ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՎԱՐՈՅԹԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑԻՆ ՎԵՐՋԱԿԷ՞ՏՆ Է

0 0
Read Time:5 Minute, 19 Second

Յ. Պալեան

Անկումը պարտութիւն չէ:

Պարտութիւն է մնալ հոն ուր ինկած ենք:

Սոկրատ

 

            Հայաստանի Հանրապետութիւնը իր վերանկախացումէն ի վեր, իր գտնուած աշխարհաղաքական շրջանի բարդութիւններուն մէջ միշտ ունեցած է գոյութենական խնդիր: Խօսքը կը վերաբերի Հանրապետութեան, քանի որ Հայաստան հասկացողութիւնը որպէս պատմական եւ քաղաքական ըմբռնում աւելի ընդգրկուն է որպէս իմաստ, ունի պատմական եւ իրաւունքի խորքային նշանակութիւն՝ հայ ժողովուրդին համար, ինչ որ յաճախ կը մոռնանք:

            Վերանկախացած Հանրապետութեան երեսուն տարիները հայ քաղաքական միտքի տեսադաշտը սեղմեցին: ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆի քաղաքական վարքագիծը դադրեցաւ առաջադրանք ըլլալէ, շարունակելով խորհրդային քաղաքական ապազգային իրապաշտութիւնը, ըստ որուն Խորհրդային Միութիւնը Թուրքիայէն հողային պահանջ չունէր: Այսօր կը գտնուինք այս կէտին վրայ:

            Գումարուեցան նահանջներ եւ իրողական պարտութիւններ:

            Հանրապետութիւնը Թուրքիայէն հողային պահանջ չունի: Այդ պահանջը ոչ մէկ ձեւով օրակարգ է իրեն համար:

            Միացեալը շարունակեց մնալ հայրենահանուածներու սփիւռքի պահանջատիրութեան գաղափարական առանցքը, քանի որ այդ սփիւռքը բռնագրաւուած Հայաստանի արդիւնքն էր, ան ինքզինք կը համարէր  տէր այն հայրենիքին ուրկէ հեռացուած էր, միշտ փայփայելով անոր ազատագրութեան երազը, ոմանց համար՝ ցնորքը, ան կը պահէր վերադարձի յոյսը, անանջատելիօրէն զուգորդուած ցեղասպանութեան, անոր ճանաչման, անոր հատուցման՝ որ բռնագրաւուած տարածքներու վերադարձն էր հայ ժողովուրդին:

            Հանրապետութիւնը իր սեղմուած եւ սեղմուող տարածքի պահպանման եւ պաշտպանութեան խնդիր ունի: Իր օրակարգէն դուրս է ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ, ան չի ներկայանար որպէս ԻՐԱՒԱՏԷՐ բռնագրաւուած Հայաստանի, որ քաղաքական հիմնական առաջադրանքներու ցանկին վրայ չէ: Ինչպէս յաճախ բացորոշ կերպով կամ քաղաքական ակնարկութիւններով ըսուած է, ցեղասպանութիւն եւ բռնագրաւուած Արեւմտահայաստան Սփիւռքի հարցեր են:

            Երբ Ազգը եւ անոր Հայրենիքը  որպէս ամբողջութիւն չենք դիտեր, Հանրապետութիւնը կ’ըմբռնենք որպէս իշխանութեան մը տարածք, կը կորսնցնենք հայ ազգի հայրենիք Հայաստանի ըմբռնումը:

            Հանրապետութիւնը իր գոյապահպաման քաղաքական գործնապաշտական վարքագիծին հետեւելով, ԱԶԳԻ ԵՒ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՕՐԱԿԱՐԳ ՉՈՒՆԻ: Օր մը պիտի յանգի՞նք դրացիներու եւ թշնամիներու կողմէ հանդուրժուող իշխանապետութեան մը կարգավիճակին,- ոմանք յոռետեսութեամբ գործածեցին վիլայէթ եզրը,- ինչպէս որ են Եւրոպայի մէջ Մոնաքօ, Անտորա եւ Սէն Մարէն հանդուրժուած անկախ մանրիկ պետութիւնները:

            Այս՝ ինչ կը վերաբերի Հանրապետութեան մէջ ընթացող քաղաքական իրապաշտական-գործպապաշտական վարքագիծին:

            Սփիւռքը, իր կարգին, ինք եւս, իր հայրենասիրական եւ հայրենատիրական քաղաքական միտքը կեդրոնացուց Հանրապետութեան վրայ, այնքան՝ որ բռնագրաւուած Հայաստանի հարցը դադրեցաւ այժմէականութիւն ունենալէ, իր տեղը տուաւ Հանրապետութեան օժանդակութեան բարեսիրական գործին եւ սահմանափակուեցաւ ցեղասպանութեան ճանաչման բարոյական պայքարով:

            Կարծէք համախոհութիւն կայացած է, մոռնալու եւ անգիտանալու, թէ՝ ինչո՞ւ ցեղասպանութիւն գործուեցաւ:

            Յիշեցնե՞նք, որ ցեղասպանութիւն գործուեցաւ հողի համար:

            Ի վերջոյ աւելի դիւրին էր, մեծ յանձնառութիւն չէր պահանջեր Բարի Սամարացիի դերը, որ ազգի իրաւունքի տիրութեան եւ պաշտպանութեան տեսանկիւնէ դիտուած, ապաքաղաքանացման յանձնառութեան ընթացք էր: Հանրապետութիւնը այդ կ’ակնկալէր: Յաճախ կ’ըսեմ, որ Հանրապետութեան քաղաքական ըմբռնումը այն էր, որ Սփիւռքը կառքին հինգերորդ անիւն էր, ինչ որ կը բաւարարէր քաղքենիացած եւ քաղքենիացող սպառողական ընկերութեան մէջ խեղդուող սփիւռք(ները), հիները եւ նորերը, նաեւ՝ զանոնք կառավարող դրամատիրական էսթէպլիշմընթները:

            Եթէ օրակարգէ հանենք բռնագրաւուած Հայաստանի տարածքներու ազգին վերադարձի էական քաղաքական խնդիրը, նոյն այդ ազգի համրանքի մեծամասնութիւնը կը կորսնցնէ իր գոյացման հոգեխոցի (trauma) գիտակցութիւնը եւ զգացողութիւնը, եւ կը դատապարտուի անխուսափելի անհետացման, կ’ընդունի անհայրենիքի իր կացութիւնը, անցնելով բան չնշանակող  ծագումով հայ համայնքներու վիճակէն, ժամանակի գիծին վրայ, վաղ թէ ուշ՝ յանգելու համար անհետացման:

            «Հայաստանին օգնելու» հայրենասիրական արդար յանձնառութիւնը եւ ցեղասպանութեան ճանաչումներու հետապնդման եւ յաջողութեան արդիւնքներու անկասկած դրական բայց անհետեւանք արդիւնքները հայ քաղաքական միտքը հեռացուցին ԳՈՅԱՊԱՀՊԱՆԱԿԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՕՐԱԿԱՐԳԷՆ: Կարծէք ծալած եւ վրան նստած ենք ԲՌՆԱԳՐԱՒՈՒԱԾ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒԹԵԱՆ, որ հայրենահանուածներու սփիւռքի քաղաքականութեան առանցքն էր՝ Խորհրդային  Միութեան օրերուն եւ Հանրապետութեան վերանկախացումէն առաջ: Այսօր այդպէ՞ս է: Այս հրաժարումը իրապաշտութեան հետեւանք չէ, այլ, ինչպէս ըսուած է, ՀՈՂԱԿՏՈՐը փրկելու եւ զայն վերջնական եւ միակ հայրենիք ընդունելու պարտուողականութեան խոստովանութիւնը, որ ազգի իրաւունքէն հրաժարում է:

            Հայ քաղաքական միտքը, անկախաբար Հանրապետութեան ընդունած կամ անոր ուղղակի կամ անուղղակի կերպով պարտադրուած ընտրանքներէն, ի՞նչ հունով պէտք է ընթանայ հայրենահանուած-հայրենազրկուած սփիւռքի պարագային: Այլ խօսքով, Սփիւռքը ինքնուրոյն ազգային-հայրենատիրական քաղաքականութիւն պիտի ունենա՞յ, այսօր ունի՞: Ինչպէ՞ս պիտի հաստատէ վաղուան համագործակցութիւնը Հանրապետութեան հետ բռնագրաւուած Հայաստանի ազատագրութեան պայքարը շարունակելու եւ մղելու:

            Իսկ Հանրապետութեան ազգային քաղաքականութիւնը պիտի մնա՞յ հողակտորի սահմաններուն մէջ:

            Սփիւռքի քաղաքական միտքը յստակցման կարիք ունի:

            Զօրավիգ կանգնիլ Հանրապետութեան, անկասկա՛ծ, գիտնալով հանդերձ, որ դերակատարութիւնը այդ սահմանին մէջ պիտի մնայ, այդքանով ընդունուած է:

            Սփիւռքը միաժամանակ պիտի ճշդէ, թէ ի՞նչ է իր քաղաքական անմիջական եւ հեռանկարային քաղաքականութիւնը այն Հայրենիքին նկատմամբ, ուրկէ բրտութեամբ հեռացուած է: Աւելի պարզ. ՀԱՅ ԴԱՏը բռնագրաւուած իր երկրին համար մղուող պայքա՞ր պիտի ըլլայ, թէ պիտի բաւարարուի ցեղասպանութեան ճանաչումներով, որոնք քաղաքական փլասէպօ (placebo) են, տարրական իրատեսութեամբ՝ անհետեւանք մխիթարութիւններ:

            Ժամանակակից պարզիլիացի գրող Փաոլօ Քէօլհօ այնքա՜ն դիպուկ խօսք ունի նախաձեռնութիւններէ խուսափելու ճապկումներու մասին: Կ’ըսէ. «Կայ միայն մէկ բան որ անկարելի կը դարձնէ երազի մը իրականացումը. ձախողելու վախը»: Եթէ չենք մոռցած, եթէ կը հաւատանք, որ այսօր բռնագրաւուած Հայաստանը հայու հայրենիք է, եթէ սփիւռքը չէ կորնցուցած իր հայրենատէր ըլլալու գիտակցութիւնը, եթէ անոր կորուստը չէ արձանագրած պատմութեան կրպակատէրի շահ-վնասի տոմարին մէջ, պէտք է մտածէ, թէ ինչպէ՞ս տիրութիւն պիտի ընէ կորսուածին, որ հայրենիք է, ինքնաթելադրելով, որ պատմութիւնը չէ փակած իր օղակը:Ապա պէտք է խօսիլ ինչպէ՞սի եւ վաղուան մասին:

            Ի վերջոյ, ի՞նչ բանի համար են բռնագրաւուած Հայաստանի եւ անոր քաղաքներուն մասին գրութիւնները, արխիւային լուսանկարները, այսօր ալ շարունակուող նկարահանումները եւ սիրտ զովացնելու ծառայող հայրենասիրական անվաղորդայն ըլլալու կոչուած զբօսաշրջական արշաւները:

            Սփիւռքը, Հանրապետութեան հետ կամ առանց անոր, ի վիճակի կ’ըլլա՞յ Արեւմտահայաստանի Ազատագրութեան Դատին նուիրուած քաղաքական աշխատանքային համագումար մը կայացնելու, ոչ զիրար կրկին եւ կրկին լուսաբանելու համար գիտաժողով մը: Բազմապատիկ տարտղնուած սփիւռքը, իր բազմաթիւ կազմակերպութիւններով, անոնց յաճախ սովորական դարձած բաժանումներով եւ պառակտումներով, իրաւ եւ կեղծ հեղինակութիւններով, մրցակցութիւններով եւ անհանդուրժողութիւններով, գերադաս ըլլալու ինքնահամարումներով, ինչպէ՞ս կրնայ խմբուիլ, ո՞վ կրնայ խմբել:

            Ինչպէ՞ս նպատակասլաց միացում ստեղծել եւ գիտակցական յեղափոխութեան մը ծնունդ տալ: Սպառողական ընկերութեան մէջ ազգային հիմնականէն հեռացած-հեռացող սփիւռքեան միլիոնաւորները ինչպէ՞ս բերել իրաւատիրութեան եւ հայրենատիրութեան գիտակցութեան եւ անոր հետեւող յանձնառութեան:

            Պատմական պատասխանատուութիւն է համախմբումը Արեւմտահայաստան Հայրենիքի Ազատագրութեան դատին համար, համայնքային թափահարումներէ եւ վասն երեւելիութեան Հանրապետութեան օժանդակելու մրցակցութիւններէ:

            Խօսի՛լ այս Համագումարի մասին: Չառաջնորդուիլ բարձընտիր ըլլալու երեւելիապաշտական ցանկութիւններով:

            Խօսի՛լ այսօր: Գերանցե՛լ մասնակին:

            Անմիջական օրակարգ դարձնել այն՝ որ Արեւմտահայաստանը հայրենիք է եւ սփիւռքը անկէ հայրենահանուած հայրենատէր ժողովուրդ:

            Այս գիտակցութիւնը ամլութեան կը դատապարտէ ինքզինք, եթէ հէքիաթի բազմագլխանի հրէշին պէս հրապարակ գայ:

            Միջազգային հանրութեան պէտք է յիշեցնել, որ Արեւմտահայաստանը հայու հայրենիք է, յիշեցնել ստաձնուած պարտաւորութիւնները, յանձնառութիւնները եւ գեղահունչ սկզբունքները:

            Նախ մենք, որպէս հայրենատէր, պէտք է ունենանք կանգ չառնելու, չլռելու եւ պայքարելու քաղաքական մշակոյթ, որ մեր հարցերուն մենք լուծում պիտի գտնենք:

            Ինչո՞ւ չլսել Մեծն Սոկրատի խօսքը, որ Անկումը պարտութիւն չէ: Պարտութիւն է մնալ հոն ուր ինկած ենք, եւ պարտութիւն ու անկում յաղթահարել բարձրաձայ

նելով, որ Արեւմտահայատանը հայու հայրենիք էր եւ  է, եւ հայը՝ անոր տէր:

            Հայը: Հայրենահանուած ժողովուրդ, իր տասնեակ միլիոններով, որ ժամանակի ընթացքին կ’այլանայ, դառնալով, թէեւ կուշտ, բայց  անհայրենիք փարիա, որուն համար արդէն կ’ըսեն՝ այս կամ այն՝ ծագումով հայ:

            Որո՞ւ եւ որոնց համար խօսած եւ գրած են մեծ իմաստունները: Ինչո՞ւ կեանքին մէջէն անցնիլ խուփ ականջներով:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles