ՀԱՅԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ՝ ԱԶԳԱՅԻՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԻ ԶՈՅԳ ՅԱՆՁՆԱՌՈՒԹԻՒՆԸ

Յ. Պալեան «ՄԵՂՄ ԳԱՂՈՒԹԱՑՈՒՄ»Ը Հայ ազգի պատմութեան ճակատագրական հանգրուանին կը գտնուինք, եթէ նուազագոյն իրատեսութեամբ գնահատենք կացութիւնները,, անկախաբար ամէն կարգի շահախնդրութիւններէ, անոնք ըլլան դրամական, քաղաքական կամ փառասիրական: Անցնելէ ետք շահապպասեան, օսմանական, ցարական եւ խորհրդային տագնապալի եւ սպառնական ժամանակաշրջաններէն, այսօր ենթակայ ենք, չխրտչեցնող սահմանումով, համաշխարհայնացման պարտադրած «մեղմ գաղութացման», Հայաստան եւ սփիւռքներ, բարքեր եւ «կայսերական» լեզուի ներխուժում: Ճիշդ պէտք է հասկնալ «մեղմ գաղութացում»ը, առանց զբօսաշրջութեան զուարճութեան, տօնախմբութիւններու ճառերու, տողանցքներու եւ երգահանդէսներու ծխածածկոյթի պատճառած գինովութեան, որ կը տեւէ ներկայութեան պահու մը միայն, դուրսը կը մնայ երբ կը սկսի առօրեան: «Մեղմ գաղութացում»ը կ’առաջնորդէ, դանդաղօրէն, ազգային իրաւունքներու մոռացման, ինքնութեան կորուստի, հայրենատիրութեան յանձնառութեան նուաղման: Այդպէս կը վարուէին բոլոր գաղութարարները: Նուաղում՝ յաջորդական պատշաճեցումներով, սպառողական ընկերութեան հեւքով: ՀԱՅԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ-ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ ԵՐԿԹԵՒ ԽՆԴԻՐԸ Պատմութեան ներկայ պահուն, ոչ վաղուան, ոչ ալ անցեալի փառքերու յիշեցումով անմիջականը անտեսելու խօսքի աճպարարութիւններու, եթէ չյաջողինք միաժամանակ իրականացնել հայադարձութիւնը եւ հայրենադարձութիւնը, ոչ մէկ լաւատեսութիւն կրնանք ունենալ ազգի եւ հայրենիքի ապագային համար: Ժամանակ մըն ալ կրնանք գոհանալ մասնակիով, ճնշման տակ եղած նախաձեռնութիւններով, որոնց շուրջ կը ստեղծենք քարոզչական աղմուկ՝ մենք մեզ համոզելու համար, ինքնամխիթարական թափահարումներով. տեղ մը ցեղասպանութեան ճանաչում, ուրիշ տեղ՝ եկեղեցիի մը կառուցում, կամ նաւապտոյտներ, Արեւմտեան Հայաստան այցելութիւններ, Եւրատեսիլ… Ազգային քաղաքականութիւնը ցուցափեղկի գեղօր չէ: Աւելի պարզ. Հայաստան եւ սփիւռքներ, չունինք հողահաւաքի, հայահաւաքի եւ ազգային որակի խտացման-զարգացման հեռանկարային քաղաքականութիւն: Օրը օրին ապրելու, փոքրամասնութիւններու անհատական ինքնագոհութեան եւ շպարային նախաձեռնութիւններու մթնոլորտ կայ, ինքնաթելադրական բաւարարութեամբ, խորհելով՝ որ այդպէս ազգի ապագայ կը կերտուի, որ կը սահմանափակուի հայապահպանութեամբ: Կար ժամանակ, երբ կը խօսուէր փղոսկրեայ աշտարակի մէջ ապրելու երջանկութեան մասին, այդպէս է ղեկավարումը այսօր: Ցանկութիւններու եւ իրականութիւններու միջեւ հեռաւորութիւններ կան: Հարկ է խօսիլ հայադարձութիւն-հայրենադարձութիւն երկեակի մասին: Առանց ճապկումներու: Կացութեան շողանկարը ընել, տեսնելու համար, որ ինչպէս ան կը ներկայանայ այսօր: Առանց նապարավաճառային տրամաբանութեան՝ որ այսպէս ալ կ’ըլլայ այնպէս ալ, որ Հայաստան եւ սփիւռքներ հզօրութիւն են, մեր աչքերը վարագուրելով, չտեսնելով նահանջները եւ աւերները: Առանց հայադարձութեան ազգ չի պահուիր, ազգի համրանքը կը մարի: Հայադարձութիւն՝ ազգային լեզուով, մշակոյթով եւ տոկալ-տեւելու անսեթեւեթ զանգուածային յանձնառութեամբ, որ զբօսաշրջութենէ եւ բարեսիրութենէ տարբեր որակ է: Առանց հայրենադարձութեան հայրենատիրութիւն չ’իրականանար, կը գոհանանք տարեդարձ-տարելիցներու եւ զբօսաշրջային-խորհդրաժողովային անվաղորդայն հայրենասիրութեամբ: Պիտի խօսուի՞ այս հարցերուն մասին, առանց ճապկումներու, պիտի յանգի՞նք համապատասխան որոշումներու եւ անոնց գործադրութեան: Երբեմն պէտք է լսել դար մը առաջ գրուած անբասիր Սիմոն Զաւարեանի կտակ խօսքը, որ «խօսքը առանց գործի մեռեալ է»: Բոլոր մակարդակներու ճառերը փուչիկ են, եթէ մոռնանք այս իմաստութիւնը: Ոչ Հայաստանը եւ ոչ ալ սփիւռքի բազմատեսակ ղեկավարութիւնները կրնան սփիւռքներու հայութեան համրանքի ճշդումը ընել: Ոչ ոք կրնայ ըսել, թէ այդ քանի մը միլիոն «հայեր»ու ո՞ր տոկոսը հայերէն կը խօսի, հայերէն կը կարդայ, կարենալ մշակոյթ ժառանգելու համար, որպէսզի ազգը տեւէ: Այդ տարտղնուած զանգուածներու նորահաս սերունդի ո՞ր տոկոսը կը գտնուի հայկական վարժարանի մէջ: Առանց հայեցի կրթութեան ինչպիսի ազգային խորք կը փոխանցուի: Այնքան հոլովուած «հայապահպանումը» ինչպէ՞ս կրնայ յաջողիլ: Ի՞նչ կը պահուի եւ ի՞նչ կը կորսուի: Օտարացումը ընդհանուր երեւոյթ է, եւ «ծագումով հայ» կամ «զգացումով հայ» բնորոշումները սոսկ ամբոխավարական արտայայտութիւններ են, ինքնարդարացման կամ մարդորսութեան (prosռlytisme) համար: Հետեւաբար հայադարձութեան խնդիր ունինք, հայկական որակով համրանք պահելու, առաջքը առնելու համար այլասերման: Հայադարձութեան գծով կան մասնակի նախաձեռնութիւններ, դպրոցներ կը պահուին, կը բացուին, եւ կը փակուին, բայց անոնց աշակերտներու թիւը, նոյնիսկ աշխարհագրական շրջանի իրենց տարեկիցներուն բաղդատած, չնչին է: Հայաստան եւ սփիւռքներ, պարզապէս, չունինք հայապահպանման-հայրենադարձութեան իսկական քաղաքականութիւն: Եթէ վիճակագրութիւն մը կազմուի, ոչ ենթակայական տուեալներով, թէ սփիւռքներու ո՞ր տոկոսը հայերէն էջ մը կրնայ գրել, ո՞ր տոկոսը հայերէն գիրք մը կը կարդայ, ո՞ր տոկոսը համացանցի օգտագործման պարագային հայերէն այբուբենը կ’օգտագործէ, մեր նախաձեռնութիւններուն սրահ յուզող ճառերէ տարբեր որակ կրնանք տալ: Հայադարձութիւնը մասնակի կամ շրջանային խնդիր չէ: Ան ազգի գոատեւման ռազմավարութիւն է եւ անոր իրականացման համար համապարփակ եւ երկարաշունչ քաղաքականութիւն անհրաժեշտ է, որ ոչ մէկ տեղ մշակուած է, չէ մտածուած համադրուած աշխատանքի մասին: Սփիւռքներու մէջ հայապահպանումը քանի մը դպրոցով եւ քանի մը պարախումբով չ’իրականանար: Կրկնել ինչ որ յաճախ կ’ըսեմ, երեւոյթները կը դիտենք եւ կը դատենք այնպէս ինչպէս կ’ըլլայ երբ ծառը կը ծածկէ անտառը: Միշտ պէտք է մտածել այն մասին, որ սփիւռքներու համար տրուած հինգ, վեց կամ եօթը միլիոնի գնահատումը, ազգի հարազատութեան տեսանկիւնէ ի՞նչ տեսակարար արժէք ունի: Ազգին համար կորսուած կամ կորսուելու ընթացքի մէջ եղող տոկոսի հայադարձութիւնը ո՞ւր քննեցինք, ի՞նչ ծրագրեցինք, ինչպիսի մարդկային եւ նիւթական ներդրումներ ըրինք, ի՞նչ են արդիւնքները: Հայադարձութիւնը ապագայատես ծրագրում եւ գործադրութիւն կը պահանջէ, որպէսզի սփիւռքներու յիշուած հինգ, վեց, եօթը միլիոնը հետզհետէ չդառնայ «ծագումով հայեր»ու վերացական պատկեր: ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆԸ ԱԶԳԻ ԻՐԱՒ ՀԶՕՐԱՑՈՒՄ ԵՒ ԳՈՅԱՏԵՒՄԱՆ ՊԱՏՈՒԱՆԴԱՆ Պէտք է առանց զիկզակելու մտածել, որ հայապահպանման արմատական եւ անսեթեւեթ իրականացումը հայրենադարձութիւնն է: Այս հիմնական խնդիրը այսօր կը ներկայանայ անհատական նախաձեռնութեան կամ իրադարձութիւններու ճնշման հետեւանք լուծումով: Հայ մարդիկ իրենք կ’որոշեն հաստատուիլ Հայաստան, կամ, ինչպէս սուրիահայութեան պարագային, ապաստան կը փնտռեն: Հայրենադարձութիւնը յաջողութիւն ըլլալու համար, միաւորներէն անդին՝ հաւաքական-զանգուածային պէտք է ըլլայ: Այսօր հայրենադարձութեան մասին կրնան մտածել եւ իրենց մտածումը իրականացնել անոնք որոնք միջոցները ունին, կամ, գաղտնիք չէ, անոնք որոնք թոշակառու են: Թոշակառուներու հայրենադարձութիւնը լաւ է, ինքնաբաւարարութիւն, բայց ազգի եւ հայրենիքի վերականգնումին համար նկատառելի նպաստ չէ: Հայրենադարձութիւնը կը կազմակերպուի համահայկական տարողութեամբ: Ոչ միաւորներով: Այդ կազմակերպութիւնը կ’ենթադրէ քաղաքական կամք, առաջին հերթին պետութեան կողմէ, ապա բոլոր անոնց կողմէ՝ որոնք ազգի մեծ ու պզտիկ կառոյցներու մէջ ու շուրջ ղեկավարումի մասնակից են: Հարց պէտք է տալ, թէ ի՞նչ կը կատարուի, որպէսզի հնարաւորութիւն ընծայուի հայրենադարձին, առաջին հերթին՝ աշխատանքի պայմաններ ստեղծելու համար: Սփիւռքներու բոլոր հայերը հարուստներ չեն, որպէսզի իրենց դրամագլուխով գան, բնակարան ունենան եւ գործ ստեղծեն: Հայրենադարձը, երիտասարդ կամ երէց, բաց երկինքի տակ պիտի չապրի եւ պիտի չսպասէ որ պետութիւնը թոշակ տայ: Հայրենադարձութեան բարիկամեցողութիւնը փուչիկ է, երբ աշխատատեղեր չեն ստեղծուիր: Իսկ աշխատատեղերու ստեղծումը ներդրումի, քաղաքական կամքի եւ կազմակերպութեան կը կարօտի: Հայկական դրամագլուխը, Հայաստանի եւ սփիւռքներու, որ կը քնանայ դրամատուներու մէջ, ազգային գիտակցութեամբ եւ ղեկավարումով, ներդրուելով պիտի հարթէ հայրենադարձութեան դժուար ճանապարհը: Սփիւռքներու մէջ, քաղաքական ազնիւ գիտակցութեամբ հայրենադարձութեան մասին կարելի է խօսիլ, բայց անոր իրականացումը դրամագլուխներու իմաստուն ներգրաւումով կ’ըլլայ, եւ հարկ է ընդգծել, վստահութեան մթնոլորտի մէջ: Այդ դրամագլուխը կայ Հայաստանի մէջ, կայ նաեւ արտասահման: Խնդիր է. ինչպէ՞ս ստեղծել եւ ներշնչել վստահութիւնը, ընդդէմ յաճախ ներկայացող բացասականութիւններու, որոնք տեղ գտած են հանրային կըանքին եւ կարծիքին մէջ: Կը խօսինք ոչ թէ բարեսիրութեան, այլ՝ տնտեսութեան, արդիւնաբերութեան, աշխատանքի եւ շահոյթի մասին, շահոյթ՝ որ չըլլայ կողոպուտ եւ չարաշահում: Վստահութիւն ներշնչող ղեկավարումի խնդիր կայ, որ տարբեր է զգացական հայրենասիրութենէ, որ կը սկսի եւ կ’աւարտի խիղճ հանդարտեցնող բարեսիրութեամբ: Իմաստուն եւ անբասիր ղեկավարութեան խնդիր ունի ազգը, որպէսզի անոր տուն դարձի կոչին ընդառաջեն տարտղնուած հայերը: Միաժամանակ անոր ներշնչած վստահութեան ընդառաջէ դրամագլուխը, որ չի բաբաւարուիր զգացականութիւնը փաղաքշող բառերով: ՀԱՅԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ Կ’ԵՐԱՇԽԱՒՈՐԵՆ ՀԱՅՐԵՆԱՏԻՐՈՒԹԻՒՆԸ Հայադարձութիւնը եւ հայրենադարձութիւնը պիտի յաջողի՞նք դարձնել առանց ճապկումներու եւ դատարկ ճառերու իսկական ազգային քաղաքականութիւն: Հայրենադարձութիւն, վասն հայրենատիրութեան, Հայաստանի եւ Արցախի իւրաքանչիւր թիզ հողին համար: Ցեղասպանութեան եւ հայրենահանման մեր կողմէ տրուելիք հզօրագոյն պատասխանը, ճանաչումներէ, ցոյցերէ եւ գիտաժողովներէ վեր՝ հայադարձութիւնն ու հայրենադարձութիւնն են: Այդ ձեւով աշխարհին ըսած կ’ըլլանք՝ որ կը յիշենք, կը պահանջենք, քանի որ հայրենատէր ենք: Հայադարձութիւն եւ հայրենադարձութիւն ըլլալով խորքային խնդիր, ոչ շաբաթավերջի փող-թմբուկով աղմկարարութիւն, չե՞ն արժեր յստակ օրակարգով խորհրդաժողով մը: Ոչ միայն երեւելիներու-«էսթէպլիշմընթ»ի մասնակցութեամբ, մարդիկ որոնք մէկ սրահէ միւսը կ’երթան, այլ նաեւ ազգային գաղափարախօսութիւնը կրող հարազատ մտաւորականութեան, որ թերեւս կրնայ ճահճացումներէ դուրս գալու առաջարկներով հանդէս գալ եւ իմաստաւորել քաղաքականութիւն ընթացքը (praxis): Ինչ որ ալ պատահի, ներկայի գործելու եւ ստեղծելու կարողականութիւն ունեցող սերունդը, Հայաստան եւ սփիւռքներ հայադարձութիւնը եւ հայրենադարձութիւնը այսօր պիտի իրականացնէ: Եթէ այդ չպատահի, պատմութեան վճիռը կ’ըլլայ անողոք: Դար մը տեւած գաղթականութենէ եւ օտարումներէ ետք, ազգի վերականգնումին համար դար մըն ալ կարելի չէ սպասել: Ժամանակը բացասական վճիռ կ’արձակէ, առանց նկատի ունենալու հրավառութիւնները եւ բաժակաճառային հակա-իմաստութիւնները:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՀԱՅԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ՝ ԱԶԳԱՅԻՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԻ ԶՈՅԳ ՅԱՆՁՆԱՌՈՒԹԻՒՆԸ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

«Ատրպէյճանցի զինուորի եւ հայ գերիներու փոխանակումը տարբեր նիւթեր են», Կը Յայտնէ Փաշինեան

ՊՈԼՍԱՊԱՏՈՒՄՍ.- Մեր «Պոլիս»-ը Կամ՝ Աշխարհի «Իսթանպուլ»-ը

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է