ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ ԱՆՎԻՃԵԼԻ ԻՐԱՒՈՒՆՔՆԵՐԸ ԸՆՏՐԱՊԱՅՔԱՐԻ ՍԱԿԱՐԱՆԻՆ ՄԷՋ

0 0
Read Time:4 Minute, 38 Second

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ

Միացեալ Նահանգներու Գերագոյն Դատարանը Յունիսի վերջերուն քուէարկեց ի նպաստ առողջական ապահովագրութեան նախագահ Պարաք Օպամայի ծրագիրին, առիթ տալով որ տարիներու վրայ երկարած բանավէճ մը դարձեալ վերարծարծուի եւ ամբողջական տարողութեամբ դարձեալ մուտք գործէ… նախագահական ընտրապայքարի սակարանը:

Ինչպէս այս ծրագիրին հրապարակ նետուելուն առաջին փուլին` աւելի քան երկու տարի առաջ, նոյնպէս ալ ծրագիրը սահմանադրական հռչակելու Գերագոյն Դատարանի որոշումին հրապարակման այս հանգրուանին, բանավէճը անմիջապէս ներգրաւեց նախագահական երկու թեկնածուներուն ընտրական զօրակայանները. Օպամայի դեմոկրատներուն “տաղաւարը“ բեմ բարձրացաւ ծրագիրին բարեմասնութիւնները գովերգելու տրամադրութեամբ, իսկ մրցակիցը` հանրապետական Միթ Ռամնի յայտարարեց, որ վճռած է ծրագիրը գերեզմանել, եթէ շահի Սպիտակ Տուն մտնելու տոմսը:

Ոչ ոք յայտարարեց կամ խոստովանեցաւ, որ այս ծրագիրին վախճանական նպատակը ընտրական մրցակցութիւնն է, եւ ո՛չ թէ անպայման ժողովուրդին բարիք ցանկալը, մինչդեռ անցեալի ու այժմու բանավէճերը աղաղակող կերպով կ՛արտացոլան նոյնինքն ընտրապայքարը: Այլապէս, ծրագիրին հրապարակումն ու անոր սահմանադրական հռչակումը ինչո՞ւ պիտի արձանագրուէին ընտրական զգայուն պահերու:

 

***

 

Բանավէճն ու անոր մամլոյ-քարոզչական արձագանգները շուտով ստեղծեցին այնպիսի մթնոլորտ, որուն մէջ, Օպամայի ծրագիրը կարծէք թէ զգեցաւ կենաց-մահու հարցի տարողութիւն: Նախագահին կողմնակիցները թուեցին այն առաւելութիւնները, որոնք բարիք կը խոստանան ապահովագրելիներուն. օրինակ, ըսուեցաւ, որ այսօր ապահովագրութիւն չունեցող միլոնաւորներէն կարեւոր մաս մը` շուրջ 30 միլիոն քաղաքացի, ապահովագրութիւն պիտի ունենայ, ըսուեցաւ, թէ թեկնածուն, եթէ ապահովագրուելէ առաջ որոշ հիւանդութիւն մը ունի, ատիկա պատճառ պիտի չըլլայ, որ ապահովագրող ընկերութիւնը մերժէ ապահովագրել. տակաւին, փորձ եղաւ իբրեւ դրական զարգացում ծախել այն, որ ապահովագրութիւն գնելու կարողութիւն չունեցողը (այս բառերը չգործածուեցան, այլ ըսուեցաւ որ ապահովագրութիւն չգնողը) պիտի ստիպուի տուգանք վճարել (իսկ ինչո՞ւ նման պատիժ` հարցուցէք տրամաբանողին). այլ “պաշտպանողական“ մըն էր այն, որ ապահովագրութեան ընկերութիւնները իրաւունք պիտի չունենան բաժանորդագիները ըստ կամս անհակակշիռ կերպով բարձրացնելու (ի վերջոյ, երբ բաժանորդագրումը պարտադիր պիտի ըլլայ 2014ին, բնական է որ ծախողը ի՛ր նախասիրած սակը ճշդէ, իսկ այսօրուան աշխարհին մէջ, ջուրն անգամ կը վաճառուի այնպիսի սակերով, որ տրամաբանական չէ, ու ոչ ոք կը հարցապնդէ թէ ինչո՞ւ այդպէս է, ալ ո՜ւր մնաց հարց տալը` թէ մարդիկ ինչո՞ւ պէտք է կողոպտուին օրէնքի անունով…):

Մրցակից Ռամնի եւ իր խմբակը բուռն յարձակում գործեցին, յայտարարելով, որ ծրագիրը աւելի եւս պիտի ծանրացնէ ապահովագրութիւն չունեցողներուն վիճակը, պիտի բարձրացնէ անոնց թիւը, մինչդեռ նախընտրելին այն է, որ առողջական ապահովագրութեան շուկան բաց ձգուի ու հեռու պահուի ամէն տեսակի հակակշիռէ (սովորութիւն է շուտով մոռնալը, թէ անհակակշիռ ձգուող շուկաներ ինչպիսի՛ աղէտներու տարած են այս երկիրը. Կրինսփէնի մը իմաստականութիւնը արդէն նետուած է մոռացութեան աղբանոցը…):

Դեմոկրատներուն հակահարուածին մէջ օգտագործուեցաւ այն իրողութիւնը, որ Միթ Ռամնի նմանօրինակ օրէնք մը որդեգրած էր Մէսէչուսէցի կառավարիչի աթոռին բազմած օրերուն, եւ տարօրինակ գտան, որ Օպամայի ախոյեանը այսօր կը քննադատէ ծրագիր մը, որուն նմանակը կիրարկած էր մօտիկ անցեալին եւ համակրանք շահած…

Մէկ խօսքով, ծրագիրին շուրջ ստեղծուած բանակռիւն ու քարոզչական արշաւները ծայր առին ու կը շարունակուին այն տրամաբանութեամբ, որ ներկայացուցած ծրագիրը արդեօք պէ՞տք է ընդունելի` ժողովուրդին համար օգտակար դասել, թէ՞ ընդունիլ Ռամնիի ու համախոհներու տեսակէտը: Շատերու ուշադրութենէն վրիպեցաւ այլապէս ուշագրաւ “մանրամասնութիւն“ մը. այն, որ Գերագոյն Դատարանի որոշումին յաջորդող օրերուն, ապահովագրութեան ընկերութիւններուն սակարանը… բարձրացում արձանագրեց:

 

***

 

Կարելի է շարունակել այս ծրագիրին դրական ու բացասական խոստումներուն մասին հաւաստիքներուն թւումը. սակայն այդ ընելէ առաջ, խոստովանինք, որ ծրագիրին մասին մեր պրպտումները, ընթերցումները եւ ձայնասփռուած լուսաբանութիւնները մեր միտքին մէջ աւելի շատ հարցականներ ստեղծած են, քան պատասխաններ, որովհետեւ հակադիր խմբակներէն տուած բացատրականները կա՛մ սպառիչ չեն, կամ ալ զանոնք վերծանելու համար պէտք է բաւական հմուտ մասնագէտ ըլլալ այսօրինակ հարցերու-օրէնքներու, բան մը, որ զանգուածին հասողութենէն վեր է ու հետեւաբար, մարդս դժուարութիւն կ՛ունենայ կողմնորոշուելու, յստակ կարծիք ունենալու:

Հարցին շղարշուած ըլլալը չէ, որ մեզ ետ կը կեցնէ երկար մեկնաբանութիւններէ, դրական կամ բացասական երեսները լուսարձակի տակ բերելէ: Հարցին էութիւնը հոն է, որ քննարկումը` բանավէճը, կը զարգանայ միայն ու միայն ծրագիրին ընդունելի ըլլալ-չըլլալուն շուրջ, իբրեւ թէ այդ ըլլար էականը:

Խորքին մէջ, այս ամբողջ աղմուկը դիտումնաւոր փոթորիկ մըն է կարծէք, որմէ բարձրացող փոշիի ամպը կը քողարկէ ԲՈՒՆ ՀԱՐՑԸ, այլ խօսքով, գլխաւոր հարցումը կը թողուի անլսելի, կամ` անոր կը տրուին վիժած պատասխաններ:

Պարզ հարցումը հետեւեալն է. ինչո՞ւ Միացեալ Նահանգներու պէս նիւթական հզօրանքով օժտուած երկիր մը պիտի չկարենայ առողջական հիմնական ապահովագրութիւն տրամադրել իր քաղաքացիներուն, բոլո՛ր քաղաքացիներուն, անխտիր, այնպէս` ինչպէս կ՛ընեն քաղաքակիրթ աշխարհի այլ երկիրներ, դրացի թէ հեռաւոր, մինչեւ իսկ անոնք` որոնք կը դասուին Երրորդ Աշխարհի երկիրներու շարքին:

Կարելի է երկարել չլսուելու դատապարտուած հարցումներու շարքը: Օրինակի համար, քաղաքացիներէն գանձուած շահատուրքերը ինչո՞ւ պէտք է մսխուին պատերազմներու մէջ, կամ` առատօրէն իբրեւ նպաստ տրամադրուին Թուրքիոյ, Իսրայէլի ու Փաքիստանի նման երկիրներու, որոնցմէ միայն վնաս կը հասնի Միացեալ Նահանգներուն ու բարեմի՜տ դաշնակիցներուն: Տակաւին, զանգուածի շահատուրքերէն գոյացած գումարներէն ինչո՞ւ հսկայական բաժիններ պէտք է հոսին դրամատնային ու նմանօրինակ հսկայ ընկերութիւններու գանձանակները, երբ անոնք անսանձ կերպով անգործութեան ու անտուն վիճակի կը մատնեն զանգուածները, որոնք կը կազմեն նաեւ ապահովագրութենէ զրկուողներուն մեծ մասը…

Կրկնենք. հոս է հարցին էութիւնը: Իսկ եթէ Օպամա կը փորձէ ժողովուրդն ու աշխարհը համոզել, թէ իր ծրագիրը նախաքայլն է բոլոր քաղաքացիները առողջական ապահովագրութեամբ օժտելու ծրագիրի մը, պէտք է անմիջապէս հարց տալ անոր (ու ժողովուրդին քթին բոլոր խնդացողներուն), թէ ի՞նչ կ՛արժեն նման խոստումներ, երբ թեկնածու Օպամայի Սպիտակ Տուն մուտքէն ասդին, խոստումներու դրժումի կամ անոնցմէ ետդարձի ինչպիսի՜ մրցանիշներ արձանագրուեցան, թէ` նոյնինքն այս ծրագիրը ինչպիսի՛ նահանջներու մատնուեցաւ անոր լոյս աշխարհ գալէն ասդին, պարզ այն պատճառաբանութիւններով, որ նախագահը ի վերջոյ ամենակալ չէ, ան ծրագիր կը մշակէ, սակայն Ծերակոյտն ու Ներկայացուցիչներու Տունն են (թէ որո՞ւն ներկայացուցիչներն են անոնք` այլ խնդիր) որ կը քուէարկեն օրէնքները, “Ես իմ բաժինս կ՛ընեմ, անկէ անդին չեմ խառնուիր“ ըսելու պէս չքմեղանքներ կը շպրտուին նա՛եւ զինք ընտրողներուն երեսին:

 

***

 

Ողբերգութիւն է, երբ պետական բարձրագոյն դիրքերուն համար սակարկութեան կը դրուին ժողովուրդի տարրական իրաւունքները, անոնց շուրջ խօսքի աճուրդ կը կազմակերպուի ու փշրանքներ կը խոստացուին բարիքի կեղեւին տակ:

Աւելի մեծ ողբերգութիւն է, երբ ընտրողին կը ներկայանան թեկնածուներ, որոնք խորքին մէջ միայն ենթադրեալ բարիքներ կը խոստանան քուէարկողներուն, իսկ վերջիններուն դժբախտութիւնն ալ այն է, որ… պէտք է ընտրեն երկու թեկնածուներէն մէկը կամ միւսը:

Յուլիս 15, 2012

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles