Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի Քաղաքական Ներկայացուցիչ Արմէն Ռուստամեանի Ելոյթը Արցախի Հանրապետութեան Անկախութեան Օրուան Առթիւ

0 0
Read Time:6 Minute, 51 Second

roustamian

Սիրելի հայրենակիցներ,
Այսօր մեր երկրորդ հայկական պետութեան` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան, 25-րդ տարեդարձն է: Դաշնակցութիւնը աւանդոյթ է դարձրել այս տօնը նշել հրապարակային, ժողովրդի հետ միասին: Այս տարեդարձը առանձնայատուկ է ոչ միայն նրանով, որ յոբելեանական է, այլ նախ եւ առաջ նրանով, որ տեղի է ունենում մեր երկու հայկական պետութիւնների համար գերլարուած, ներքին ու արտաքին լրջագոյն մարտահրաւէրներով յագեցած մի չափազանց պատասխանատու ժամանակաշրջանում:
Ուստի այսօր առաւել քան երբեւէ պահանջւում է անկեղծ ու սթափ գնահատել մինչեւ հիմա մեր ստացածն ու կորցրածը, արժեւորել մեր ձեռքբերումները, սրբագրել մեր սխալներն ու բացթողումները, չերկնչել առկայ վտանգների ու սպառնալիքների հանդէպ եւ վերահաստատելով համազգային մեր ուխտը` գնալ առաջ:
Պատմական այս հանգրուանում հայ ժողովուրդը վերականգնեց իր անկախութիւնը եւ վերադարձրեց կորսուած հայրենիքի մի հատուածը: Սա է այն գլխաւոր պատմական ձեռքբերումը, որ մեր սերունդը պարտաւոր է աչքի լոյսի պէս պահել եւ փոխանցել յաջորդ սերունդներին:
Իսկապէս պատուաբեր, բայց դժուար է եղել յաղթելը, սակայն ոչ պակաս դժուարին, բայց պատուաբեր է յաղթանակը պահելն ու ամրագրելը: 25 տարիները հէնց այս գիտակցութեամբ ենք ապրել ու յաջողել, էլ ինչու պիտի նոյն կերպ չշարունակենք: Հետեւաբար` մեր միջից պէտք է մէկընդմիշտ եւ իսպառ արմատախիլ անենք պարտուողականութեան որոմը եւ մեր կեանքը կառուցենք դարերի փորձութիւնն անցած յայտնի կարգախօսով` թէ ուզում ես խաղաղութիւն, պատրաստ եղիր պատերազմի:
Այ՛ո, խաղաղութիւնն է բնական միջավայրը արարման եւ կայուն զարգացման: Ոչ մի ողջամիտ մարդ դրան դէմ չի կարող լինել: Բայց խաղաղութիւնը չեն մուրում, այլ նուաճում են: Թշնամուն խաղաղութեան բերում են ոչ զիջելով, այլ` պարտադրելով: Եւ ուրեմն հող ու տարածք զիջելը ինքնին ոչ թէ զսպում է թշնամուն, այլ նրան դարձնում է աւելի սանձարձակ: Այս համոզումով էր, որ մեր ժողովուրդը ժամանակին վճռականօրէն մերժեց «տարածքներ խաղաղութեան դիմաց» սկզբունքով հակամարտութիւնը կարգաւորելու օրուայ իշխանութիւնների պարտուողական քաղաքականութիւնը: Չի կարող լինել ոչ մի կասկած, որ քաղաքական դիակ դառնալու նոյն ճակատագիրն է սպասում մեզանից նրան, ով կփորձի այս կամ այն կերպ վերակենդանացնել այդ տխրահռչակ սկզբունքը:
Այս վստահութիւնն է կրկին մեզ ներշնչում վերջին Ապրիլեան պատերազմը: Համայն հայութեան համախմբումը, մեր բանակի հերոսական դիմակայութիւնը ամենապերճախօս վկայութիւնն էր հայ մարդու անպարտելիութեան, անմնացորդ նուիրումի ու խիզախութեան: Համայն հայութիւնը հաշուած ժամերի ընթացքում դարձաւ մէկ բռունցք եւ հուժկու հարուածով ետ շպրտեց կրկին չափազանց ինքնահաւան ու ամբարտաւան դարձած ուխտադրուժ թշնամուն: Լիովին ձախողուեց նոր շփման գիծ արձանագրելու, գոյավիճակը ռազմական ճանապարհով փոխելու, սեփական պայմանները թելադրելու նպատակով սանձազերծուած եւ Հիթտլերեան պլիցքրիկի ոգով ներշնչուած Ալիեւեան նորօրեայ արկածախնդրութիւնը: Կրկին հայկական բռունցքն էր ստիպողը, որ պատերազմը սկսողը պատերազմից փախչի եւ հրադադար խնդրի: Կրկին փաստուեց, որ միջազգային անվտանգութեան համակարգերը ի զօրու չեն ժամանակին միջամտելու եւ արդիւնաւէտօրէն կանխելու պատերազմական գործողութիւնները: Կրկին առիթ եղաւ վերահաստատելու, որ հէնց իրեն զոհ ներկայացնող Ատրպէյճանն է միակ եւ ամբողջական պատասխանատուն շարունակաբար պատերազմ հրահրելու եւ դրա հետեւանքների համար:
Ապրիլեան պատերազմի օրերին, ինչպէս ժամանակին Արցախեան շարժման արշալոյսին, ամենալաւ առիթը կար ըստ արժանուոյն կարեւորելու եւ համայն հայութեան ազգային զարթօնքով առաջացած համախմբումը զօրաշարժի բերելու համար: Սակայն, դժբախտաբար, ոչ միայն այդ հնարաւորութիւնը եւս մէկ անգամ լիարժէք չօգտագործուեց, այլ ի յայտ եկաւ «Սասնայ ծռեր»ի երեւոյթը, որ նոր փորձութեան մատնելով հայոց պետականութիւնը` խարխլեց մեր ներքին ու արտաքին անվտանգութիւնը, ջլատեց մեր միասնութիւնը` հասարակութեանը կրկին բաժանելով իւրայինների եւ օտարների: Միեւնոյն ժամանակ ակնյայտ պէտք է լինի, որ երկրում անյապաղ բարեփոխումների իրականացումը, կուտակուած դժգոհութիւնն ու լարուածութիւնը լիցքաթափելը այլեւս հրամայական անհրաժեշտութիւն են:
Անշուշտ, համակարգուած, հետեւողական եւ ծրագրաւորուած փոփոխութիւնները երկրում լիարժէքօրէն կը հունաւորուեն եւ կ՚երաշխաւորուեն, երբ խորհրդարանական կառավարման եւ ժողովրդավարական ընտրութիւնների անցկացման համակարգերը մօտ ապագայում արդէն կեանքի կը կոչուեն եւ վերջ կը դրուի Հայաստանում չարիք դարձած անձնիշխանութեանը: Սակայն ոչինչ չի խանգարում, որ այս հեռանկարին համապատասխան անհրաժեշտ գործընթացները քաջալերուեն արդէն այսօր:
Սիրելի հայրենակիցներ,
Անցած 25 տարիները աներկբայօրէն փաստում են, որ մեր սերունդների արժանապատիւ կեանքն ապահովելու, մեր ազգային նպատակներից չշեղուելու գլխաւոր պայմանը «Զարգանալ չզիջելով» կարգախօսով առաջնորդուելն է: Սա է դժուարին, բայց պատուաբեր ճանապարհը: Հակառակը հեշտ է, բայց կործանարար: Քանզի եթէ շարունակաբար զիջենք մեր շահերը, իբր որ կարողանանք զարգանալ, էլ շահ չի մնայ ոչ միայն զարգանալու, այլ որեւէ այլ բանի համար:
Հետեւաբար, առաջնորդուել «Զարգանալ չզիջելով» կարգախօսով, նշանակում է մասնաւորապէս ամրապնդել այն գաղափարը, որ Արցախի ազատագրուած տարածքները ոչ թէ բեռ են, որից պէտք է օր առաջ ազատուել, այլ զարգացման մեծագոյն հնարաւորութիւն: Աւելին` սա նշանակում է կառուցել մեր տնտեսական քաղաքականութիւնը այնպէս, որ համապատասխանի շրջափակուած եւ պատերազմի մէջ գտնուող երկրի կարգավիճակին ու պայմաններին: Պէտք է ունենալ այն մշտական համոզումը, որ աւելի լաւ է լինել շրջափակուած, բայց պահպանել ներկայ 42000 քառ. քլմ. տարածքները հայկական, քան ունենալ բաց սահմաններ, բայց զրկուել կենսական նշանակաթեան մեր տարածքներից:
Իհարկէ, բանակցային գործընթացն ունի իր տրամաբանութիւնը, եւ եթէ մենք ունենալով բոլոր հիմքերը պնդում ենք, որ Ատրպէյճանը իր պահուածքով վեր է ածուել անբանակցելի կողմի, չպէտք է առիթ տանք, որ նոյն մեղադրանքը միջնորդները ներկայացնեն նաեւ մեզ: Հետեւաբար, գնալ բանակցութիւնների նախապայմանով, որ հայկական կողմի որեւէ զիջում չպէտք է յանգեցնի ստատուս քուոյի փոփոխութեանը, փաստացի նշանակում է ոչ այլ ինչ, քան հրաժարում բանակցութիւններից` դրանից բխող բոլոր վտանգներով:
Հայաստանի ու Արցախի մարտավարական սկզբունքը Ատրպէյճանի հետ համակարգութիւնը կարգաւորելու գործընթացում յստակ է ու հասկանալի` պատրաստ լինելով պատերազմի, խուսափել պատերազմից եւ մնալ փոխադարձ վէճերն ու խնդիրները առանց ուժի կամ դրա սպառնալիքի կիրառմամբ լուծելու միջազգայնօրէն ընդունուած չափանիշների շրջանակում: Իսկ այդպիսի խաղաղ կարգաւորման միակ միջոցը բանակցութիւններն են, որից հրաժարուելը չի բխում մեր շահերից:
Սակայն բանակցութիւնների միջոցով հիմնախնդրի արդար լուծումն ապահովող հայկական կողմերի հետապնդած հայեցակարգը պէտք է յենուի Արցախի ժողովրդի արտայայտած կամքի վրայ, ենթադրի Ատրպէյճանի կողմից միաժամանակեայ եւ համաչափ զիջումներ եւ լինի համահունչ խաղաղ կարգաւորման միջազգային նորմերին ու չափանիշներին:
Առ այդ Արցախեան հիմնախնդրի կարգաւորման հայեցակարգը պէտք է հետապնդի հետեւեալ խնդիրների լուծումը`
1. Առաջնորդուել 1991-ի անկախութեան եւ 2006-ի սահմանադրական հանրաքուեներով Արցախի ժողովրդի արտայայտած կամքով: Ըստ որոնց հռչակուած է անկախ պետութիւն Լղիմ-ի եւ Շահումեանի շրջանների տարածքները ամրագրող սահմաններով եւ հաստատուած է, որ մինչեւ Լ.Ղ.Հ. պետական տարածքի ամբողջականութեան վերականգնումն ու սահմանների ճշգրտումը, հանրային իշխանութիւնն իրականացւում է փաստացի Լ.Ղ.Հ. իրաւազօրութեան ներքոյ գտնուող տարածքներում:
Այսպիսով, որեւէ կարգաւորում, որ չի ապահովում Լ.Ղ.Հ. անկախ կարգավիճակի եւ նրա տարածքային ամբողջականութեան վերականգնման հետ կապուած հարցերի առաջնահերթ լուծում, անընդունելի է: Անընդունելի է ոչ միայն Դաշնակցութեան, այլեւ Արցախի ողջ ժողովրդի համար:
2. Բանակցային գործընթացի լիարժէքութեան ու արդիւնաւէտութեան համար ապահովել Լ.Ղ.Հ. լիիրաւ մասնակցութիւնը բանակցութիւններին:
3. Միջազգային արդիւնաւէտ վերահսկողութիւն սահմանել` ապահովելու 1994-95 թուականների զինադադարի եռակողմ պայմանագրի անվերապահ կատարումը:
4. Բանակցային գործընթացը հունաւորելու եւ Ատրպէյճանի ռազմատենչ ու հակահայկական քաղաքականութիւնը չէզոքացնելու համար նոր թափ հաղորդել Լ.Ղ.Հ. միջազգային ճանաչման գործին:
5. Անվտանգութեան եւ պաշտպանութեան միասնական համակարգ հաստատելու նպատակով Հ.Հ. եւ Լ.Ղ.Հ. միջեւ կնքել ռազմաքաղաքական դաշինք` ամրագրելով Լ.Ղ.Հ. անկախութեան եւ անվտանգութեան երաշխաւորը լինելու ՀՀ կարգավիճակը` ի նկատի ունենալով անհրաժեշտ պահին Հայաստանի կողմից Լ.Ղ.Հ. ճանաչման հնարաւորութիւնը:
6. Ձեւաւորել Ադրբեջանի կողմից իրականացուած ագրեսիան եւ ռազմական յանցագործութիւնները ապացուցող փաթեթ եւ հասնել դրանց միջազգային դատապարտմանը:
7. Արցախեան ազատամարտի յաջողութիւնները ամրապնդելու եւ հիմնախնդրի հայանպաստ լուծումը կանխորոշելու նպատակով իրականացնել Արցախի վերաբնակեցումը:
Սիրելի հայրենակիցնէր,
Այսօր Լ.Ղ.Հ.-ում ընթացքի մէջ են սահմանադրական նոր փոփոխութիւնների հետ կապուած քննարկումները: Այդ փոփոխութիւնների անհրաժեշտութիւնը ներշնչուած էր ի սկզբանէ Հայաստանում կատարուող նմանատիպ գործընթացներով եւ տրամաբանօրէն ակնկալւում էր, որ պէտք է նոյն ուղղութեամբ ընթանային: Ըստ այդմ, պատահական չէր, որ Արցախի հիմնական քաղաքական ուժերը ի սկզբանէ պաշտպանում էին հէնց դէպի խորհրադարանական համակարգի անցնելու գաղափարը: Հրապարակուած նախագիծը, տարօրինակօրէն, չի համապատասխանում այդ քաղաքական տրամադրութիւններին եւ առաջարկում է անցում որեւէ տեղ չփորձարկուած, կառավարման իր ձեւով նորարարական մի համակարգի: Պարոնայք, երկրի չճանաչուած լինելը այն փորձադաշտի վերածելու առիթ չէ, այլ հակառակը` նրա ճանաչմանը կարող է առաւելապէս նպաստել աշխարհում ընդունուած դասական ժողովրդավարական համակարգերի տեղայնացումը: Իսկ Արցախի պարագայում սահմանադրական որեւէ փոփոխութիւն ինքնանպատակ չի կարող լինել, այլ պէտք է հետապնդի յստակ երկու հիմնական նպատակ: Այն է` նպաստել ԼՂՀ միջազգային ճանաչմանը եւ պետութեան հզօրացմանը` ամրապնդելով նրա ժողովրդավարական եւ իրաւական համակարգերը:
Ներկայացուած նախագիծը մեզ կարող է հեռացնել հէնց այս նպատակներից, քանզի միջազգային ճանաչման գործընթացը խթանելու համար չեն անում քայլեր, որ համահունչ չեն միջազգային փորձին եւ դժուարացնելու են մեր օտարերկրեայ գործընկերների լոբբիստական աշխատանքները: Իսկ եթէ ուզում ենք առաջ մղել երկրի հզօրացման եւ ժողովրդավարացման գործընթացները, ապա դա պիտի կատարուի անցած փորձի հիման վրայ եղածը լաւացնելով, ոչ թէ փորձարկումներով` նոր խնդիրներ յարուցելով: Հէնց այս դէպքերից խուսափելու համար է, որ ժողովուրդն ասում է. ՚լաւ է փորձած թանը, քան անփորձ մածունըՙ:
Արցախում պետականութեան ամրապնդման եւ զարգացման հեռանկարային ծրագրերը պէտք է ապահովեն ՚ԼՂՀ անկախութիւնից դէպի Հայաստանի հետ միացումՙ ռազմավարութեան սահուն իրացումը: Այս նպատակին պէտք է ծառայեն նաեւ որեւէ փուլում իրականացուող սահմանադրական փոփոխութիւնները եւ այդ համոզումով է, որ Դաշնակցութիւնը Արցախում եւս պաշտպանում է խորհրդարանական համակարգին անցնելու գաղափարը:
Սիրելի հայրենակիցներ,
25 տարին լիովին բաւարար ժամանակ է փաստելու որեւէ պետութեան կայացած լինելը, նրա կենսունակութիւնը եւ իր անկախութիւնը պաշտպանելու կարողութիւնը: Այսօր մի ամբողջ սերունդ է ծնուել ազատութեան մէջ ու մեծանում է վայելելով իր հայրենիքի անկախութիւնը: Մենք պարտաւոր ենք պահել, պահպանել մեր եւ նոր սերունդների ազատութիւնն ու անկախութիւնը` նրանց փոխանցելով սեփական հայրենիքում ապրելու ու արարելու բերկրանքը:
Կեցցէ՛ ազատ ու անկախ Արցախը,
Կեցցէ՛ Հայաստան, Արցախ, Սփիւռք եռամիասնութիւնը:
Արցախը Հայաստան է, եւ վերջ:

Սեպտեմբեր 2, 2016

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles