ՀԱՅ ԵՐԱԺՇ­ՏԱ­ԿԱՆ ՄՇԱ­ԿՈՅ­ԹԸ` 19-ՐԴ ԴԱ­ՐՈՒ ԵՐԿ­ՐՈԴ ԿԻ­ՍՈՒՆ

0 0
Read Time:4 Minute, 10 Second

arsen11  ԱՐ­ՍԷՆ ՍԱՅ­ԵԱՆ 19-րդ դա­րու երկ­րորդ կէ­սը, կը հան­դի­սա­նայ շատ կա­րե­ւոր ժա­մա­նա­կաշր­ջան մը, հայ­կա­կան երաժշ­տու­թեան հա­մար: Յատ­կա­պէս 50ևէն 60ևական թուա­կան­նե­րուն ու­նե­ցաւ ժո­ղո­վուր­դի կեան­քէն ներս: Այս շրջա­նին հայ իրա­կա­նու­թեան մէջ յա­ռա­ջա­ցած էին որոշ հո­սանք­ներ, որոնք իրենց բա­րե­րար ազ­դե­ցու­թիւնը գոր­ծե­ցին, հայ գրա­կա­նու­թեան եւ ար­ուես­տին վրայ: Այս­պի­սով մշա­կոյ­թի տար­բեր ճիւ­ղերն ընդ­հա­նուր վե­րելք ապ­րե­ցան, ինչ­պէս օրի­նակ, պար­բե­րա­կան մա­մու­լը, դպրոց­ներն ու ար­ուես­տի օճախ­նե­րը: Առանձ­նա­պէս, ու­ժեղ կեր­պով զար­գա­ցաւ գե­ղար­ուես­տա­կան գրա­կա­նու­թիւնը, հրա­պա­րակ եկան բա­նաս­տեղծ­ներ եւ գրող­ներ, որոնք իրենց ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րով մե­ծա­պէս նպաս­տե­ցին հայ գրա­կա­նու­թեան: Այս երե­ւոյ­թը կա­րե­ւոր էր երաժշ­տու­թեան հա­մար` որով­հե­տեւ Մ. Նալ­պանտ­եա­նի, Ռ. Պատ­կան­եա­նի, Ղ. Աղայ­եա­նի, Ս. Շա­հա­զի­զի, Մ. Պէ­շիկ­թաշլ­եա­նի, Ղ. Ալի­շա­նի, Պ. Դուր­եա­նի, Գ. Դո­դոխ­եա­նի, իսկ դա­րե­վեր­ջին` Յ. Յով­հան­նէս­եա­նի, Յ. Թու­ման­եա­նի, Ա. Իսա­հակ­եա­նի եւ ու­րիշ­նե­րու ազա­տա­շունչ ու քնա­րա­կան բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­նե­րը, որոնք լայն ժո­ղովր­դա­կա­նու­թիւն կը վա­յե­լէ­ին` խո­րա­պէս սա­տար հան­դի­սա­ցան հայ երաժշ­տու­թեան հա­մար: Հայ Երաժշ­տու­թեան գոր­ծիչ­նե­րուն կող­մէ այդ բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­նե­րով ստեղծ­ուե­ցան բազ­մա­թիւ եր­գեր, որոնք կ՛երգ­ուէ­ին ու կը տա­րած­ուէ­ին ժո­ղովր­դա­կան շրջա­նակ­նե­րու մէջ:
Բա­ցի այս երե­ւոյ­թէն, նոյն շրջա­նի ար­ձա­կա­գիր­նե­րու` Պ. Պրոշ­եա­նի, Րաֆ­ֆի, Շիր­վան­զա­տէի եւ այ­լոց գրա­կան եր­կե­րը, յե­տա­գա­յին դար­ձան հիմք, օփե­րա­յին եւ պա­լե­դա­յին ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րու հա­մար: Ահա, այդ եր­գե­րէն օրի­նակ մը, որուն նիւ­թը Գ. Դո­դոխ­եա­նի “Ծի­ծեռ­նակ“ բա­նաս­տեղ­ծու­թիւնն է` խմբեր­գի վե­րամ­շա­կու­մով Ճէմս Գէ­ո­զալ­եա­նի: Ինչ­պէս գրա­կա­նու­թեան եւ երաժշ­տու­թեան, նոյն­պէս եւ հա­սա­րա­կա­կան կեան­քէն ներս, հե­տե­ւո­ղա­կա­նօ­րէն կ՛աշ­խու­ժա­նար գե­ղար­ուես­տի հան­դէպ յա­տուկ ու­շադ­րու­թիւնը, որ պի­տի օժան­դա­կէր հայ աշ­խար­հա­բար լեզ­ուի ընդ­հան­րաց­ման:

Այս ուղ­ղու­թեամբ մեծ դեր կա­տա­րած է Մի­քա­յէլ Նալ­պանտ­եան: Թէ­եւ Նալ­պանտ­եան մաս­նա­գի­տու­թեամբ չէ զբաղ­ուած երաժշ­տու­թեան վե­րա­բեր­եալ հար­ցե­րով, սա­կայն իր թե­լադ­րու­թիւն­նե­րը մեծ ազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­ցած են այդ աս­պա­րէ­զէն ներս: Մի­քա­յէլ Նալ­պանտ­եան մօ­տի­կէն ծա­նօթ ըլ­լա­լով եւ­րո­պա­կան երաժշ­տու­թեան, անհ­րա­ժեշտ պայ­ման հա­մա­րած է այդ երաժշ­տու­թեան տա­րա­ծու­մը հայ հա­սա­րա­կա­կան կեան­քին մէջ: Նալ­պանտ­եան բարձր է գնա­հա­տած` Մո­ցարթի, Պէթ­հո­վէ­նի, Վերտիի եւ միւս դա­սա­կան­նե­րու ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րը:

Իր խոր­հուր­դով` Սահ­րատ­եան թարգ­մա­նած է Ճու­զե­փէ Վերտիի “Դրու­պա­տուր“ օփե­րան, որ հրա­տա­րակ­ուած է 1864 թուա­կա­նին: Այդ քայ­լը հայ իրա­կա­նու­թեան մէջ, օփե­րա­յի թարգ­մա­նու­թեան առա­ջին դէպքն է:

Մի­ա­ժա­մա­նակ, Մի­քա­յէլ Նալ­պանտ­եան հե­տա­մուտ եղած է հայ ազ­գա­յին երաժշ­տու­թեան զար­գաց­ման, որուն մի­ջո­ցով ունկն­դի­րը պի­տի կա­րո­ղա­նար գա­ղա­փար կազ­մել, հայ ազ­գի երաժշ­տա­կան ճա­շա­կի եւ հաս­կա­ցո­ղու­թեան մա­սին: Ան հա­մոզ­ուած էր որ գրա­կա­նու­թիւնն ու ար­ուես­տը պէտք է ըլ­լան ժո­ղո­վուր­դի հա­յե­լին: Այդ պատ­ճա­ռով, ան յա­տուկ ու­շադ­րու­թեան առար­կայ դարձ­նե­լով ժո­ղովր­դա­կան ստեղ­ծա­գոր­ծու­թեան հա­ւաք­ման հար­ցը, կոչ ըրած է զբաղ­ուիլ ժո­ղովր­դա­կան եր­գե­րով, ծէ­սե­րով եւ աւան­դու­թիւն­նե­րով:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles