Հաղորդագրութիւն.- Մուսա Լերան Հերոսամարտին Նուիրուած Յուշակոթող Հաստատելու Ծրագիր` Ֆրեզնոյի Մէջ

0 0
Read Time:3 Minute, 30 Second

Մեր նորագոյն պատմութեան մէջ, 1915 թուականը արձանագրուած է սեւ եւ կարմիր էջերով: Ցեղասպանութեան պատճառով կորսնցուցած ենք մէկուկէս միլիոն հայեր, մեր պատմական հայրենիքի մեծագոյն մասը բռնագրաւուած է եւ մեզմէ խլուած՝ ցեղասպան պետութեան՝ Թուրքիոյ կողմէ, որ մինչեւ այսօր ալ կը շարունակէ իր հայաջինջ ծրագիրները, գործակից ունենալով Ատրպէյճանը:

1915-ը մեր յիշողութեան մէջ կը մնայ անջնջելի: Հայաստանէն մինչեւ սփիւռքեան մօտակայ եւ հեռաւոր գաղութներու մէջ յուշարձաններ ու խաչքար-յուշակոթողներ կանգնած ենք մեր բիւրաւոր նահատակներու յիշատակին, զանոնք վերածած ենք ուխտավայրերու. ամէն տարի անոնց առջեւ կը վերանորոգենք նահատակներուն կտակին՝ մեր իրաւունքներուն տէր կանգնելու եւ իրականացնելու ուխտը, գաղութէ գաղութ կ՛արձագանգենք իրարու. «Պիտի յիշենք, թոյլ պիտի չտանք որ կրկնուի»:

1915-ը միայն սուգի եւ հայրենի հողերու կորստեան դառն յիշատակի օր չէ: Փաստօրէն, այն օրերուն, երբ թուրքը իր եաթաղանով ու ոճրագործ հրոսակախումբերով մահ եւ աւեր կը սփռէր մեր հայրենիքի տարածքին, հայուն ինքնապաշտպանութեան՝ «պիտի վերապրինք ու բազմանանք» կամքը բազմաթիւ շրջաններու մէջ ժայթքեցաւ անհաւասար եւ յաճախ յաղթական հերոսամարտերով:

Մուսա Լեռը եղաւ մեր յաղթական հերոսամարտերէն մէկուն բեմը, եւ պատմութեան մէջ արձանագրուեցաւ հպարտութիւն ներշնչող էջերով: Աւելի քան 40 օրեր տեւած անհաւասար բայց աննահանջ մարտերը ներշնչման աղբիւր եղան մինչեւ իսկ օտարներու. Ֆրանց Վերֆել հերոսամարտը անմահացուց իր «Մուսա Լերան Քառասուն Օրերը» աշխարհահռչակ վէպով:

Հայութիւնը չէ մոռցած այդ հերոսամարտերը: Մուսա լեռցին, բռնագաղթի ենթարկուելէ, ապա պապենական հող վերադառնալէ ետք, հերոսամարտի վայրին վրայ՝ Տամաճլիքի (Տամլըճագ) 1932ին կանգնեցուցած է յուշակոթող մը, որպէսզի յաջորդ սերունդները տեսնեն եւ հաղորդակից ըլլան «Մահ իմացեալ՝ անմահութիւն է» դարաւոր պատգամին նորագոյն արտայայտութեան, սորվին՝ որ հայը միայն ջարդի ու բռնագաղթի չէ ենթարկուած այդ սեւ տարիներուն, այլ նաեւ ցոյց տուած է, որ արժանաւոր ժառանգորդն է մեր յաղթանակները եւ գոյատեւումը կերտած նախնիներուն:

Ալեքսանտրէթի նահանգին՝ Թուրքիոյ բռնակցումէն ետք, այդ յուշարձանն ալ գերի մնաց ցեղասպաններու ժառանգորդներուն:

Կարելի չէր, այսօր ալ կարելի չէ մոռնալ սխրալի հերոսամարտը կերտողներու ժառանգութիւնը, աւանդը եւ անժամանցելի պատգամը,: Այս կամքով ալ, Հայաստանի, Եգիպտոսի եւ Այնճարի (Լիբանան) մէջ անցեալ տասնամեակներուն կանգնած են Մուսա Լերան հերոսամարտին, անոր կերտիչներուն եւ նահատակներուն յիշատակը յաւերժացնող կոթողներ, որոնք նոյն այդ աւանդին ուխտապահութեան ժամադրավայր կը մնան նոր սերունդներուն համար, մանաւանդ երբ կը տեսնենք, որ մեր հայրենիքը անգամ մը եւս թիրախ դարձած է ցեղասպանին համաթուրանական ծրագիրներուն: Մեր յուշակոթողները այս իմաստով կը մարմնաւորեն մասնայատուկ խորհուրդ:

***

Ծանօթ է, որ մեծ թիւով մուսալեռցիներ հաստատուած են Սփիւռքի մեծագոյն հայօճախը դարձած Քալիֆորնիոյ մէջ, ուր տարիներէ ի վեր կը գործէ Մուսա լերան հայրենակցական միութեան վարչութիւնը: Ամէն տարի, հերոսամարտի յիշատակը եկեղեցական արարողութեամբ եւ աւանդական տօնակատարութեամբ կը նշուի Ֆրեզնոյի մէջ, ուր գործնապէս ցոյց կու տանք, որ հաւատարիմ ենք Ուխտին:

Հայրենակցական միութեան վարչութեանս իրերայաջորդ կազմեր տարիներէ ի վեր հիւսած են երազ մը՝ հերոսամարտին յիշատակը մեր կեանքին մէջ ներկայութիւն դարձնող յուշակոթողի մը կառուցումը, որպէսզի մեր գաղութի զաւակները եւս գործնապէս արձագանգեն Հայաստանի, Լիբանանի եւ Սփիւռքի տարածքին ուխտապահ հայորդիներու կամքին: Այս նպատակով, գործնական աշխատանք տարուած է մասնաւորաբար Ֆրեզնոյի մէջ:

Այսօր, հպարտ ենք յայտնելու մեր բոլոր հայրենակիցներուն՝ մուսալեռցի թէ այլ հերոսամարտերու ժառանգորդներուն, թէ նախապատրաստական աշխատանքները շօշափելի արդիւնքի հասած են. կը գտնուինք յուշակոթողի կառուցման սեմին: Հետեւաբար, պարտականութիւն կը նկատենք հակիրճ ծանօթութիւններ տալու իրականացած փուլին մասին:

Ծրագիրը իրականացնելու համար, սկզբնապէս նկատի առնուած էին մէկէ աւելի հանրային վայրեր, որոնց շարքին՝ «Արարատ» գերեզմանատան, Սուրբ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ եւ դպրոցի շրջափակները: Վերջնական վայրը ճշդուեցաւ՝ երբ Պօղոս Չանչանեանի եւ Արա Քարքազեանի ջանքերով, «Արարատ» գերեզմանատան վարչութիւնը բարի եղաւ եռանկիւն հողաշերտ մը տրամադրելու այս ծրագիրի իրականացման համար:

Զուգահեռաբար, աշխատանք տարուեցաւ նախագիծի մը պատրաստութեան համար: 2020-ին որոշուեցաւ կերտել նոյնինքն Մուսա լերան վրայ կանգնած առաջին յուշակոթողին նմանակը: Գործնական աշխատանքը վստահուեցաւ վարչութեանս անդամներէն Նշան Տէր Գալուստեանին: Յուշակոթողէն առնուած 16-17 լուսանկարներէն մեկնելով, եւ չափերը գտնելով՝ պատրաստուեցաւ նախատիպ մը որ ցոյց տրուեցաւ հմուտ եւ նոյնինքն յուշակոթողին ծանօթ, ականատես հայրենակիցներու՝ առնելու համար անոնց կարծիքը: Այնուհետեւ, Ֆրեզնոյի լաւագոյն ճարտարագէտներէն Կարպիս Գաթարոյեան եւ Լոս Անճելըսէն երկրաչափ Ճորճ Գիլիճեան պատրաստեցին մասնագիտական յատակագիծը եւ զայն ներկայացուցին Ֆրեզնոյի քաղաքապետութեան: Ուրախ ենք, որ թղթածրարը վաւերացուած է եւ կառուցման արտօնագիրը՝ ձեռք բերուած: Յուշակոթողը պիտի կերտուի քարով եւ կրանիթով, իսկ գմբէթի բաժինը պիտի ըլլայ պղնձեայ:

Ըստ նախահաշիւին՝ յուշակոթողին կերտումը պիտի արժէ մօտաւորապէս 150,000 տոլար: Սկսած հանգանակային աշխատանքը շուտով թափ պիտի առնէ, որովհետեւ նախապատրաստական բոլոր աշխատանքները իրենց լրումին հասած են:

Վարչութիւնս վստահ է, որ թէ՛ մուսալեռցի հայրենակիցներ եւ թէ հերոսամարտերուն ժառանգորդ ուխտապահներ իրենց լուման պիտի միացնեն այս ծրագիրին, որպէսզի ունենանք նաե՛ւ հայութեան յաղթանակը եւ վերապրումը խորհրդանշող այս յուշակոթողը:

Մեր ծրագիրին յաջորդ փուլերուն մասին պարբերաբար հաղորդ պիտի պահենք հանրութիւնը:

Յայտնենք նաեւ, որ այս տարի, Մուսա լերան հերոսամարտի ոգեկոչման 107-րդ տօնակատարութիւնը տեղի պիտի ունենայ Ֆրեզնոյի մէջ (7633 N. Weber Freno), 3 եւ 4 Սեպտեմբերին:

ՄՈՒՍԱ ԼԵՐԱՆ ՀԱՅՐԵՆԱԿՑԱԿԱՆ ՄԻՈՒԹԵԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹԻՒՆ

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles