Յաղթանակ, Որն Այնքան Էլ Յաղթանակ Չէ

0 0
Read Time:3 Minute, 45 Second

perincek amal-cloony

Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանը հրապարակեց «Փերինչէքն ընդդէմ Զուիցերիա» արդէն իսկ տաս տարի ձգձգուող գործի վերաբերեալ որոշումը, որով մերժեց դատարանի ստորին պալատի կայացրած որոշումը բեկանելու` Զուիցերիոյ ներկայացրած հայցը:
Յիշեցնենք, որ Զուիցերիոյ դատարանը 2005-ին, մի աշխատաժողովի ժամանակ Փերինչէքի` Հայոց Ցեղասպանութիւնը «միջազգային սուտ» բնորոշող յայտարարութիւնը որակել էր ցեղային խտրականութեան եւ ազգայնականութեան դրսեւորում, իսկ Հայոց Ցեղասպանութիւնը` ապացուցուած պատմական փաստ: Գտնելով, որ թուրք գործիչը խախտել է Ցեղասպանութեան ժխտումը, հրէական Ողջակիզման օրինակով, քրէական հանցագործութիւն համարող իր օրենսդրութիւնը, նրան դատապարտել էր պայմանական ազատազրկման եւ պարտաւորեցրել տուգանք վճարել:
2013-ին Փերինչէքն այս վճիռները բողոքարկել էր Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանում, որը Դեկտեմբերին բաւարարել էր նրա հայցը` համարելով, որ զուիցերիական դատարանը խախտել է նրա` ազատ արտայայտուելու իրաւունքը: 2014-ին Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանը ստորին պալատի այս որոշումն աւելի բարձր ատեանում վիճարկեց Զուիցերիան, եւ այդ գործում, որպէս երրորդ կողմ, ներգրաւուեցին Հայաստանն ու Թուրքիան:
Հայաստանի շահերը ներկայացնող փաստաբաններ՝ Ճեֆրի Ռապըրթսընը եւ Ամալ Քլունին Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանի այս որոշումը համարել են յաղթանակ: Հիմնական փաստարկն այն է, որ գործում Հայաստանի ներգրաւման հիմնական պատճառը եղել է Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանը ստորին պալատի` 2013-ի կայացրած որոշման մեջ Ցեղասպանութեան փաստը կասկածի տակ առնող պնդումները հանելուն հասնելը, ինչը դատարանը կատարել է: Ըստ փաստաբանների` դատարանը նաեւ ճանաչել է իրենց եւ իրենց նախնիների արժանապատւութեան յարգումը պահանջելու` հայերի իրաւունքը:
Նոյնաբովանդակ յայտարարութեամբ է հանդէս եկել նաեւ Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանում Հայաստանի ներկայացուցչի` Գէորգ Կոստանեանի գրասենեակը:
Այսպիսով` թէեւ Զուիցերին փաստացի պարտուել է Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանում, իսկ թուրք գործիչը փաստացի վաստակել է Ցեղասպանութիւնը յետայսու եւս ազատօրէն «սուտ» որակելու իրաւունքը, հայկական կողմը համարում է, որ ինքը յաղթանակ է տարել:
Նախ` պէտք է արձանագրել, որ Հայաստանն այս գործում ներգրաւուել է անհրաժեշտաբար, ոչ թե նախաձեռնողի, այլ, ըստ էութեան, պաշտպանուողի կարգավիճակով: Փերինչէքի հայցի բաւարարման հիմքում Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանը դրել էր Ցեղասպանութեան փաստը առնուազն վիճելի նիւթ համարելու մօտեցումը` փորձելով այդ կերպ տարբերակել հրէական Ողջակիզումից եւ հիմնազրկել դրա ժխտումը քրէականացնելու` հայութեան նախաձեռնութիւնները: Եթէ Փերինչէքը յաղթեր այս հիմնաւորումներով, ստեղծուելու էր վտանգաւոր մի նախադէպ, երբ ցանկացածը կարող էր իրեն Ցեղասպանութիւնը ժխտող, նոյնիսկ վիրաւորող յայտարարութիւններ թոյլ տալ` յղում անելով Ցեղասպանութեան փաստը ժխտելու կամ առնուազն կասկածի տակ առնելու` Եւրոպական դատարանի դիրքորոշումը: Մեծ էր վտանգը, որ նման որոշումը Թուրքիոյ կառավարութեան կողմից վերածուեր ընդհուպ Ցեղասպանութեան ճանաչման գործընթացը կասեցնելու լրջագոյն իրաւական գործիքի: Այս մասով հայկական կողմն իսկապէս հասել է յաջողութեան:

Բայց սա չի նշանակում, թե դա լիարժէք յաղթանակ է: Հայկական կողմը կանգնել է մի իրողութեան առջեւ, երբ կարող է տանուլ տալ Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտումը միջազգայնօրէն քրէականացնելու գործընթացը: Ֆրանսայում Ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնելու մասին` խորհրդարանի ընդունած օրէնքն այդ երկրի սահմանադրական խորհուրդը 2012-ին անուաւեր ճանաչեց հենց այն հիմնաւորմամբ, որ քրէականացումը սահմանափակում է ազատ արտայայտման իրաւունքը, եւ Ցեղասպանութիւնն, այս իմաստով, համադրելի չէ հրէական Ողջակիզման: Հիմա այս տեսակէտն ամրապնդւում է Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանի որոշմամբ, որը դառնալու է Ֆրասայում, այլ երկրներում քրէականացմանը հասնելու նախաձեռնութիւններին դիմագրաւելու ամենալուրջ իրաւական փաստարկը:
Միւս կողմից` թերեւս բարոյապէս ճիշտ չէ, եթէ չասենք` երախտամոռութիւն է, ընդհանուր վճռի միայն Հայաստանին հետաքրքրող մասը կտրելը եւ այդ մասով յաղթանակ արձանագրելն այն դէպքում, երբ Զուիցերիան, որն իր օրենսդրութիւնը պաշտպանելուն զուգահեռ, այսպէս, թէ այնպէս, ստանձնել էր նաեւ Հայ Դատը պաշտպանելու գործառույթը, պարտութիւն է կրում: Բացարձակապէս հասկանալի չէ յատկապէս ցնծագին տօնայնութեամբ հաղորդագրութիւն տարածելու` Հ.Հ. գլխաւոր դատախազութեան մղումը: Եթէ սա ակնառու յաղթանակ էր, ապա առնուազն տարօրինակ է, որ գոնէ Արտաքին Գործոց Նախարարութիւնը համապատասխան յայտարարությամբ հանդէս չի գալիս: Չէ՞ որ, երբ Զուիցերիան որոշեց Մարտ 2014-ին վիճարկել Փերինչէքին արդարացնող` Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանի ստորին պալատի որոշումը, ոչ միայն Արտաքին Գործոց Նախարարութիւնը շտապեց ողջունել այդ քայլը, այլ նաև Հայաստանի նախագահը: Ակնյայտ է, որ սա միանշանակ յաղթանակ հռչակելիս հայաստանեան պատուիրակութեան անդամները, մեղմ ասած, չափն անցել են:
Երրորդ` Ցեղասպանութեան փաստը կասկածի տակ առնող ձեւակերպումները Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարան նախորդ վճռից հանուել են ոչ թէ Ցեղասպանութեան իրողութեան հարցում դատարանի միանշանակ համոզուածութեան պատճառով, այլ` դատաւորների միջեւ տարաձայնությունների: Նրանցից տասը նշել է, որ քննութեան առարկան Փերինչէքի ազատ արտայայտուելու իրաւունքն է, այլ ոչ թէ Ցեղասպանութեան փաստի վիճարկումը: Մինչդեռ` դատաւորներից միայն եօթն են Ցեղասպանութիւնը յստակ պատմական փաստ համարել:
Սա առաւել քան հասկանալի է դարձնում, որ չի կարելի երբեք յոյս ունենալ, թէ Ցեղասպանութեան ճանաչմանը հնարաւոր է հասնել միջազգային դատարանների միջոցով: Նրանց կողմից կայացուող որոշումները ոչ այնքան իրաւական, որքան քաղաքական նշանակութիւն ունեն: Այս դէպքում էլ Մարդու Իրաւունքների Եւրոպական Դատարանը դիմել է, այսպէս կոչված, «Եւ՚ մեխին, Եւ՚ նալին» ձեւին. մի կողմից` խօսքի ազատութեան սկզբունքի հիման վրա ճանաչում է Ցեղասպանութեան փաստը վիճարկելու` Փերինչէքի, հետեւաբար` ցանկացած անձի իրաւունքը, միւս կողմից` ճանաչում է «իրենց եւ իրենց նախնիների արժանապատվութեան նկատմամբ յարգանք պահանջելու»` հայերի իրաւունքը: Սա յաւերժ դատական վէճերի տեղի տուող մօտեցում է: Որովհետեւ Ցեղասպանութիւնը բացայայտօրէն ժխտողներն իրենց հերթին են պաշտպանուելու համար յղում կատարելու Փերինչէքի գործով այս որոշմանը եւ այն նախադէպային համարելու, հայութիւնը` իր հերթին: Այնպէս ո`ր չի բացառւում, որ սա ոչ թէ հարցին վերջն է, այլ խառնաշփոթ ստեղծող մի նոր գործընթացի սկիզբ:

Գէորգ Դարբինեան
(յապաւումով)

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles