ՄԵՆՔ՝ ՄԵՐ ՆԵՐԿԱՆ ՈՒ “ԾԱՆՕԹ“ ԱՊԱԳԱՆ

0 0
Read Time:5 Minute, 20 Second

p6

Համադրեց՝ ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆ
Ատենէ մը ի վեր հետաքրքիր իրադարձութիւններ սկսած է կատարուիլ Սփիւռքահայութեան ու նաեւ մեր հայրենիքի շուրջ: Խօսելով Սփիւռքի եւ մանաւանդ անոր մայր գաղութ՝ Սուրիոյ եւ կամ Հալէպի ներկայ իրավիճակի մասին, կը տեսնենք, որ մեզ յուսահատութեան ճամբուն տարած ու արդէն հասցուցած են: Անորոշ վիճակ: Անծրագիր ու անժամանակ արտագաղթ:
Միւս կողմէ, մեկնելով Ատրպէյճանի ռազմատենչ ախորժակներէն, անոր սպառազինման արշաւէն եւ մանաւանդ Արցախի սահմանին վրայ հրադադարի ամէնօրեայ խախտումներէն, շատերու կարծիքով այս իրադարձութիւնները կը վկայեն, թէ Ղարաբաղեան գործընթացը վերջ ի վերջոյ պիտի հանգի պատերազմով: Այլ խօսքով, այսօր ալ հեռու ենք խաղաղութենէն եւ Ղարաբաղեան պատերազմը իր աւարտը չէ գտած:
Առաւել՝ Հայաստան, Հոկտեմբեր 10, 2014ին, պաշտօնապէս ստորագրեց Եւրասիական Տնտեսական Միութեան միանալու փաստաթուղթերը: Այս կը նշանակէ թէ Եւրասիական Տնտեսական Միութեան անդամները իրենց խորհրդարաններուն մէջ մինչեւ տարեվերջ, եթէ վաւերացնեն պայմանագիրը (որուն կասկած չկայ)։

Յունուար 1, 2015էն սկսեալ, Հայաստան կը դառնայ Եւրասիական Տնտեսական Միութեան լիիրաւ անդամ:
Բոլոր այս անցուդարձերը խորապէս մեզ կը մտահոգեն. նոյնիսկ մեզմէ շատեր վախով, կասկածանքով եւ վերապահութեամբ կÿարտայայտուին կամ կÿանդրադառնան այս մասին:
Փորձագէտներու կարծիքով, Հայաստանի Կովկասեան շրջանէն ներս 1990ականներուն ունեցած դերը, որ մինչեւ հիմա ի շահ Հայաստանին եղած էր, այս օրերուն հաստատապէս փոխուած է: Արեւմուտքին համար այլեւս նպաստաւոր չէ Հայաստանի այս մենաշնորհ իրավիճակը, որովհետեւ այս ձեւով միայն Մոսկուան եւ Անգարան են գլխաւոր օգուտ քաղողները: Միւս կողմէ շատ յստակ է, թէ Կովկասի մէջ զէնքի գլխաւոր մատակարարները այս երկու երկիրներն են:
Նաեւ տեսանելի, է թէ Մոսկուան, հակամարտ երկու կողմերուն հետ ալ (Հայաստան եւ Ատրպէյճան) կը համագործակցի, որովհետեւ իրեն համար էական ու առաջնահերթ խնդիր է ամրապնդել իր դիրքը ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաեւ՝ Ատրպէյճանի մէջ:
Այս օրերուն օտար դիւանագէտներու հաստատումով Ռուսիա ամէն կերպ կամ խոչընդոտ պիտի ստեղծէ Ղարաբաղեան հակամարտութեան լուծման, իրեն յարմար ճանապարհ մը գծելու համար: Չմոռնանք, որ եթէ ան Հայաստանի հետ նոր պարտաւորութիւններ ստորագրէ եւ յանձն առնէ մեր երկրի անվտանգութիւնը, նոյն ատեն սակայն շրջանի ուժերու հաւասարակշռութիւնը պահելու համար ստիպուած է զինել Ատրպէյճանը:
Այս բոլոր արարքները ցոյց կու տան, որ Կովկասէն ներս Մոսկուան ինքն է գլխաւոր դերակատարը, միակ որոշողը թէ խաղաղութիւն պիտի ըլլայ կամ ոչ: Հոս, կարելի չէ ռուսերը մեղադրել, որովհետեւ, եթէ իրենց տեղ ուրիշ մեծ պետութիւն մը ըլլար, նոյնը պիտի ընէր:
Իսկ գալով հայրենի մեր քաղաքական գործիչներուն պէտք է ըսել, թէ իրենց կարծիքով հայ-ռուսական համաձայնութիւնները միշտ պիտի ամրապնդեն Հայաստանի ազգային անվտանգութիւնը: Ռազմական առումով, այս մէկը ճիշդ է եւ ներկայիս Հայաստան ուրիշ այլընտրանք չունի։ Անոր համար է, որ մենք մեր քաղաքագէտներէն կÿակնկալենք աւելի հասունութիւն, ճշգրիտ եւ դրական հեռանկարներ ու այդ ուղղութեամբ ալ նոր քայլեր։
Դարձեալ օտարներու համաձայն Երեւան-Մոսկուա այս մերձերցումը Մերձաւոր Արեւելքի մէջ Արեւմուտքի շահերուն դէմ կը նկատուի եւ կը խանգարէ զայն, որովհետեւ այս ձեւով միակ օգտուողներ են Մոսկուան, Անգարան եւ Թեհրանը եւ ոչ թէ Արեւմուտքը:
Համաշխարհային քաղա-քականութեան մէջ շատ յստակ է, երբ իրականութիւնը չես հասկցած, կրնաս յանկարծ պատժուիլ: Որովհետեւ այդ չհասկնալդ կրնայ սպառնալ նաեւ աշխարհի կարգին ու կանոնին։ Պէտք է ընդունինք նաեւ, որ անցեալ դարու 90ականներու սկիզբին, երբ մենք կը կռուէինք Լեռնային Ղարաբաղի անկախութեան համար, այս կռիւը ոչ միայն մեր կռիւն էր, այլ ողջ քաղաքակիրթ աշխարհի։ Հետեւաբար, Ղարաբաղի ճակատագիրը միայն մեզ չի վերաբերիր ու միայն մեր գործը չէ, այլեւ ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհի գործն է։
Եթէ Աստուած չընէ, օր մը համայն հայութիւնը որոշէ հրաժարիլ Ղարաբաղէն, ապա մեծ պետութիւնները այդ մէկը պիտի չթոյլատրեն, որ իրականանայ: Ուստի մենք, ոչ թէ մեծ ուժերու կամ զօրեղներու սպասաւորը կամ անոնց կամայակատարը պէտք է ըլլանք կամ դառնանք, այլ՝ մեր շահերէն մեկնած՝ ըլլանք անոնց գործընկերը:
Առողջ պետութիւնը իր յոյսը օտարներուն վրայ չի դներ: Մեր պատմութիւնը միշտ մեզի նոյն մարտահրաւէրներուն առաջնորդած է ու մենք մեր այս վիճակի իրականութենէն դժգոհած ենք: Անոնց ներկայութեան միշտ քննադատած ենք, պատմութեան այս կրկնութեան համար, առանց անդրադառնալու, որ պատմութեան ողբերգական պահերը կը կրկնուին այն ժողովուրդներու ճակատագրին մէջ, որոնք պատմութենէն դասեր չեն սորված:
Անձնապէս հաւատացողներէն եմ, որ մեր թշնամիները մեզ աւելի լաւ կը ճանչնան քան մենք զիրենք:
Երբ կորսնցուցած ենք մեր թագաւորութիւնները, մեր ժողովուրդի կենսական շահերը միշտ ռուսերու եւ թուրքերու շահերուն հետ փախում ունեցած են: Պատմութիւնը մեզի ցոյց տուած է, թէ իբրեւ երկու հզօր կայսրութիւններ՝ Ռուսիան ու Թուրքիան, հաւասարապէս միշտ իրենց դրացիներուն համար վտանգաւոր եղած են: Անոնք միշտ կուլ տուած են բոլոր անոնց, որոնք իրենց ճամբուն վրայ կամ իրենց քաղաքական ախորժակներուն՝ արգելք եղած են:
Ցարական եւ Օսմանեան այս երկու կայսրութիւններու համար հայերու նկատմամբ միշտ նոյն վերաբերմունքը ցուցաբերած կամ որդեգրած են: Պարզապէս մեզի համար մէկը բարբարոս ձեւով, իսկ միւսը՝ քաղաքակիրթ եղանակով: Ու մենք՝ առաջինին համար ըսած ենք չարագործ ու վատ, իսկ երկրորդին՝ փրկիչ: Ու երբեք չենք յիշեր, որ 1915ի ցեղասպանութեան օրերուն նոյն այս “փրկիչ“ կոչուած քրիստոնեայ ազգին բանակները՝ մէկ խօսքով ցարական Ռուսիոյ զօրքը կը գտնուէր ընդամէնը քանի մը ժամերու հեռաւորութեան այն վայրերէն, ուր թուրքը կը տեղահանէր ու կը ջարդէր մեր անմեղ ժողովուրդը: Այդ օրերուն ռուս բանակին դիմաց թրքական ճակատ գոյութիւն չունէր:
Եթէ այդպէս էր, հապա ինչո՞ւ մեր “փրկիչը“ չէր միջամտած ու մեզ փրկած:
Ու անկէ ետք, մենք տասնամեակներով շարունակած ենք իրարու հետ վիճիլ, ու իրարու դէմ թշնամանալ, թէ որո՞ւ պէտք է տանք նախապատուութիւնը: Որո՞ւ բարեկամ պէտք է, որ մնանք: Որո՞ւ պէտք է վստահինք: Եւ վերջապէս որո՞ւ պէտք է ուղենք մեր հայեացքը:
Կը կարծեմ, որ այս եւ բոլոր նախկին պարագաներուն ընտրութեան հարց չենք ունեցած: Ուստի մեզի կÿիյնայ պարզապէս փոխել մեր մտածելակերպն ու մօտեցումը: Կը հաւատամ նաեւ, որ առողջ ազգերը նման ընտրութեան առջեւ կանգ չեն առներ, այլ ընդհակառակն անոնք կը շարունակեն կառուցել իրենց երկիրը: Անիմաստ բանավէճեր չեն ըներ, թէ որո՞ւ հետ պէտք է ըլլան կամ մնան:
Ժամանակը եկած է, որ մենք ալ առողջ կեցուածք ունենանք, միաժամանակ յարգելով մենք զմեզ, այլապէս կրնանք վտանգել մեր ապագան: Միւս կողմէ նաեւ պէտք է հասկնանք, որ ներկայիս մենք եւ համայն Միջին ու Մերձաւոր Արեւելքը գործ ունին նոր Թուրքիոյ հետ։ Այս վերջինը նախկին քեմալական Թուրքիան չէ, այլ իր ինքնութիւնը Օսմանեան անցեալին մէջ փնտռող պետութիւն: Ահա թէ ինչո՞ւ այդ շրջանի հորիզոնին վրայ կայ ուրուագիծը Ռուսիա-Թուրքիա-Սուրիա-Իրան ռազմավարական առանցքին, որ մեծ հնարաւորութիւն կու տայ Ռուսիոյ իր ներկայութիւնը հաստատելու ամէն տեղ նոյնիսկ Ատրպէյճանի մէջ: Այս պարագային, ինչպէս օտար շրջանակներ կը հաստատեն թուաբանական պարզ հաշուով հայերս կÿիյնանք ծուղակը եւ կրնանք իբրեւ փրկագին վճարել Արցախի անկախութիւնը:
Բայց. բայց նաեւ չմոռնանք, որ այս յոռեգոյն պարագային Արեւմուտքը թոյլ պիտի չտայ, որ Ռուսիան եւ Թուրքիան միասին ղեկավարեն Կովկասը:
Այս ամէնը կը յիշենք, որովհետեւ չենք ուզեր մեծ հաւատք ընծայել ո՛չ թուրքին եւ ո՛չ ալ ռուսին, որոնք տեղ մը անպայման միասնական շահերու զուգընթաց մը ունին, մեր հաշւոյն:
Վերստին թերթատելով մեր պատմութիւնը, չենք ուզեր գոհանալ բառերու սուտ խանդավառութեամբ: Կը կարծեմ մեզի կÿիյնայ մէկդի նետել նաեւ սուտ գթութիւնները: Ուրեմն, ամէն բան կախուած է մեր ճիշդ խաղէն: Պէտք է ըլլալ զգոյշ, այս նոր վիճակէն հնարաւոր ու պատուաւոր կերպով դուրս գալու համար, այլապէս ստիպուած կÿըլլանք կրկին մեր յոյսը դնել օտարին վրայ: Իսկ վերջին՝ որպէսզի ապահով ու հանգիստ ապրինք Ղարաբաղեան հակամարտութիւնը պէտք է արագ ու շուտով վերջ մը ունենայ:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles