէնի ազատագրման գործողութիւնը: Շուշին, Լաչինն ու համանուն շրջանը նոր ազատագրուած էին թշնամիէն, եւ հայերը նոյն ոգեւորութեամբ կը սպասէին նաեւ Արցախի գրաւուած հիւսիսի կարեւոր բնակավայրերու ազատագրման: Անոնք ազատագրելէ ետք՝ հայկական զօրքերը պիտի կարենային վերահսկողութեան տակ պահել այնտեղէն սփռուող դաշտերն ու հայկական պատմական Գանձակ քաղաքը, որ դարձած էր թշնամի զօրքերուն հենակէտը՝ ընդդէմ Արցախի եւ հայութեան:

Յունիս 1-էն ազրպէյճանական զօրքերը սկսան անմիջականօրէն հրետակոծել եւ հրթիռակոծել Շահումեանի գիւղերը: «Ստեփանակերտի մէջ թէյ խմել, իսկ Սեւանի մէջ ոտքերը լուալ» պատրաստուող Էլչիպէյի նախագահութեան 5-րդ օրը` Յունիս 13-ին, կը սկսի յարձակումը Շահումեանի շրջանին վրայ:

Արցախի ինքնապաշտպանութեան խորհուրդը կ՝որոշէ տարհանել հայ բնակչութիւնը, իսկ իրավիճակի մասին կը զեկուցուի Վազգէն Սարգսեանին, որ կը նշէ, թէ տեղեակ է իրավիճակէն եւ կը յորդորէ սպասել:

Կը սկսի նաեւ հայկական զինամթերքի դուրսբերումը շրջանի գիւղերէն, զինպահեստները կը պայթեցուին, իսկ Շահումեանի ջոկատները՝ կը զինաթափուին, որմէ ետք ՀՅԴ անդամ Շահէն Մեղրեանը կ՝որոշէ չընկրկիլ եւ շարունակել պայքարը` կազմելով պարտիզանական ջոկատներ:

Յաջորդ օրը, Հ.Յ.Դ.-ն Երեւանի մէջ հանրահաւաք կը հրաւիրէ եւ կը քննարկէ օրուան իշխանութիւններուն վարած քաղաքականութեան հետեւանքները, իսկ Լեւոն Տէր-Պետրոսեանը հանդէս կու գայ Շահումեանի վրայ յարձակումը դատապարտելու յայտարարութեամբ:

Յունիս 15-ին, արդէն շրջափակման մէջ յայտնուած հայկական ջոկատները կը յաջողին դուրս գալ շրջափակումէ. այդ օրը արդէն Շահումեանի շրջանը ինկած էր:

ԼՂՀ պաշտպանութեան կոմիտէի նախագահ Սերժ Սարգսեան հայութեան համար այդ դժբախտ օրէն ետք կը յայտարարէ, որ այդ յարձակումը սպասելի էր՝ վաղ, թէ ուշ, եւ թէեւ այդ յարձակման հայկական զօրքերը նախապատրաստուած էին , այնուամենայնիւ, հայերը կը կռուէին թշնամիի մեծածաւալ զօրքերու դէմ, որոնք զէնք ստացած էին Ա.Պ.Հ. բանակէն: Բացի այդ, ըստ Սարգսեանին, Շուշիի եւ Լաչինի ազատագրումէն ետք շատեր տօնական տրամադրութիւն ունէին, իրենց գործը կը համարէին աւարտած, իսկ մնացածը կը ձգէին նորակոչիկներուն:

Շահումեանի անկման վերաբերեալ Շահէն Մեղրեանը յայտարարած էր․ «Շահումեանի անկումը ռազմաքաղաքական պարտութիւն էր»: Ապրիլ 17, 1993-ին Երեւան ուղեւորուելու ընթացքին՝ անյայտ յանգամանքներով կը խոցուի Շահէն Մեղրեանն ու անոր ընկերները տեղափոխող ուղղաթիռը:

Քոմանտոսը՝ Արկադի Տէր-Թադեւոսեան, նշած էր պարտութեան քանի մը պատճառ՝ տէրպետրոսեանական իշխանութիւնը, Հ.Հ.Շ.-ի եւ Հ.Յ.Դ.-ի միջեւ թշնամանքը, Շուշի-Լաչինի ազատագրումէն ետք ոգեւորութիւնը, մարտունակութեան անկումը, հետախուզութիւնը:

Հ.Հ. այդ ժամանակուան իշխանութիւնները սկսան մեղաւորներ փնտռել իրենց այդ պարտութեան համար, եւ, ինչպէս արդէն աւանդոյթ դարձած է, առաջին թիրախներէն դարձաւ Հ.Յ.Դ.-ն, որուն ջոկատները վերջիններէն էին Շահումեանը լքողներէն եւ Շահէն Մեղրեանը:

Շահումեանի անկումը հայոց նորագոյն պատմութեան ողբերգական եւ ցաւալի էջերէն է:

Տէրպետրոսեանական ռազմաքաղաքական վերնախաւի մեղքով հայերու գլխուն ջարդուած այդ ողբերգական պարտութիւնը, դժբախտաբար, վերջինը չդարձաւ Արցախի եւ Հայաստանի համար: Նոյն այդ իշխանութիւններու «ժառանգ» համարուող փաշինեանական իշխանութիւններու ապաշնորհութեան պատճառով՝ անկէ 28 տարի անց՝ հայ ազգը բախուեցաւ եւս մէկ ցաւալի պարտութեան, որ 44 օրուան մէջ խլեց մօտ 4000 հազար հայորդիի կեանք եւ այն ժամանակ ազատագրուած Արցախի 75 տոկոսէն աւելին, ներառեալ՝ Շուշին ու Լաչինը:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles