ՆԱԽԱԲԱՆ

0 0
Read Time:6 Minute, 35 Second

p10 book  Այս Գրքոյ­կը կը պար­փա­կէ քսան­հինգ գրու­թիւն­ներ, որոնց­մէ ոմանք հա­մա­ցան­ցով բաշխ­ուած են հան­րու­թեան եւ այդ ճամ­բով ան­կաշ­կանդ ձե­ւով նա­եւ լոյս տե­սած` մա­մու­լի մէջ: Զա­նոնք ի մի բե­րող եւ բազ­մաց­նող հա­տո­րին հան­րու­թեան ներ­կա­յա­նա­լու ժամ­կէ­տը իրա­ւամբ կա­րե­լի է հա­մա­րել պա­տեհ: Մի­ջի­նա­րե­ւել­եան հայ­կա­կան Սփիւռ­քը են­թա­կայ է ֆի­զի­քա­կան եւ հո­գե­բա­նա­կան ցնցու­մի. գա­ղութ­նե­րու շարժ` մէկ կող­մէ հայ հա­ւա­քա­կա­նու­թիւն­նե­րու փլու­զու­մի վտանգ, միւս կող­մէ ընկղմ­եալ արե­նա­կից­նե­րու ապ­շե­ցու­ցիչ վե­րա­յայտ­նում: Իսկ Գ. Գրաճ­եա­նի “Վե­րա­դարձ Դէ­պի Անց­եալ“ հա­տո­րը իր խո­րագ­րով ար­դէն կը մաս­նակ­ցի այս բազ­մա­մա­կար­դակ խլրտու­մին: Անոր գրու­թիւն­նե­րուն պա­տու­մը կը կա­տար­ուի մեր իրա­կա­նու­թեան մէջ յա­ծող աչ­քի մը կող­մէ, որ ակն­դէտ կը թա­ւա­լի իր ըն­տա­նե­կան-ծա­գու­մա­յին շեր­տե­րէն մին­չեւ իր ու զինք նե­րա­ռող հա­ւա­քա­կա­նու­թեան ներ­կան, մօ­տիկ ու հե­ռա­ւոր անց­եա­լը: Յու­շա-փաս­տագ­րա­կան գրա­կան տե­սա­կին առ­ջեւ ենք ու­րեմն, որ ինչ­պէս պի­տի տես­նենք ստո­րեւ, կը վկա­յէ մի քա­նի նա­խան­ձախնդ­րու­թեանց մա­սին‘  ճշմա­րիտ տու­եալ­նե­րու որո­նում, հայ իրա­կա­նու­թեան բարդ երե­ւոյթ­նե­րու դի­մաց յանձ­նա­ռու հար­ցադ­րում, այ­լա­զան կեց­ուածք­նե­րու ցու­ցա­հա­նու­մով, յու­զա­կան ար­տա­յայտ­չա­կա­նու­թեան ան­սե­թե­ւեթ որ­դեգ­րում եւ վեր­ջա­պէս գե­ղար­ուես­տա­կան ճա­շա­կի դրսե­ւո­րում:

Փաս­տագ­րա­կան գրու­թեան գո­յա­կից է տե­ղե­կագ­րու­թիւնը, իսկ ասոր հիմ­նա­կան ար­ժա­նի­քը կը նկատ­ուի առար­կա­յա­կա­նու­թիւնը: Ասի­կա առա­ւել եւս էա­կան կը դառ­նայ, երբ գրա­գէ­տը կը շօ­շա­փէ տու­եալ ժա­մա­նա­կա­հատ­ուա­ծի մը մէջ հա­ւա­քա­կա­նու­թեան մը հա­մար բախ­տո­րոշ, ճա­կա­տագ­րա­կան դէպ­քեր, ինչ­պի­սին են Հաճ­նոյ հե­րո­սա­մար­տը, Մու­սա լե­րան հայ բնակ­չու­թեան տե­ղա­փո­խու­մը, պէյ­րու­թա­հա­յու­թիւնը արիւ­նո­տած “58-ի դէպ­քեր“ը:

Թուա­կան, տե­ղա­նուն, մաս­նա­կից­նե­րու անուն կը գծեն առար­կա­յա­կան խոր­քը պա­տու­մին: Գրու­թեան ներ­մուծ­ուած կամ վեր­ջա­ւո­րու­թեան` էջա­տա­կի աղ­բիւր­նե­րը կը դարձ­նեն նշումն ու ար­ժե­ւո­րու­մը վստա­հե­լի: Պա­տու­մի տէր տի­պարն ան­գամ կը ցու­ցա­բե­րէ հե­ղի­նա­կին հե­տա­զօ­տող մտքին մտա­հո­գու­թիւնը, ինչ­պէս Գա­նա­տա­յէն ճամ­բայ ելած Վար­դա­նը, որ իր շրջապ­տոյ­տի ամ­բողջ տե­ւո­ղու­թեան կը հար­ցաքն­նէ մար­դիկն ու վայ­րե­րը:

Եւ որով­հե­տեւ հա­ւա­քա­կա­նու­թեան մը կեան­քը ցնցու­մի են­թար­կած դէպ­քե­րու տա­րո­ղու­թիւնը մեծ է, անոնք նա­եւ բարդ են եւ բազ­մա­ծալ: Հոս, Գրաճ­եան որ­դեգ­րած է առար­կա­յա­կան ըլ­լա­լու ճի­գին կող­քին ան­կաշ­կանդ հար­ցադ­րում կա­տա­րե­լու կեց­ուած­քը. ին­չո՞ւ մի­նակ մնաց Հա­ճը­նը, կա­րե­լի՞ էր հա­ւա­քա­կան հայ կեան­քը շա­րու­նա­կել Մու­սա լե­ռի մէջ, ինչ­պէ՞ս բա­ցատ­րել 58-ի պէյ­րու­թա­հա­յու­թեան ներ­քին արիւ­նա­հո­սու­թիւնը եւ դեռ` պէ՞տք էր մաս­նա­կից ըլ­լալ Արեւմ­տա­հա­յաս­տա­նի մէջ վե­րա­նո­րոգ­ուած հայ­կա­կան եկե­ղե­ցի­նե­րու տօ­նա­կա­տա­րու­թեանց…

Այս հար­ցադ­րու­մը պայ­ման չէ որ յան­գի մէկին ու ան­խախտ եզ­րա­կա­ցու­թեան: Այդ­պի­սով է նա­եւ, որ այս հա­տո­րը կը ստա­նայ քրո­նի­կի կող­քին` փոր­ձագ­րու­թեան իր գոյ­նը: Պատ­մա­գի­տա­կան, քա­ղա­քա­գի­տա­կան ու­սում­նա­սի­րու­թիւն չէ ան: Հե­ղի­նա­կը կը պրպտէ բայց չի յա­ւակ­նիր իր դա­տու­մին տալ վճի­ռի մը շեղ­բա­յին հա­տու­մը:

Փորձ` նա­եւ անով, որ հե­ղի­նա­կին նե­տած ակ­նար­կը իր ու մեր կեան­քին վրայ, փաս­տա­կան ըլ­լա­լով հան­դերձ կը մնայ գե­րա­զան­ցա­պէս զգա­յուն. ան առար­կա­յա­կան է, այո՛, բայց ո՛չ ան­տար­բեր: Այս­պի­սով պա­տու­մին կը թա­փան­ցէ քնա­րա­կա­նու­թիւնը: Ուղ­ղակի­օ­րէն կամ դէպ­քե­րուն մաս­նա­կից ու վկայ տի­պար­նե­րուն ընդ­մէ­ջէն գրա­գէ­տը կ՛ար­տա­յայ­տէ իր զգա­ցում­նե­րը. ըն­տա­նե­կան պա­հու մը ջեր­մու­թիւնը, հա­յա­բոյր ման­կու­թեան մը կա­րօ­տը, խա­ղաղ ու գե­ղե­ցիկ բնու­թեան հրա­պոյ­րը, հա­ւա­քա­կան կո­րուստ­նե­րու առ­թած տուայ­տան­քը…

Փաս­տագ­րա­կան փոր­ձի մը վե­րո­յիշ­եալ յատ­կա­նիշ­նե­րուն պէտք է աւելց­նել Գրաճ­եա­նի գե­ղար­ուես­տա­կան ձեռք­բե­րում­նե­րը, որոնց երան­գապ­նա­կը նոյն­պէս լայն է ու կը նե­րա­ռէ գրա­կան էջի մը հե­տաքրք­րա­շարժ կա­ռու­ցու­մը, կեր­պար­նե­րու տրո­փուն ուր­ուագ­ծու­մը, այ­լա­զան տի­պար­նե­րուն մտքե­րէն ու հո­գի­նե­րէն ներս թա­փան­ցու­մը հե­ղի­նա­կին` քնքշօ­րէն սրա­միտ: Ար­դիւնք` հայ կեան­քի այ­լա­զան բնա­գա­ւառ­նե­րը շօ­շա­փող պա­տու­մը մեծ հա­րա­զա­տու­թեամբ կը վե­րա­կեն­դա­նաց­նէ տու­եալ պա­հը. լի­բա­նան­եան գիւ­ղի մը մէջ հայ­կա­կան ամառ­նա­յին առօր­եան, հայ­կա­կան թա­ղե­րու կեանքն ու կեն­ցա­ղը, լի­բա­նան­եան քա­ղա­քաց­ի­ա­կան պա­տե­րազ­մին հա­յու­թեան ինք­նա­պաշտ­պա­նու­թիւնը… ու մեր դի­մաց կը հիւս­ուի լրագ­րա-վի­պագ­րա­կան ապ­րող պաս­տառ մը:

Խօ­սե­ցանք պա­տու­մը կա­տա­րող աչ­քին մա­սին: Հի­մա կրնանք եզ­րա­կաց­նել, թէ “Վե­րա­դարձ Դէ­պի Անց­եալ“ հա­տո­րը բազ­մա­ձայն յառ­նումն է վեր­ջին հա­րիւ­րամ­եա­կին Մի­ջին Արե­ւել­քի եւ Արեւմ­տա­հա­յաս­տա­նի մէջ հայ­կա­կան ներ­կա­յու­թեան ու կեան­քին մա­սին վկա­յող ձայ­նե­րու: Բազ­մա­ձայն պա­տումն է ան, մեր կեան­քը` Գ. Գրաճ­եա­նի պրիս­մա­կէն կո­տո­րա­կուող ու ցրուող: Կ՛ու­զեմ նշել, թէ այդ պրիս­մա­կի գոյ­նե­րէն մին` Լի­լան, փխրուն ու ամուր հա­յուհիի իր կեց­ուած­քով, խորհր­դա­պա­հօ­րէն կ՛ըն­կե­րակ­ցի Գրաճ­եա­նի հայ­կա­կան խռով­քին:

Շ. ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ

Ապ­րիլ 2013, Պէյ­րութ

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles