ԿԵՂԾ ՄՏԱՀՈԳՆԵՐԷ, ՏԷՐ ԿՈՐՍՆՑՈՒՑԱԾՆԵՐԷ ԵՒ ՏԷՐ ՓՆՏՌՈՂՆԵՐԷ ԱՆԴԻՆ ՆԱՅԻԼ

0 1
Read Time:5 Minute, 9 Second

Յ. Պալեան

Աշխարհի բոլոր հարստութիւնները եթէ գտնուին յառաջդիմութեան գաղափարին նուիրուած մէկ անձի ձեռքին, երբեք թոյլ պիտի չտան մարդկութեան բարոյականի նուազագոյն յառաջդիմութիւն:

Ալպէր Այնշթայն Ի Դար

 

            Հայաստան թատերաբեմ է դժգոհութեան ցոյցերու: Սէրեր եւ ստրկամտութիւն այս իրողութիւնը չեն կրնար թաքցնել: Պատմութեան ներկայ պահուն, որքա՜ն լաւ պիտի ըլլար, որ մեզ տկարացնող ցոյցեր եւ անոնց պատճառները չըլլային:

            Սխալ կամ ճիշդ պատճառներ պէտք են՝ ցոյցի նախաձեռնելու համար: Ինչ ալ ըլլայ անոնց բնոյթը, պետութիւնը պատասխանատու է, ան պէտք է հասկնայ եւ քակէ հանգոյցները:

            44-օրեայ պատերազմը Հայաստանի եւ հայութեան համար մեծ պարտութիւն մըն էր, որուն քաղաքական, հոգեբանական եւ բարոյական հետեւանքները դեռ կը տեւեն, պիտի տեւեն, պատմական պիտի ըլլան, պիտի յիշուին որպէս ծանրագոյն իրադարձութիւններ: Համահայկական ցնցում, երկրին ներսը եւ դուրսը՝ բազմադէմ սփիւռքի մէջ: Բնական է նաեւ, որ ժողովուրդներ խօսին իրենց պարտութեան պատճառներու մասին, քննադատեն, թիրախ ունենալով, առաջին հերթին, երկրի ղեկին գտնուած օրուան իշխանութիւնը:

            Զարմանալի չէ: Պարտութենէ ետք ինքնարդարացման եւ քննադատութեան կիրքեր կը բորբոքին, որոնք, ժամանակի ընթացքին, սրուելով, ծնունդ կու տան փոխադարձ անհանդուրժողութեան, յանցաւոր եւ մեղաւոր փնտռելով: Հայաստանի ներկայի կացութեան մէջ, իմաստութեամբ պէտք է դիմաւորել ամէն անհանդուրժողութիւնները եւ զանոնք չտանիլ բախումներու, որոնք աղիտալի կրնան ըլլալ: Փոխանակ ճակատ յարդարելու եւ ճնշումներով անհասկացողութեան պատեր բարձրացնելու, ղեկավարութիւնները պէտք է մտածէին, մտածեն, փակուղիէն դուրս գալու հնարներու մասին:

            Ինչ ալ ըլլան նախասիրութիւնները, ընտրանքները, պատմաքաղաքական այս կամ այն եղանակով ընթացող վերլուծումները եւ բացատրութիւնները, ամենուրեք եւ միշտ, օրուան իշխանութեան կը վերագրուին յաջողութիւնն ու յաղթանակը, ինչպէս նաեւ՝ ձախողութիւնն ու պարտութիւնը: Հայաստան չի կրնար խուսափիլ ժողովուրդի այս բնական դատողութենէն: Զանազան փաստարկներով պատասխանատուութիւն վերագրել անոնց որոնք չէին գտնուեր ղեկին, ոչինչ նշանակող հռետորաբանութիւն է: Պարզ. երկիրը, ժողովուրդը եւ պետութիւնը կը կրեն պարտութեան հետեւանքները, բայց ոչ մէկ տրամաբանութիւն կրնայ պարտութիւնը վերագրել ընդդիմութեան:

            Երբ կը շարունակուին անհասկացողութիւնը եւ փոխադարձ անհանդուրժողութիւնները, անոնք իրենց հետեւանքներով ըստ արժանւոյն չեն գնահատուիր եւ պատասխանատուութիւն չի ստանձնուիր, դիրքերը կը կարծրանան եւ կացութիւնը կ’ըլլայ պայթիւնավտանգ, որուն հետեւանքով միշտ կը վնասեն կողմերը, հաւասարապէ՛ս: Անհանդուրժռղութիւնը յայտնուած է բոլոր ընկերութիւններու, քաղաքակրթութիւններու, քաղաքականութեան եւ կրօններու պարագային: ԺԹ. դարու ֆրանսացի յայտնի կին վիպասան Ժորժ Սանտ, այս մասին ըսած է. «Անհանդուրժողութիւնը, ուղեկցութեամբ բռնատիրութեան, որուն գործադրութիւնն է, չարեաց յոռեգոյնն է»: Այսինքն երբ անհանդուրժողութիւնը իր ձեռքին մէջ կը կեդրոնացնէ նաեւ ուժը, բռնութիւնը, կ’ըլլայ «չարեաց յոռեգոյնը»:

            Քաղաքական, քաղաքացիական եւ ազգային պատասխանատուութեամբ, ներսի եւ դուրսի հայը, պէտք է դիրքորոշուի այնպէս, որ պարտութեան հետեւանքները նուազագոյն վնասով յաղթահարուին: Առաջին հերթին հարկ է վերականգնել զանգուածին ինքնավստահութիւնը, որուն համար անհրաժեշտ է իշխանութեան հանդէպ վստահութիւնը: Պարտութիւնը եւ պարտուածը երբեք վստահութիւն չեն ներշնչած, չեն ներշնչեր:

            Քիչ մը զարմանալի է մեր իրականութիւնը, այն՝ որ այս կացութեան մէջ նոր դէմքեր չյայտնուեցան, ամբոխահաճութեան յառաջացուցած ընդարմացման հետեւանքով, ինչպէս սովորութիւն դարձած է ըսել, նախկիններու նկատմամբ վերապահութիւնը քաղաքական վարքագիծ մնաց: Կեանքը կրաւորականութեամբ կը շարունակուի, կարծէք պարտութիւն չէ եղած, որ կը նշանակէ, թէ ժողովուրդը իր եւ երկրին համար վերականգնումի յոյս չունի:

            Հարցում. միթէ՞ Հայաստան եւ սփիւռք(ներ) երրորդ ուղի, երրորդ այլընտրանք չունի՞ն, չկա՞ն կողմերէն վեր եւ անդին գտնուող կարողականութիւններ,- ինչպէս Հայաստան կ’ըսեն՝ «պոդենցիալ» օժտեալ անձնաւորութիւններ:

            Ձախողութեան, պարտութեան, սխալներու, անձեռնհասութեան եւ անկարողութիւններու քննադատութիւնը պէտք չէ դիտել հին կամ նոր սէրերու եւ քէներու թելադրած կողմնապաշտութեամբ, այլ վերանորոգ կամքով, եւ յոյսով ձեռնարկել ազգի եւ հայրենիքի վերականգնումի գործին, շեշտը դնելով հակակողմնապաշտութեան եւ հակասիրողականութեան վրայ:

            Ի վերջոյ, Հայաստան եւ սփիւռք, կողմերէն վեր սաւառնող, բանիմաց եւ հաւատաւոր հայրենասէրներ կան, որոնք կրնան ստանձնել առաջնորդութիւնը, յոյս ներշնչելու համար ժողովուրդին, վերականգնելու համար երկիրը, դառնալու համար վստահութիւն ներշնչող խօսակից եւ գիտակ բանակցող: Քաղաքական այս ընթացքը կը պահանջէ անցնցում իշխանափոխութիւն, ազգի լաւագոյն, կարող եւ անշահախնդիր փաղանգի մը վստահելով առաջնորդութիւնը: Եթէ չունինք այս կամքը եւ այդ փաղանգը, այն ատեն կրնանք շարունակել մեր անհանդուրժողութիւններու փակուղի մտած խաղը: Խաղ՝ որուն կը կարծեն մասնակից ըլլալ նաեւ հեռուն նստած «կրպակային կարծիքներու եւ քննադատութիւններու» թզուկներ, լիլիպուտներ, որոնք երբեք իրենց ձեռքը տաք ջուրէն պաղ ջուր չեն թաթխած:

            Բայց ի սէր Խորենացիի, ի սէր Աւարայրի Վարդան Մամիկոնեանի, Կոմիտասի, Արամ Մանուկեանի, Կարէն Դեմիրջեանի, Յովհաննէս Բաղրամեանի, ի սէր բոլոր անոնց որոնք իրենց եսերէն վեր գիտցած են սաւառնիլ, ազգի որակեալ ընտրանիին եւ ո՛չ մեքենայութիւններու վարպետներուն, մանիպուլատորներուն, կարողութիւններով օժտուած իրաւ հայրենասէրներով, պատմութեան պահու թելադրած անանձնական իմաստութեամբ, անհատական եւ խմբակային եսերէ անդին, Ազգի Փրկութեան Կոմիտէ մը յառաջացնել, ինչ ալ ըլլայ անոր անունը:

            Ազգովին պէտք է տէսնենք իրականութիւնը. հայրենիք կորսնցնելու վտանգին դիմաց կանգնած ենք: Մեզ հայրենիքէ զրկելու համար կը խաղան քարտէսներու եւ անկլաւներու թատրոն, օր մը եթէ ամբողջ Հայաստանը յայտարարեն անկլաւ, կարծէք պարտուածի իմաստութեամբ, պիտի ընդունինք: Ազգային իրաւ եւ բանիմաց առաջնորդութիւն մը պէտք է կանգնի բոլորին դիմաց, իրաւունքի եւ ճշմարտութեան թելադրութեամբ յայտարարէ, որ քարտէսը այն տարածքն է, ուր ապրած է հայը, ստեղծագործած, կառուցած: Ըստ խարդաւանանքի քարտէսներով բանակցիլ եւ լուծումներ պարտադրել կը նշանակէ հրաժարիլ պատմական իրաւունքէ եւ ճշմարտութենէ, եւ ներխուժողի աւար համարել հայուն պատմութիւնը եւ իրաւունքը, զայն համարել անանցեալ:

            Հարիւր տարի առաջ ստեղծուած պետութեան եւ անոր գծած քարտէսներու բիրտ ուժի վրայ հիմնուած կեղծիքով կարելի չէ արդարութեան հասնիլ:

            Ստալինի կամայականութեան հետեւանք էր հայոց պատմութեան եւ հայրենիքի անբաժանելի մաս Արցախի յանձնումը Ազրպէյճանի:

            Միթէ՞ մենք մասնակից եւ մեղսակից պիտի ըլլանք, վատութեամբ եւ անկարողութեամբ, ստալինեան ոճիրին եւ մեր ժողովուրդի քոչուորի վիճակի յաւերժացման:

            Այսօր, իրապէս լինելու-չլինելու հարց ունինք, մանր քաղքենիներ տեսակէտներ որոճալով եւ զանոնք ամէն օր ծագող արեւի երեւման հետ փոխելով պիտի չկերտեն ապագան:

            Այսօր, իշխանութիւն եւ ընդդիմութիւն, ցուցարարներ եւ ոստիկաններ, հայրենաբնակներ եւ ամէն օր քիչ մը աւելի տարտղնուող սփիւռքներ, պէտք է նային մէկ ուղղութեամբ:

            Հայ մտաւորականութիւնը, միշտ ներսի եւ դուրսի, ինչո՞ւ այս ապագայակերտ ուղղութիւնը ցոյց չի տար զանգուածներուն, վտանգի մասին չի բարձրաձայներ, զանոնք թմբիրէ արթնցնելու համար:

            Այնքա՞ն ընդարմացած ենք, որ գոյութենական պայքարի կոչ ընող չկայ, այդ կոչը լսող չկայ:

            Սասունցի Դաւիթ թշնամիին ըսած է, լսեցէ՛ք, յետոյ մի՛ ըսէ՛ք Դաւիթ գող գող եկաւ գնաց: Հիմա կը փնտռուի բարձրագոչ առաջնորդութեան խօսքը, որ ըսէ. «Հետագային մի՛ ըսէք, չգիտցանք, ըսող չեղաւ»:

            «Բարիք» ընելու համար Հայաստանը կրնան վերածել Մոնակոյի կամ Անտորրայի իշխանապետութեան: Միշտ պիտի գտնուին այդքանով գոհացող գլուխ-կոտորոց ընող իշխանիկներ, իրենց հիացող եւ զօրավիգ տեսաբան ինքնագոհ կրպակատէր թութակներով:

            Բայց ՀԱՅ ԱԶԳԸ ՊԻՏԻ ԸՆԴՈՒՆԻ՞ ԼԻԼԻՊՈՒՏ ԻՇԽԱՆԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆ ԸԼԼԱԼ:

            Մոլորակի ամէն անկիւնը դեռ ինքզինք հայ դաւանող իւրաքանչիւր անձ, պէտք է ընտրէ եւ հպատակելով մարդկային տարրական արժանապատութեան, պատասխանատուութեամբ եւ յանձնառութեամբ  ըսէ.՛ տէ՛ր չեմ կամ տէ՛ր եմ: Հաւա-քաբար պիտի ըսե՞նք, որ տէ՛ր ենք: Ունի՞նք այդ գիտակցական ոգին:

            Այնշթայնի հետեւութեամբ ըսենք, որ մէկ անձով ո՛չ բարոյական կը պահուի ո՛չ ազգի ճակատագիր կը տնօրինուի: Կ’ըլլայ թուլամորթութեան եւ կրաւորականութեան վրայ խարսխուած մենատիրութիւն, անվաղորդային փառքերու համար:

            Այսինքն՝ ազգը որպէս այդպիսին, պիտի ընտրէ պատմութեան բեմին վրայ մնալու եւ ահետանալու միջեւ: Միշտ յիշելով եւ յիշեցնելով՝ որ վաղը միշտ ուշ է: Եթէ այս հասկնանք, հասկցած ըլլայինք, տունը կամ կրպակը նստած, ճանճ որսալով չէինք հերոսանար:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles