ԻՐԱՊԷՍ ՊԱՀԱՆՋԱՏԷ՞Ր ԵՆՔ, ՏԷ՞Ր ԵՆՔ ՀՈՂ ՀԱՅՐԵՆԻԻՆ ԵՒ ԻՆՉՊԷՍ…

0 0
Read Time:5 Minute, 7 Second
Գործ՝ Մարտիրոս Սարեանի

Յ. Պալեան

Գործեցէ՛ք այնպէս որ կարծէք անկարելի ըլլար ձախողիլ:

Վինսթըն Չըրչիլ, Անգլիոյ վարչապետ, նոպէլեան դափնեկիր, Ի դար

 

            Ժամանակակից ընկերութեան փարիա՞ն պիտի ըլլանք, կորսնցնելով ինքնուրոյն ազգ եւ ազատ ժողովուրդ ըլլալու համար կենսական հողը, նոյնիսկ այն քիչը, որ մնացած է, Ռաֆայէլ Իշխանեան կ’ըսէր՝ ՀՈՂԱԿՏՈՐ:

            Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախացումէն առաջ, Հայ Դատ կը հետապնդուէր, որուն առանցքին էր ՀՈՂԱՅԻՆ ՊԱՀԱՆՋԸ, Ցեղասպանութեան ճանաչման պահանջին զուգահեռ: Զանազան ձեւերով կը պահանջուէին ՄԵՐ ՀՈՂԵՐԸ, որ իսկական քաղաքական կարգախօս էր: Ան աստիճանաբար, առաւել կամ նուազ համեմատութեամբ երկրորդական դարձաւ, հետապնդումի գլխաւոր օրակարգ դարձաւ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՃԱՆԱՉՈՒՄը: Մեծ ու պզտիկ ճանաչումները յաղթանակ համարուեցան, չանհանգստացանք, չհասկցանք, որ անոնք սոսկ մխիթարական պարգեւներ էին, մեր իրաւազրկման լուծում չէին:

            Ճանաչում կը պահանջուէր, ճանաչումներ կ’ըլլային, բայց լուռ համախոհութեամբ կը մոռցուէր ցեղասպանութեան պատճառականութիւնը, այն՝ որ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆ ԳՈՐԾՈՒԱԾ ԷՐ ՀՈՂԻ ՀԱՄԱՐ, հող՝ որ հայուն հայրենիքն էր, առանց որուն ազգի վերապրումը անկարելի է եւ առանց հողի ազգը, վաղ թէ ուշ, կ’այլանայ, կ’ըլլայ քաղաքական-մշակութային փարիա, սեփականի կուրուստով կամ անկէ հրաժարումով:

            29.000 քառ.ք.մ. Հայաստանի Հանրապետութեան անկախացումը, պաշտպանութիւնը, հոն ընթացող իշխանութեան տիրացման պայքարները աւելի շեշտեցին ԱԶԳԻ ԻՐԱՒՈՒՆՔՆԵՐու քաղաքական հետապնդման տեսադաշտի կծկումը: Չի խօսուիր ԲՌՆԱԳՐԱՒԵԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆի ազատագրութեան մասին: Միջազգային ատեաններու առջեւ բողոք եւ պահանջ չկան: Հայաստանի քաղաքական ռազմավարութեան մէջ, ան որպէս մսկոտ յիշեցման իսկ չ’արժանանար, ոչ ոք կը խօսի Սեւրի դաշնագրի եւ Ուիլսընեան սահմանագծման վճիռի մասին:

            Այս է վերջին տասնամեակներու մեր ազգային քաղաքականութեան գաղափարականի հիմնական նահանջը, համազօր՝ վերջնական պարտութիւնը եւ անոր բոլոր հետեւանքները ընդունելու: Բռնագրաւեալ Հայաստանը չքացած է քաղաքական համարուած ճառէն, չեմ խօսիր դադրած նախաձեռնութիւններու մասին:

            Երբ իշխանութիւն եւ ղեկավար կը փոխուին Թուրքիոյ մէջ, համաթուրանական քաղաքականութիւնը կը մնայ նոյնը. Եգէականէն մինչեւ Չինաստան միացում՝ խմբելով թուրք եւ թրքալեզու ժողովուրդները, կայսրութիւն՝ որ սպառնալիք է Եւրոպայի, Ռուսիոյ, Արաբական Աշխարհի եւ նոյնիսկ Չինաստանի համար: Հետապնդուող այդ մեծ նպատակի իրականացման ճամբուն վրայ Հայաստանը օղակ մըն է:

            Եւրոպան, Ռուսիան, Արաբական Աշխարհը եւ Չինաստանը չե՞ն տեսներ վերահաս վտանգը: Միամիտ չեն: Կը տեսնեն: Չեն կրնար չտեսնել: Չեն հակազդեր, քանի որ աւանդական տնտեսական մրցակցութիւնները եւ կրօնական ազդակը թոյլ չեն տար տեսնելու գալիքը, որ պիտի յառաջացնէ հաւասարակշռութիւններու ահեղ խախտում:

            Հորիզոնի վրայ կ’ուրուագծուի ցեղային տիրապետութիւն, որուն համար այսօր կրօնական ազդակը միջոց է:

            Հայաստան ենթակայ է ճնշումներու, որպէսզի ԹՈՒՐԱՆԻ ՄԵԾ ՄԻԱՑՄԱՆ ճամբուն վրայ խոչնդոտ չըլլայ, այսօր՝ իր կամքով, իր համաձայնութեամբ, ապա թէ ոչ՝ վաղը բռնութեամբ: Նախատեսուող վտանգին դէմ նահանջը լաւագոյն մարտավարութիւնը չէ: Բայց ի՞նչ կարելի է հակադրել նահանջին: Սովորաբար, նման հարցի կը պատասխանենք՝ միասնութեամբ,- ականջները շոյող կախարդական բառ,- ուժերու մէկտեղումով:

            Չենք հարցներ միասնութիւն՝ ո՞ր եւ ինչպի՞սի ուժերու: Հայրենահանուածներու եւ հայրենազրկուածներու Սփիւռքը ո՞ւր կը գտնուի Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքական տեսլականին մէջ: Տեղ ունի միայն որպէս աջակցող, մանաւանդ՝ նիւթական: Սփիւռքը Հանրապետութեան համար, ո՛չ ներքին եւ ո՛չ ալ արտաքին քաղաքական ազդակ է:

            Այսօր, հայաստանեան մամուլին մէջ կարդացի Երեւան գումարուած «Միասնութեան Հարթակ» ժողովին նախկին պատգամաւոր Արշակ Սադոյեանի ԿՈՉի նմանող արտայայտութիւնը:

            Ըսած է. «Անկախ նրանից՝ ով կը գայ իշխանութեան, Հայաստանի Հանրապետութիւնը միայն իր ուժերով յառաջիկայ տասնամեակում չի կարողանալու Արցախեան պատերազմի պատճառած 15-20 միլեառ տոլարի վնասները ինչ-որ ձեւով փոխհատուցել, պայմաններ ստեղծել, որ ժամանակակից արդիական պաշտպանական համակարգ լինի»:

            Թերթը կ’աւելցնէ. «Ըստ նրա՝ միակ ելքն է համազգային տասը միլիոն հայերի ընդհանուր ջանքերով կարողանալ դա անել»:

            Կ’առաջարկուի Համասփիւռքեան 7րդ Համաժողովը հրաւիրել: Նախ պէտք է ըսել, թէ ինչո՞ւ դադրեցան այդ ժողովները, եւ այդ հունով վերացուեցաւ Սփիւռքի նախարարութիւնը, ուր Հայաստան եւ Սփիւռք մնայուն կերպով իրարու կը հանդիպէին:

            Արշակ Սադոյեանի խօսքին մէջ ոչ մէկ ակնարկութիւն կայ նոյն այդ տասը կամ աւելի միլիոնի ազգի եւ հայրենիքի ճակատագիրը առաջնորդելու եւ որոշումներ կայացնելու մասնակցութեան մասին: Սփիւռքի հայրենասիրական զգացումը չարաշահել լաւ բան չէ, ոչ մէկ ձեւով կը նպաստէ իրաւ միասնութեան:

            Սփիւռքը մասնակից չէ, մասնակից պէտք է դարձնել Հայաստանի քաղաքական, կազմակերպական, ներկայացուցչական կեանքին, բոլոր մարզերէն ներս, եւ այս ամրագրել՝ Սահմանադրութեամբ, խաղալիքը չըլլալու համար օրուան իշխանութիւններուն կամ իշխանաւորին:

            Առաջին հերթին, Սահմանադրական օրէնք պէտք է ըլլայ Սփիւռքի ներկայացուցիչներու, պատգամաւորներու մասնակցութիւնը Ազգային Ժողովին, որ կը նշանակէ սփիւռքի հայերուն, որպէս իրաւատէր, ընտրելու եւ ընտրուելու իրաւունք տալ, որպէսզի անոնք իրաւունք ունենան ընտրելու, ընտրուելու, առաջարկներ ներկայացնելու, դատելու եւ գնահատելու: Այս ընելով կ’իրականացնենք զգացականէ տարբեր՝ իրաւ մէկութիւն: Սահմանադրութեամբ կը ճշդուին նաեւ պարտաւորութիւններ: Յիշուած տասը եւ աւելի միլիոնը կը դառնայ հայրենատիրութեան կարողականութիւն (պոդենցիալ): Ի հարկէ այս սահմանադրական-կազմակերպական բարեփոխումը պէտք է ըլլայ ժողովուրդին հետ, եւ ոչ թէ զանազան բնոյթի աւանդական երեւելիական ջոջականութեան նոր թառ հրամցնելու համար:

            ՄԻԱՑՈՒՄ՝ հայոց անժամանցելի իրաւունքները պաշտպանելու եւ հետապնդելու հարթակի ստեղծման համար:

            Այն ատեն մեր դրացիներուն, հեռուի եւ մօտի բարեկամներուն հետ կը խօսուի, փոխհասկացողութեան եւ համագործակցութեան իրա՛ւ ճշմարտութեամբ: Սփիւռքի գոյութենական հարցը կ’ըլլայ օրակարգ եւ յիշուած տասը միլիոնը գաղութի, գաղթականի, համայնքի վիճակէն կը բարձրանայ ազգի իրաւ անդամութեան, որ կը նպաստէ Հայաստանի հզօրացման, եւ Արշակ Սատոյեանի վերականգնումի համար նշած 15-20 միլեառ տոլարը չ’ըլլար բարեսիրութիւն, այլ՝ տիրոջ եւ ծառայի պարտք եւ պարտականութիւն:

            Սփիւռքը եթէ քաղաքական դատ ունի, ցեղասպանութեան մխիթարական ճանաչումներէն անդին պիտի գործէ այնպէս, որ տէր է Հայաստանի, բռնագրաւուածին եւ Հանրապետութեան: Հայաստան պիտի ընդունի նոյն տեսլականը, հողակտորի իշխանութիւն ըլլալու կարճատեսութենէն անդին նայելով, որպէսզի ունենանք Միացեալ Հայրենիք՝ Միացեալ Ժողովուրդով: Ի հարկէ անհրաժեշտ է երկարատեւ եւ յարատեւ կազմակերպուած կառուցողական աշխատանք, մարդկային եւ նիւթական ներդրումով:

            Ձեռնածալ պէտք չէ մնալ, կանխաւ վճռելով, որ տեսիլքները երազապաշտութիւն են, որ կայ ռէալ փոլիթիք, եւ պէտք է ըլլալ իրապաշտ:

            Ի վերջոյ պէտք է գիտնալ եւ որոշել, թէ 29.000 քառ.ք.մ. (եթէ այդքանն ալ ձգեն) եւ 3 միլիոն հայերու կեցութեան ապահովութի՞ւնն է համահայկական իրաւ նպատակ, թէ 10+3 միլիոնի միացումը հայու Միացեալ Հայրենիքով:

            Գրողներու ըսած պարզ ճշմարտութիւնները չենք լսեր: Ժամանակակից պրազիլիացի գրող Փաոլօ Քէօլհօ ըսած է. «Մէկ բան կրնայ երազ մը անկարելի դարձնել. ձախողելու վախը»:  Եթէ այս իմաստութեամբ խորհինք եւ գործենք, ինչպէս առածը կ’ըսէ, խոփը չդնենք եզներուն առջեւ, մեր ապագան կ’ըլլայ տարբեր, չենք դատապարտուիր պարտեալի ընկճուած վիճակին, չենք ըլլար փարիա…

            Յաջողութիւն եւ յաղթանակ չենք երազեր, կ’իրականացնենք:

            Ի հարկէ, միշտ գերանցելով մեր պզտիկ հաշմուած եսերը:

            Մեր մտաւորականութիւնը ինչո՞ւ չի խօսիր, ինչո՞ւ Ուինսթըն Չըրչիլի եւ Փաոլօ Քէօլհոյի յանդգնութեան իմաստութիւնը չի ներշնչեր զանգուածներուն եւ առաջնորդներուն, որպէսզի անոնք չգործեն պարտուելու վախով, գէթ եղածը չկորսնցնելու կանխաւ պարտուածի հոգեբանութեամբ: Արեւմտահայաստանի եւ Նախիջեւանի կորուստը երբ կրաւորականութեամբ կ’արձանագրենք պատմութեան շահ-վնասի տոմարին մէջ, վաղը նոյնը կրնանք ընել, հիմա կարծէք այդ ընթացքին մէջ ենք, Արցախի, Հայաստանի տարածքներու եւ օր մըն ալ ամբողջ Հայաստանի համար:

            Ճշմարիտ ղեկավարին համար անկարելին եւ ձախողելու վաղը ո՛չ մարտավարութիւն են եւ ո՛չ ալ ռազմավարութիւն, այլ՝ ապիկարութիւն եւ անձնատուութիւն, կամ պարզապէս՝ դաւաճանութիւն, ազգին, նախահայրերուն եւ հայրենիքին:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
100 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles