ՀԱՅԱՍՏԱՆ, ՀԱՅ ԴԱՏ, ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՀԱՅ ՄՇԱԿՈՅԹ՝ ԿԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵ՞Ն ԵՐԱԶՆԵՐ ԸԼԼԱԼ

0 0
Read Time:3 Minute, 23 Second

 

balian yeraz

 

Յ. Պալեան

 

Հետզհետէ փոքրացող շրջանակներու մէջ շարունակուող իրարանցումները եւ խանդավառութիւն ստեղծելու կոչուած աղմուկը կը նմանին այն միամիտ հայեացքին, որ ծառի մը ետին գտնուող անտառը չի տեսներ:

Արդարեւ, հակառակ իր կրած ծանր հարուածներուն եւ դժուար կեանքին, հայ ժողովուրդի զաւակները, մեծով եւ պզտիկով, ոչ հեռաւոր անցեալին, երազներ ունէին, որոնք մղիչ ուժն էին իրենց կողմնորոշումներուն եւ նախաձեռնութիւններուն, տոկալու եւ տեւելու ուժականութեան աղբիւր էին:

Հոգեպէս չէին քաղքենիացած, պարտութիւնը քաղաքականութիւն չէին համարած:

 

Ի՞նչ էին այդ երազները:

Հայաստանը ազատագրել օսմանցիին տիրապետութենէն:

Ստեղծել Միացեալ Հայաստան:

Հայաստանը ազատագրել Խորհրդային բռնատիրութենէն:

Դէպի Երկիր կարգախօսով ազգի վերականգնում իրականացնել:

Հայրենադարձութիւն՝ ազգի մէկութեան համար, ընդդէմ արտագաղթի, տարտղնումի եւ հրաժարում-պատշաճեցումներու:

Մէկ ազգ, մէկ երկիր, մէկ մշակոյթ՝ որ կը նշանակէ նաեւ մէկ լեզու:

Առարկայական դիտարկումով մը եթէ փոձենք-փորձուինք գնահատել այս երազները, որոնք զանգուած ոտքի կը հանէին կամ կը հանեն, ի՞նչ պիտի տէսնէինք ինչպիսի եզրակացութիւններու պիտի յանգէինք:

Վերջին երկու երազները եղան 1965-ին Ծիծեռնակաբերդէն լսուած ՄԵՐ ՀՈՂԵՐԸ աղաղակը եւ կրակի մէջէն անցնելով իրականացած Արցախի ազատագրութիւնը:

Անոնցմէ վերջ՝ դիրք, դրամ, ցուցադրութիւն, ընչաքաղցութիւն:

Մեր ժողովուրդը ԵՐԱԶ ունէր, երբ 1920-ականներուն եւ 1945-ականներուն պատասխանեց զանգուածային հայրենադարձութեան կոչին, առանց երբեք խորհելու, որ հայրենիքը Պեվըրլի Հիլզ չէր:

Սփիւռքի հայկական կազմակերպութիւնները ԵՐԱԶ ներշնչելով զանգուածները յաջողեցան հայ պահել, պահել որպէս ազգի հատուած. քաղաքի մը մէջ պատահեցաւ որ երեք օրուան ընթացքին մարզադաշտ շինեն, առանց պետական միջոցներու:

Ոչինչէն մեկնելով դպրոցներ ստեղծեցին, երբ իրենք ծածկ չունէին:

Կուսակցական գաղափարախօսը բեմէն երազ խօսք ըսաւ. Գալ տարի Վան:

Ինչպէս բոլոր յեղափոխականները, երիտասարդներ հաւատացին, որ խլուած իրաւունքը կը գտնուի հրացանի փողին ծայրը եւ մահուան գացին:

Այսօր ԵՐԱԶ ունի՞նք: Հայաստանի Հանրապետութիւնը – որ ՀԱՅԱՍՏԱՆի ըմբռնումէն տարբեր է, Շաւարշ Նարդունիի բնորոշումով կրճատ Հայաստան է -, իր հունով նաեւ հայկական կազմակերպութիւնները, ընթացիկի, վարչականի, տնտեսելու, առարկայականութեան, նիւթականի, հաշուապահականի մէջ ամլացուցին ԵՐԱԶՆԵՐը, եւ այդ վիճակը կը շարունակուի: Յաճախ պէտք է կրկնել, որ եթէ ԵՐԱԶ ըլլար, տեղի կþունենար Հայրենադարձութիւն եւ ոչ Արտագաղթ, կը կառչէինք հայախօսութեան եւ չէինք ծափահարեր օտարումի դարպաս հանդիսացող օտարախօսութիւնը, հայերէն երգը միջազգային հրապարակ չէր գար օտար լեզուով, Հայաստանի հայ արուեստագէտը Ամերիկա չէր հաստատուեր եւ միայն Երեւան չէր երթար-չէր գար նախաձեռնութիւններու համար, հայ դիւանագէտը իր ընտանիքը օտար երկրի մէջ չէր պահեր, օտարահպատակութիւն ձեռք չէր բերեր… ապագայի նախատեսութիւններով, զաւակները հոն դպրոց չէր ղրկեր: ԵՐԱԶՆԵՐը փոխարինուած են աթոռ-աթոռակնե՞րով:

Բեմերու վրայ “Հայաստան“ հնչեցուցած եւ շաբաթավերջին ծափահարած հայը չէր գոհանար Հայաստան որպէս սոսկ զբօսաշրջիկ երթալ-գալով, եւ երբեմն ալ խելք բաժնելով: Ինչ որ կþընէ այսօր՝ արձակուրդային քաղաքականութիւն խաղալով:

Կամ Հայաստանը չէր համարեր պիզնեսային նոր դաշտ:

Մեր ԵՐԱԶՆԵՐէն ի՞նչ մնացած է: Ոչ թէ ճառերու, այլ կեանքի անխարդախ լարումին մէջ:

Ով եւ որոնք երազներուն վրայ սաւան փռած են, ինչպէս այդ կþընենք մեր տան կահ-կարասիներուն վրայ, երբ կը ճամբորդենք. անոնք որոնք գունագեղ էսթէպլիշմընթ կը ստեղծեն, դրամագլուխի կամ փառասիրական-ընտանեկան աւատապետութիւն:

Երբ չկայ ԵՐԱԶը, եւ չկայ հայրենասիրութեան իրաւ եւ բարոյական լայն հորիզոնով ըմբռնումը, ոչ հայ դպրոցի կարիք կը մնայ, ոչ հայ մշակոյթի, ոչ Միացեալի, կը խրինք սպառողական ընկերութեան ճահիճին մէջ: Որպէսզի այդպէս չըլլայ, բոլոր ղեկավարութիւնները ոչ թէ բանիւ այլ գործով ԵՐԱԶՆԵՐը պիտի բերեն մեր կեանքին մէջ: Այս աշխատանքը ձախողած է, ղեկավարութիւնները մարած են զանոնք, գործնականութեան պիտակ փակցնելով անոնց վրայ:

Երբ չկայ ԵՐԱԶը, բնական կը դառնայ արտագաղթը, մնացողը ինքզինք պատժուած կը համարէ, հայածնունդները կը բազմացնեն օտար վարժարաններու աշակերտները, կը փակուին դպրոցներ, հայախօսութիւնը կը համարուի յետադիմութիւն, անհեռանկար քաղքենիական խեղճացած հոգեբանութեամբ, կորսնցուցած ըլլալով հարազատութեան հպարտութիւնը, կը ծափահարենք օտարախօսութիւնը եւ օտարագրութիւնը, առանց տեսնել ուզելու որ կþայլասերինք:

Եթէ ուշ չէ, ղեկավարութիւնները պիզնեսէն եւ քաղաքական շօ-պիզնեսէն տարբեր իսկական ազգային քաղաքականութիւն պէտք է առաջադրեն, որուն պէտք է համոզուին զանգուածները, որուն մէջ իրենք զիրենք տեսնեն, այլապէս, ինչպէս ԺԷ դարու ֆրանսացի հռչակաւոր թատերագիրը կþըսէր, կռիւը վերջացաւ կռուողներ մնացած չըլլալով (et le combat finit faute de combattants, Corneille, Le Cid), կամ նոր օրերու ղեկավարը Արտաւազդ թագաւորին պէս պիտի ըսէ՝ Ես աւերակաց ո՞նց թագաւորեմ…

Կուշտ հայերուն եւ կուշտ ըլլալու ցանկութեամբ տոչորողներուն ինչպէս վերադարձնել, ինչպէս վերստին ներշնչել իրենց հայրերու կամ մեծ հայրերու ԵՐԱԶՆԵՐը:

Այդ ԵՐԱԶՆԵՐը չեն ծնիր անոնցմով, որոնք յանուն գործնապաշտութեան, անմիջականի հետամուտ զանգուածներուն կþըսեն, թէ պատմութեան էջերը վերստին չեն գրուիր, կամ մենք ալ իրաւունք ունինք լաւ ապրելու:

ԵՐԱԶՆԵՐը կարելի չէ վերականգնել, եթէ փորձենք հինցած հանգուստի կերպասով նոր հագուստ կարել…

Ո՞վ ինչպէ՞ս կրնայ հոգիի եւ ոգիի նոր սահման բանալ ԱՆԵՐԱԶ զանգուածներուն եւ անոնց առաջնորդներուն առջեւ: Ապահովաբար ոչ տեղատուութեան սեւ ասպետները:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles