ԼՍԵԼ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԿՈՐՈՒՍՏԸ ԱՀԱԶԱՆԳՈՂՆԵՐԸ, ՈՐՈՆՔ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԲԵՄԻ ԱՍՏՂԵՐ ՉԵՆ

0 0
Read Time:4 Minute, 34 Second

Յ. Պալեան

Բոլոր մտահոգ հայերու պէս, կը փորձեմ տեղեկանալ, յուսալով որ Հայաստանի մասին լաւ լուրեր պիտի հասնին:  Թեր եւ դէմ ցոյցերը, պետութեան տկարացումը, ժողովուրդի մեծամասնութեան անտարբերութիւնը, մարդկային եւ շարունակուող հողային կորուստները, կը յուսալքեն:

            Հայաստանի «Իրաւունք» կայքին վրայ կարդացի ոչ ցուցարար, ոչ նախարար, ոչ հրապարակագիր հայ եկեղեցականի խօսքը: Շիրակի թեմի առաջնորդ Միքայէլ Արք. Աջապահեան, յայտնատեսի եւ հայրենատէրի դատումով, ճամբայ ցոյց կու տայ: Թէեւ, միշտ պէտք է կրկնել, որ խօսողին լսող պէտք է. լսող ժողովուրդ, լսող իշխանութիւն, լսող ընդդիմութիւն:

            Պարզ խօսք ըսուած է.

            «Ժողովո՛ւրդ, ամէն մէկը պէտք է իր մեղքի բաժինը գտնի, ապաշխարհի, վերադառնայ իր արմատներին, իր հաւատքին, արժէքներին, երկրի, հայրենիքի մասին մտածի, պետականութեան մասին մտածի: Թողէ՛ք էդ եսակեդրոնութիւնը, հայրենիք ենք կորցնում, բայց հայրենիքի կորստի գիտակցութիւնը չունենք` դրանից սարսափելի բան չկայ»:

            Որքա՜ն ճիշդ է Առաջնորդը, երբ կը խօսի «մեղքի բաժին»ի մասին, «հայրենիքի կորստի գիտակցութեան» մասին:

            Եթէ անցնող երեսուն տարիներու ընթացքին բնակեցուէր ազատագրուած Արցախի աւելի քան 10.000 քառ.ք.մ.ը, ոչ թէ 150.000 հայրենատէրերով, այլ՝ միլիոնով, ընդառաջ չէինք երթար այսօրուան փլուզման:

            Ըսինք՝ Արցախը Հայաստան է, բայց գործեցինք այնպէս, որ Հայաստանը միայն Երեւան է, այն ալ Կեդրոն:

            Կառավարութեան ժողովին, կուսակցութիւններու վարչութիւններուն եւ համագումարներուն, պէտք է բառ առ բառ բանալ կրօնական առաջնորդին խօսքը, վերլուծել, պատասխաններ գտնել եւ որոշել զանոնք վերածել գործի, առանց ծանծաղելու վերլուծումներու մէջ: Միջին ճամբաներ փնտռելու եւ բոլորին գոհացում տալու հանգրուանը անցած ենք:

            Ահազանգ. «հայրենիք ենք կորցնում, բայց հայրենիքի կորստի գիտակցութիւնը չունենք»…

            Ի՞նչ ընել: Ինչպէ՞ս:

            Նախ յաղթահարել եսակեդրոնութիւնը, անձնական դիրքէն, շահէն եւ փառքէն անդին նայիլ, տեսնել ազգ եւ հայրենիք, որոնց հանդէպ հաւատարմութեան պարտք ունինք, որպէսզի չկտրուի հինգ հազար տարուան ինքնութեան շարունակութեան շղթան: Ազնիւ ազգային քաղաքականութիւն, որ աթոռ, հռչակ, դափնի, ապարանք չէ:

            Հայաստանեան մամուլին մէջ կարդացի հետեւեալը, որ մտահոգիչ է եւ կը լրացնէ «…հայրենիք ենք կորցնում, բայց հայրենիքի կորստի գիտակցութիւնը չունենք…»ի ահազանգը.  «Հայ յայտնիները, իրար հերթ չտալով, արտագաղթում են: Հիմնական հաստատուում են ԱՄՆում, չնայած դրան՝ բոլոր հարցազրոյցներում պնդում են, որ ժամանակաւոր են մեկնել»: Ինչպէ՞ս հայրենիք պահել, չկորսնցնել, երբ բացակայ ենք հազարաւոր մղոններով հեռու, ինչպէ՞ս հայրենիք երգել…:

            ԺԹ դարու ֆրանսացի կրօնական Հանրի Լաքորտէր, որ նաեւ քաղաքական գործիչ էր, դիպուկ եւ իմաստուն խօսք ըսած է. «Առանց հայրենիքի մարդը կորսուած կէտ մըն է ժամանակի եւ անջրպետի դիպուածներուն մէջ»: Թշնամիներ կ’ուզեն ընել այնպէս, որ հայը հայրենիք չունենայ, իսկ հայը պառակտումներով, «եսակեդրոնութիւններով», հայրենիք չի կրնար պահել: Անոնց այլ մէկ արտայայտութիւնն է հայրենալքումը, կ’ըսենք՝ արտագաղթ, որ չ’արդարանար անհատական, եզակի, իւրալանչիւրիս բացառիկ պարագաներու պատճառաբանութիւններով: Նոյնքան անարդարանալի է հայրենադարձութիւնը բարձի թողի ընել: Զոյգ պարագաները կը փաստեն «հայրենիքի կորստի գիտակցութիւնը չունենք»ի դառն հաստատումը:

            Խօսիլ այս գիտակցութեան բացակայութեան մասին, մեր անհատական եւ հաւաքական կեանքին մէջ, հետեւաբար՝ նախ մեր պատասխանատուութեան:

            Հայրենիքը ամբողջ մըն է իր տարածք-հողով, տէրերով, պատմութեամբ, լեզուով, մշակոյթով: Այդ ամբողջը կամ կը պահուի կամ ամբողջով կը կորսուի: Կը մեղանչեն եսակեդրոնութեան եւ պառակտումի ասպետները, հայրենիք լքողները եւ հայրենիք չվերադարձողները: Այս կ’ըլլայ կացութիւնը, երբ հայրենատէր-հայրենասէրի գիտակցութիւնը կը կորսուի: Իսկ այդ գիտակցութիւնը դուրսէն դիտել, բացառութիւններով ըմբռնել, անոր բացակայութիւնը վերագրել ուրիշներու, արտաքին ազդակներու, դիրքապաշտի բառային ճապկում է:

            Վերականգնումի համար թերացում-սխալ ընդունելէ ետք յանձնառութիւն պէտք է, ոչ քարոզ, որ կը հնչէ Հայաստանի մէջ եւ աշխարհի հեռու եւ մօտ ոստաններու մէջ:

            «…հայրենիքի կորստի գիտակցութիւնը չունենք»…

            Եթէ այդ կորստի գիտակցութիւնը ունենայինք… ի՞նչ կ’ընէինք եւ ի՞նչ չէինք ըներ: Ո՞ւր գտնել պատասխանը:

            «Ունենայինք»ը կը վերաբերի վերնախաւին, արդիական ըլլալու համար պէտք է ըսել՝ էլիտային. նախագահ, վարչապետ, նախարարներ, ակադեմիկոսներ եւ դոցենտներ, գիտնականներ եւ ճարտարագէտներ, գրողներ եւ լրագրողներ, կուսակցութիւններ, բանակ եւ ոստիկանութիւն: Նաեւ՝ շարքային քաղաքացիներուն, անոնց որոնք զոհ են ամբոխահաճական ճառերու եւ կարգախօսներու:

            Եթէ բոլոր «հայ յայտնիները, իրար հերթ չտալով, արտագաղթում են… բոլոր հարցազրոյցներում պնդում են, որ ժամանակաւոր են մեկնել», մեկնին նաեւ նուազ յայտնիները, անոնք որոնք օդանաւի տոմս մը կրնան ճարել, եւ ըսեն՝ որ ժամանակաւոր կը մեկնին, ո՞վ պիտի մնայ երկրին մէջ, տէր ըլլայ անոր: Բուժման համար համար մեկնիլ, ժամանակաւոր մեկնիլ, ապրուելիք տեղ չէ ըսելով մեկնիլ… Այս զանգուածային կերպով «հայրենիքի կորստի գիտակցութիւնը չունենք» է:

            Կը պատասխանե՞ն Շիրակի թեմի Աջապահեան սրբազանի ահազանգին ազգ առաջնորդող երկրի տէրերը, քաղաքական դիրքեր գրաւողները, եւ անոնց տիրանալ ցանկացողները:  Ինչպէս հայրենալքման առաջքը առնել: Հոգեպարար խօսքը չի բաւեր: Հայրենալքում, հայրենիքի կորստեան գիտակցութիւնը չունեցողներ եւ անտարբերներ, արտագաղթողներ, եւ առաջին հերթին իշխանութեան տնտեսական եւ ընդհանրապէս կառավարման քաոսը, եւ ռազմական անպատրաստուածութիւնը եւ անոր հետեւանք՝ ծանրակշիռ պարտութիւնը ազգային-քաղաքական գիտակցութեամբ կը դիմաւորե՞նք:

            Գումարել՝ պետական կարեւոր համակարգերու հանդէպ անվստահութիւնը, բուռն քննադատութիւնները. բանակ, նախագահ, վարչապետ, դատարաններ: Ըսուած է եւ կը կրկնուի՝ ճգնաժամ: Ամէնքն ալ կը խօսին արտահերթ խորհրդարանական ընտրութեան մասին: Այն տպաւորութիւնը կ’ունենանք, որ համախոհութիւն կայ երկրին մէջ: Բայց այս հարցով խոր տարակարծութիւններ կան, որոնք պատճառ են ընտրութիւն չկայացնելու:

            Զարմանալի է, որ ոչ մէկ քաղաքական ուժ, եւ կառավարութիւնը, չեն խօսիր պատրաստուած եւ հեղինակութիւն ունեցող ոչ-քաղաքականացած անձերով կառավարութեան մը մասին, տեսակ մը Ազգային Փրկութեան եւ Վերականգնման իշխանութիւն, որուն կազմութենէն անմիջապէս վերջ կը լուծուի խորհրդարանը: Նոր կառավարութիւնը վեց ամսուան կամ մէկ տարուան ընթացքին կը փորձէ կայունացնել կացութիւնը, հաշուեկշիռ կ’ընէ բացատրելու համար քաոսը եւ պարտութիւնը, պատասխանատուութիւններ կը ճշդէ եւ զանոնք կը հրապարակէ: Միաժամանակ ելքի ուղղութիւններու մասին խորհրդակցութիւններ կ’ունենայ: Յստակացումներ, որպէսզի լուսաբանուած քաղաքացին գիտնայ, թէ որո՞ւ պիտի քուէարկէ եւ ինչո՞ւ:

            Յամենայնդէպս, ինչ ալ ըլլան նախասիրութիւններու եւ քննադատութիւններու արդիւնք հին-նոր իշխանութիւն մը, կը շարունակուի աղէտը, մէկ կէսը միւս կէսին դէմ, այսօրուան սեւերուն եւ ճերմակներուն պէս, վաղը կրկին՝ սեւերը եւ ճերմակները իրարու դէմ:

            Ի վերջոյ, Հայաստանի մէջ կան կառավարելու եւ առաջնորդելու ատակ քաղաքական փառասիրութիւն չունեցողներ, որոնք կրնան պատասխանատուութիւն ստանձնել, վերականգնել վստահութիւնը ներքին ճակատի վրայ եւ վստահութիւն ներշնչել միջազգային յարաբերութիւններու համար:

            Ազգային-քաղաքական գիտակցական մեծ ճիգով մը, անցումային ատակ եւ արժանաւոր իշխանութեան մը ստեղծումը ազգային պարտականութիւն պէտք է համարեն հակամարտ ախոյեանները: Այս կ’ըլլայ ոչ-շահախնդրական եւ ոչ-աթոռասիրական իսկական հայրենասիրութիւն:

            Այս ընել պարտականութիւն է՝ գալիք սերունդներուն հանդէպ, որ անոնք անհայրենիք չըլլան:

 

 

           

           

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles