ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՒ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ, ՀԱՅՐԵՆԱԲՆԱԿԻ ԵՒ ՍՓԻՒՌՔ(ՆԵՐ)Ի ԱԶԳԱՅԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ

0 0
Read Time:4 Minute, 24 Second

 

  Յ. Պալեան

 

«Պարսպաձեւ ժայռի հարթած մակերեւոյթի վրայ դուրս էին բերուած մի քանի ձիաւորներ հնադարեան հագուստով եւ նոյնպէս նախնական զէնքերով: Մէկին գերի էին տանում: Նա թագաւոր էր: Ոչ մի արձանագրութիւն չէր ցոյց տալիս դրանց ո՛վ եւ ի՛նչ ժամանակի մարդիկ լինելը: Միայն հայ ժողովրդի մէջ պահուած էր մի ցաւալի աւանդութիւն. գերին Արշակունեաց վերջին թագաւոր Արտաշէսն էր, որից յետոյ Հայաստանը ընկաւ պարսիկների իշխանութեան ներքոյ եւ կորցրեց իր թագաւորներին: Կարծես, այդ պատերը, որպէս մշտական նախատինք, իրենց քարաժայռի բարձրութիւնից յանդիմանում լինէին հայերին, ասելով. «Ահա, ինձ նման միշտ գերի եւ ստրուկ կը մնաք, որովհետեւ ձեր թագաւորին գերութեան մատնեցիք»:

Ռաֆֆի, «Կայծեր»

            Հայոց պատմութեան խորքը լսելով՝ զոյգ հարցումներ.

Ա. Հայաստանի իշխանութիւնները եւ ժողովուրդը սփիւռքի հայութիւնը կ’ընդունի՞ն, ընդունա՞ծ են որպէս իրենց պէս Հայաստանի հաւասար իրաւատէր-հայրենատէր։

Բ. Սփիւռքի հայութիւնը ինքզինք կը համարէ՞ տէր եւ ծառայ Հայաստանի։

Այս զոյգ զիրար ամբողջացնող հարցումներուն պէտք է պատասխանեն ներսի եւ դուրսի հայերը, ո՛չ թէ շահախնդրական եւ կամ տուրիստական բաժակաճառերով, այլ օրէնքով սահմանուած իրաւունքներով եւ զանոնք իմաստաւորող յանձնառութեամբ։ Այլապէս անկարելի կ’ըլլայ ազգային քաղաքականութիւն ճշդել, անոր հետեւիլ, հետեւողներով ստեղծել հայրենատէր ազգի խարիսխ, որպէսզի յաղթահարուի «Կայծեր»ի մէջ յիշուած անէծքը։ Այս ընելու համար տարեդարձներու եւ ամեակներու տպաւորիչ եւ հոգեպարար ճառերը բաւարար չեն ազգային-քաղաքական ուղի ճշդելու համար։

Սփիւռքը կ’ընդունի, համոզուած է՞ որ իր եւ իր յաջորդներու ապագան Հայաստանն է, որքան որ ալ արմատաւորուած ըլլայ տարբեր երկիրներու մէջ։    

Խօսինք նաեւ Հայաստանի ժողովուրդի մասին, անոր ո՞ր տոկոսը սոսկ բնակիչի վերաբերումէն աւելի, հայրենատիրական գիտակցութիւն ունի, կ’ընդունի այդ գիտակցութեան բոլոր հետեւանքները, գիտակցելով որ աշխարհը հայրենիք չէ, հայրենիքը Հայաստանն է, եւ երբ կ’որոշէ իր վրանը զարնել այլուր, կրաւորականութեամբ մասնակից կ’ըլլայ հայրենաքանդութեան, հայրենիքի կորուստին։ Այս արտագաղթի աւեր է:

Իսկ սփիւռքի հայերու ո՞ր տոկոսին համար հայրենադարձութիւնը իսկական առաջադրանք է, ինքնիրականացման յանձնառութեան ճանապարհ։ Հակառակ ձեռք բերուած յաջողութիւններու եւ դիւրութիւններու, սփիւռքահայը պիտի կարենա՞յ կողմնորոշուիլ հայրենիքի եւ սկզբունքով ժամանակաւոր ըլլալու սահմանուած բնակավայրի միջեւ։ Ղեկավարութիւնները յաջողա՞ծ են այս գիտակցութիւնը ներշնչել եւ վառ պահել, կամ պիտի կարենա՞ն ներշնչել: Ազգի եւ հայրենիքի լինելութեան գինը այդ է եւ այդ պէտք է ըլլար։ Հարցումը չի վերաբերիր փոքրամասնութիւններու, բջիջներու:

ԺԷ դարու ֆրանսացի իմաստասէր Ռընէ Տէքարթ տպաւորիչ բանաձեւ մը ունի հայրենիքի եւ ներկայութեան մասին։ Կ’ըսէ. «Երբ շատ ժամանակ կը յատկացնենք ճամբորդելու, վերջապէս օտար կը դառնանք սեփական երկրին մէջ»։ Եթէ պահ մը մտածենք արտայայտուած միտքի մասին, աւելի իրատեսութեամբ կ’ըմբռնենք մեր կացութիւնը։ Արդարեւ, եթէ յաճախակի եւ երկարատեւ ճամբորդութիւնները օտարացման ազդակ են, ի՞նչ ըսել մնայուն ճամբորդութիւն բացակայութեան մասին, որ սփիւռքեան կացութիւնն է, բացակայութեան տեւող ճամբորդութիւն, իսկ ներկայութիւնը՝ կարճատեւ զբօսաշրջութիւն։ Այս դառն իրականութիւնը պէտք է ըմբռնել եւ ըստ այնմ գործել, որպէսզի վերջապէս օտար չդառնանք սեփական երկրին մէջ։

Արդէն մնայուն բացակայութեան վիճակը յառաջացուցած է ակնկալութիւններու եւ վերաբերումներու տեղատուութեան հետ հաշտեցման երկկողանի դրութիւն. Սփիւռք(ներ)ի ճնշող մեծամասնութեան հայրենասիրութիւն-հայրենատիրութիւնը ինքզինք սահմանափակած է բարեսիրութիւն-զբօսաշրջութեան մէջ, իսկ Հայաստանի ակնկալութիւնները՝ առաւելաբար նիւթական օժանդակութեան։ Կը ստացուի այն՝ որ մէկութիւնը անկարելի է, եւ պէտք է հաշտուիլ «մենք հոս դուք հոն»ի իրատեսական եզրակացութեան հետ։ Կամ, սփիւռքէն մարդիկ կրնան Հայաստան գալ երթալ, աղմկել, բայց հոս մենք գիտենք մեր ընելիքը։ «Մէկութիւն»ը խօսքի սահմանէն անդին պիտի չանցնի, պիտի մնայ միշտ գեղեցիկ երազ, հակառակ ներսի եւ դուրսի ամբոխահաճական յայտարարութիւններուն, սնափառական երթեւեկին, սարքուած ընդունելութիւններուն եւ տեսակցութիւններուն։

Ազգային հեռանկարային քաղաքականութիւն պէտք է մշակել, ընդունիլ եւ գործադրել, սադայէլի այս շրջանակէն  դուրս գալու եւ իրականացնելու համար ազգի զարգացումը, հզօրացումը եւ գոյատեւումը, որոնք կը կարօտին որոշումներու եւ անոնց գործադրութեան, համապատասխան միջոցներով եւ միջոցառումներով:

Այս հեռանկարային քաղաքականութեան մշակումը պէտք է դիտել գերանցում կատարելով կուսակցական, միութենական, նոյնիսկ օրուան իշխանութիւններու ընթացիկ տեսակէտներէն։

Այսպէս, պէտք է ծրագրել հայրենադարձութիւն իրականացնել լաւագոյն պայմաններու մէջ, որ չըլլայ նոր տեսակի գաղթականութիւն։ Հայրենադարձները պէտք չէ ունենան օտար երկիր մը հաստատուելու զգացում։ Այս նպատակով  պէտք է իրականացնել քաղաքական եւ մշակութային բարեկարգութիւններ, որպէսզի հայրենադարձը ինքզինք ո՛չ օտար զգայ, ո՛չ ալ երկրորդ դասի օտար քաղաքացի։

Այս բարեկարգումները ընող իմաստուն «ղեկավար»ներ պէտք են, որոնք գիտնան իրենց ունեցած դիրքերէն անդին նայիլ, միշտ մտածելով ազգի եւ հայրենիքի ապագայի մասին, առաջնորդուելով «ԱԶԳԸ ԻՐԱՒՈՒՆՔ ՈՒՆԻ» սկզբունքով, ո՛չ ես, ո՛չ օրուան իշխանութիւնը, ո՛չ այս կամ այն կուսակցութիւնը կամ հզօր ղեկավարը։

Համահայկական համաձայնութեամբ եւ իմաստութեամբ պէտք է կազմակերպուիլ, գերանցելով ներսի եւ դուրսի էսթէպլիշմընթները։

Էական է, որ հարազատ մտաւորականութիւնը այս հարցերու մասին խօսի, հանրային կարծիք պատրաստէ, որպէսզի ոչ ոք խորհի, որ մենաշնորհեալներ, ի վերուստ ստացուած իրաւունքով եւ իշխանութեամբ, լուծումներ կը պարտադրեն։ Երբ ժողովուրդը մասնակից եւ գիտակից չէ կայացուած որոշման հեռանկարային իմաստին, դրական հակազդեցութիւն չ’ունենար եւ որոշումներն ալ կը մնան մեռեալ տառ:

Մէկութեան ստեղծման եւ հզօրացման համար զուգահեռաբար պէտք է զարգացնել համախոհութիւնը, համագործակցութիւնը եւ անոնց հունով ազգաշէն բովանդակալից գիտակից յանձնառութիւնը։

Այս նպատակի իրականացումը կայսերական ուքազներով եւ մենատիրական տիքթաթներով չի յաջողիր, այլ՝ իր պատմական առաքելութեան գիտակցող լուսամիտ ղեկավարութեամբ։

Նախաձեռնել եւ գործել վասն մէկութեան, հզօրացման եւ գոյութենական  պայքարի։ Այսինքն՝ վասն գալիքի եւ գալիք սերունդներու։ Այս անմիջականը գերանցող ազգային ազնիւ եւ ազնուական ապագայակերտ քաղաքականութիւն է, զայն մեր փոխարէն ոչ ոք պիտի մտածէ եւ գործադրէ:

Իսկ եթէ շարունակենք մանրուքներով եւ եսերով զբաղիլ, պատմութեան գնացքը սուլելով կամ առանց սուլելու կ’անցնի, սփիւռք(ներ)ը կրնայ շարունակել երազելով, որ այդպէս պիտի յաւերժանայ, եւ Հայաստանն ալ զինք գերանցող ուժերու ցանցին մէջ պիտի փորձէ տեւել, բայց մինչեւ ե՞րբ եւ ինչպէ՞ս:

Կ’ունենա՞նք ապագայակերտ համապարփակ քաղաքականութիւն, որպէսզի մեր ինքնուրոյնութեամբ մնանք պատմութեան բեմին վրայ:

Որպէսզի ազգի աւելի քան կէսը անհայրենիք չմնայ եւ հուսկ՝ չանհեատանայ:

Ո՞վ պատասխան պիտի տայ: Պասասխանը դուրսէն պիտի չգայ:

Ինչպէ՞ս պիտի քաւենք մեր մեղքով հինէն եկող մեր «ստրկացումը», մեր պարտութիւնները…

Միթէ՞ պիտի սպասենք, որ յանկարծ յայտնուի մեզ առաջնորդելու կոչուած հայ Մովսէսը, եթէ մենք զայն չծնած սպաննենք:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles