“ՄԵՆՔ ՀՈՍ ԵՆՔ ԵՒ ՀՈՍ ՊԻՏԻ ՄՆԱՆՔ“

0 0
Read Time:8 Minute, 9 Second
Քեսապի համայնապատկերը...
Քեսապի համայնապատկերը…

 

ԳՐԻ­ԳՈՐ ԳՐԱՃ­ԵԱՆ

Այս­պէս կ՛ար­տա­յատ­ուին հիւ­սի­սա­յին Սուր­իոյ հայ­կա­կան գիւ­ղե­րու` Քե­սա­պի, Ղը­նէմի­էի, Եա­գուպի­էի բնա­կիչ­նե­րը ընդ­հան­րա­պէս:

Ձմրան եղա­նա­կին այս գիւ­ղե­րը գրե­թէ կը պարպ­ուին եւ տա­րի­քա­ւոր­ներ, պար­տիզ­պան­ներ եւ մի քա­նի հո­ղին ամուր փա­րած “խեն­թեր“ կը պա­հեն անոնց գո­յու­թիւնը: Ամ­րան` Լա­թաք­իա, Հա­լէպ կամ Պէյ­րութ գոր­ծով մեկ­նող­նե­րը, կը վե­րա­դառ­նան իրենց ըն­տա­նիք­նե­րով, վե­րա­կեն­դա­նաց­նե­լով գիւ­ղե­րու կեան­քը:

Օգոս­տո­սին գիւ­ղա­կան տու­նե­րը բնակ­ուած են գրե­թէ հա­րիւր տո­կո­սով: Քա­ղա­քէն եկող մա­նուկ­ներ եւ պա­տա­նի­ներ իրենց խան­դա­վա­ռու­թեան գա­գաթ­նա­կէ­տը կ՛ապ­րին, երբ կը պե­ղեն գիւ­ղին հարս­տու­թիւնը` պտղա­տու ծա­ռե­րը, ըն­կու­զե­նի­նե­րը, բան­ջա­րա­նոց­նե­րը: Պար­սա­տիկ կը պատ­րաս­տեն թռչուն որ­սա­լու հա­մար, կրակ կը վա­ռեն կո­րեկ խո­րո­վե­լու, ծառ եւ լեռ կը մագլ­ցին եւ հոգ չէ թէ կարճ ժա­մա­նա­կի մը հա­մար` կ՛ըմ­բոշխ­նեն գիւ­ղի նա­հա­պե­տա­կան կեան­քը ազ­գա­կան­նե­րով եւ հա­րա­զատ­նե­րով:s anna

Եագուպիէի Սուրբ Աննա...
Եագուպիէի Սուրբ Աննա…

Արե­ւա­ծա­գին գիւ­ղին աք­լոր­նե­րը նոր օրը կ՛ա­ւե­տեն եւ մնաց­եալ ժա­մե­րուն մե­ղու­նե­րուն վզզոցն ան­գամ լսե­լի կ՛ըլ­լայ հան­դարտ եւ լուռ մթնո­լոր­տին մէջ: Օր­ուան ըն­թաց­քին, մինչ մար­դիկ կ՛եր­թան իրենց հո­ղա­գոր­ծա­կան աշ­խա­տանք­նե­րուն, տան­տի­կին­ներ տու­նը կար­գի կը դնեն. գե­տին փռուած ան­կո­ղին­նե­րը արե­ւուն կը հա­նեն, տան մուտ­քին, տաշ­տին մէջ փոք­րիկ­նե­րը կը լոգց­նեն, պար­տէ­զէն քաղ­ուած թարմ բան­ջա­րե­ղէ­նով, մայ­րա­մու­տին գոր­ծէն վե­րա­դար­ձող տղա­մար­դոց հա­մար ընթ­րիք կը պատ­րաս­տեն:
Այս­պէս է գիւ­ղա­կան կեան­քի առօր­եան բա­ցի գիւ­ղի եկե­ղեցիի տօ­նի շա­բա­թա­վեր­ջէն, երբ ընդ­հա­նուր ան­դոր­րը կը խախ­տի եւ ուխ­տա­ւոր­ներ, ազ­գա­կից­ներ, իրենց աղմ­կոտ ինք­նա­շարժ­նե­րով կը հաս­նին հան­դարտ գիւ­ղին բե­րե­լով քա­ղա­քի ժխո­րը:

Օգոս­տոս 28-29-ը, այս տե­սա­կի շա­բա­թա­վերջ մըն էր Եա­գուպի­էի հա­մար:

Եա­գուպի­էն, Հա­լէ­պէն Քե­սապ տա­նող մայ­րուղի­էն դէ­պի հիւ­սիս թե­քող ճամ­բուն վրայ կա­նա­չա­պատ, հայ­կա­կան գիւղ մըն է: Գիւ­ղի մուտ­քին ցու­ցա­տախ­տա­կը հա­յե­րէ­նով բա­րի գա­լուստ կը մաղ­թէ այ­ցել­ուին, մինչ մայր ճամ­բան, իրար­մէ բաժ­նե­լով հայ եւ լա­տին թա­ղա­մա­սե­րը, կ՛եր­կա­րի մին­չեւ բար­ձուն­քին կա­ռուց­ուած հայ­կա­կան Ս. Ան­նա եկե­ղե­ցին:

Գիւ­ղին եր­կու հատ­ուած­նե­րը` հայ եւ լա­տին, որոնք մի­եւ­նոյն ար­մատ­նե­րը ու­նե­ցած են, քսա­նա­կան թուա­կան­նե­րէն ի վեր բաժն­ուած են իրար­մէ հսկա­յա­կան տա­րա­կար­ծու­թեամբ մը, որուն իբ­րեւ հե­տե­ւանք` լա­տին­նե­րը ամ­բող­ջու­թեամբ արա­բա­ցած են: Այ­ցե­լուն թէ­եւ կը լսէ Վար­դան, Աս­պետ, Սու­րէն, Մել­քոն հայ­կա­կան անու­ննե­րը, սա­կայն կ՛անդ­րա­դառ­նայ, թէ խօ­սակ­ցա­կան լե­զուն արա­բե­րէնն է:

...եւ Ղընէմիէի Սուրբ Գէորգ եկեղեցիները
…եւ Ղընէմիէի Սուրբ Գէորգ եկեղեցիները

Շա­բաթ, կէ­սօ­րէ ետք, ուխ­տա­ւոր­նե­րով գիւղ ժա­մա­նող ինք­նա­շարժ­նե­րը փոշիի ամպ մը կը բարձ­րաց­նեն արե­ւու ճա­ռա­գայթ­նե­րէն խան­ձած գիւ­ղին վրայ: Պայ­թու­ցիկ­նե­րու անընդ­հատ ձայ­նը, ինք­նա­շարժ­նե­րու ճչա­կը եւ դուր­սէն ժա­մա­նող­նե­րուն հա­յե­րէն բարձ­րա­ձայն խօ­սակ­ցու­թիւնը, նշան­ներ են, թէ տօ­նը սկսած է ար­դէն: Երե­կոյ­եան, դէ­պի Ս. Ան­նա եկե­ղե­ցին տա­նող բար­ձուն­քը եռու­զե­ռի մէջ է: Երի­տա­սարդ տղաք ու աղ­ջիկ­ներ, եղ­նիկ­նե­րու նման ցատկռ­տե­լով կը բարձ­րա­նան եկե­ղեցի­ին զա­ռի­վե­րը եւ ան­կէ կ՛իջ­նեն վար: Անոնք խան­դա­վա­ռու­թեամբ իրենց գի­շե­րա­յին ծրա­գիր­նե­րը կը մշա­կեն: Տա­րեց­ներ, որոնց­մէ շա­տեր ոտա­բո­պիկ, շնչա­հատ կը հաս­նին եկե­ղեց­ւոյ գա­ւի­թը. պահ մը կը հանգ­չին, ապա եր­կիւ­ղա­ծու­թեամբ մոմ կը վա­ռեն եւ Ս. Ան­նա­յէն օգ­նու­թիւն կ՛ա­ղեր­սեն:

Եկե­ղեցի­ին ժամ­կո­չը մուր­ճի հար­ուած­ներ տա­լով պա­տէն կախ­ուած տա­փակ, քա­ռան­կիւ­նա­ձեւ, իւ­րա­յա­տուկ մե­տա­ղէ զան­գա­կին, հա­ւա­տաց­եալ­նե­րը աղօթ­քի կը հրա­ւի­րէ: Զան­գին զիլ ձայ­նը կ՛ար­ձա­գան­գէ ամ­բողջ գիւ­ղին մէջ: Ան­դին, Եա­գուպի­էի “Ազ­գա­յին Վե­րած­նունդ“ պա­րա­խում­բի պա­տա­նի-պար­մա­նու­հի­նե­րը տոհ­միկ պա­րե­րով կը խան­դա­վա­ռեն խրախ­ճան­քին մաս­նակ­ցող` եկե­ղեցի­ին գա­ւի­թը հա­ւաք­ուած ներ­կա­նե­րը: Բո­լորն ալ անխ­տիր, իրենց մարմ­նի շար­ժում­նե­րով, իրենց հոգի­ով ու սրտով կը մաս­նակ­ցին պա­րե­ղա­նակ­նե­րուն: Բեմ կը հրա­ւիր­ուի երի­տա­սարդ եր­գի­չը, որ ներ­կա­նե­րուն կը խոս­տա­նայ առանց դա­դա­րի եր­գել երե­կոյ­եան ժա­մը եօ­թէն մին­չեւ առա­ւօտ­եան ժա­մը եօ­թը:

Եւ հայ­կա­կան Եա­գուպի­էն ան­քուն գի­շեր մը կ՛ան­ցը­նէ ար­թուն պա­հե­լով նա­եւ լա­տին­ներն ալ, հա­ւա­նա­բար այն յոյ­սով որ կրնան խղճա­հա­րու­թիւն մը ու­նե­նալ եւ վե­րա­դառ­նալ իրենց ար­մատ­նե­րուն:

Կի­րա­կի առա­ւօտ, Հա­լէ­պէն ժա­մա­նող Հ.Մ.Ը.Մ.-ի փո­ղե­րա­խում­բը եւ սկաուուտ­ներ, սուր­ի­ա­կան եւ հայ­կա­կան դրօ­շակ­նե­րով կը տո­ղան­ցեն մայր ճամ­բէն դէ­պի եկե­ղե­ցի: Իրենց կը հե­տե­ւին Հա­լէ­պի հա­յոց առաջ­նոր­դը, ինչ­պէս նա­եւ գիւ­ղին երե­ւե­լի­նե­րը եւ հիւ­րեր:

Եկե­ղեցի­ին մուտ­քը զար­դար­ուած է հայ­կա­կան եռա­գոյն փու­չիկ­նե­րով: Գա­ւի­թի հնա­մե­նի ծա­ռի ճիւ­ղե­րէն վար կը սա­հին եռա­գոյն ժա­պա­ւէն­ներ: Այս բո­լո­րը ցոյց տա­լու արար աշ­խար­հին, թէ Ս. Ան­նան հայ է, տասն­չոր­րորդ դա­րէն մնա­ցած եկե­ղե­ցին հայ առա­քե­լա­կան է. Եա­գուպի­էն ի՛նքը հայ­կա­կան գիւղ է:

Եկե­ղե­ցա­կան արա­րո­ղու­թե­նէն եւ օրհն­ուած մա­տա­ղի բաշ­խու­մէն ետք ուխ­տա­ւոր­նե­րը կը սկսին հե­ռա­նալ եւ գիւ­ղին վրայ հետզ­հե­տէ կ՛իջ­նէ հան­դար­տու­թիւն եւ լռու­թիւն:

Շա­բաթ մը առաջ, Ս. Աս­տու­ծած­նայ տօ­նին առ­թիւ, մի­եւ­նոյն մթնո­լոր­տը կը տի­րէր Քե­սա­պի ինչ­պէս նա­եւ հայ­կա­կան Ղը­նէմիէ գիւ­ղին մէջ, իսկ նա­խոր­դող շա­բա­թը Արա­մօ-ի մէջ` Ս. Ստե­փա­նոս եկե­ղեցիի տօ­նին առ­թիւ:

Հիւ­սի­սա­յին Սուր­իոյ հայ­կա­կան գիւ­ղե­րը տասն­եակ հա­րիւ­րա­ւոր տար­ուան անց­եալ մը ու­նին: Անոնք ներ­կա­յիս, իրենց գո­յու­թեան պայ­քա­րը կը մղեն ար­տա­գաղ­թին, արա­բա­կա­նա­ցու­մին, օտար կրօ­նա­տե­ղի­նե­րուն‘ մզկիթ­նե­րուն եւ վեր­ջա­պէս պար­տիզ­պա­նա­կան  ան­հատ­նում դժուա­րու­թիւն­նե­րուն դէմ:

Ասա­տուր Ասա­տուր­եա­նի Ղը­նէմի­էի մտեր­միկ տան մէջ մեր խօ­սակ­ցու­թիւնը կ՛ընդ­հատ­ուի երե­կոյ­եան, մզկի­թէն սփռուող “էզէն“-ի խլա­ցու­ցիչ ձայ­նին պատ­ճա­ռաւ: Երե­ւոյ­թը ընդվ­զե­ցու­ցիչ եւ անըն­դու­նե­լի է բո­լո­րիս հա­մար: Մի քա­նի վայրկ­եան ետք, երբ հան­դար­տու­թիւնը կը վե­րա­դառ­նայ գիւղ, Ասա­տուր ցոյց կու տայ պար­տէ­զին մէջ կրա­կին վրայ սմբուկ խո­րո­վող իր փոք­րիկ­նե­րը` Սի­րա­կը, Սու­րէ­նը, Սիւ­զին եւ բարձ­րա­ձայն կը յայ­տա­րա­րէ.

– Իմ մեծ հայրս եւ հայրս հոս ապ­րած են. ես ալ հոս կ՛ապ­րիմ, իմ զա­ւակ­ներս ալ, իրենց զա­ւակ­ներն ալ հոս պի­տի ապ­րին:

2010

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles