ԶՕՐՈՒԹԵՆԱԿԱՆ ԵՒ ԱՆՇՕՇԱՓԵԼԻ (VIRTUAL, ՎԻՐՏՈՒԱԼ) ՊԱՏԵՐԱԶՄ, ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՍԵՐՆԴԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ

0 0
Read Time:2 Minute, 11 Second

 

            Մայիսեան թօնուտ օր էր: Արմենակ եւ Էլպիս տեսութեան եկան: Օրերու ճապաղութեան դէմ դարման: Ողջագուրուեցանք: Թագաժահրէն վախ չկար, քովիտէն, որ լռութեան մատնած էր Կեդրոնականցին:

            Էլպիս եւ Մակարուհին խոհանոց գացին, մեզ առանձին ձգեցին որթատունկի եւ թզենիի դալար կանաչին հետ: Արմենակ երկար հառաչանքէ մը ետք, մարգարէի պէս բարբառեցաւ: Արմենակին պիտի հարցնեմ, որ Կեդրոնականի մէջ Վարդանի կամ Խրիմեանի դերը խաղցա՞ծ է:

            – Մակա՛րս, սորված էինք, որ մարդը կը պատերազմէր դէմ առ դէմ: Հիմա կռուողները զիրար չեն տեսներ, ոճիր գործելու զգացում չեն ունենար, հեռահար զէնքեր կան: Պատերազմը անմարդկային դարձած է: Յառաջդիմութիւն. բանակներ պարզ մահկանացումներու համար անտեսանելի, զօրութենական եւ անշօշափելի զէնքերով,- կ’ըսեն՝ virtuel,- կը կռուին: Հայերս ետ չենք մնար, եթէ զէնք չունինք, ունինք բառը, կ’ըսենք վիրտուալ: Նորատեսակ յարձակումներ կան, կ’ըսեն՝ cyber attack:

            – Արմենա՛կ, ի՞նչ բանի համար են ուսումը եւ գիտութիւնը եթէ գիւտեր պիտի չընեն:

            – ճի՛շդ: Հայերս ալ, Հայաստան եւ սփիւռք, ետ չմնալու համար անշօշափելի digital կամ մատնային թերթ եւ գիրք լոյս պիտի ընծայենք, վիրթուալ գրականութիւն, որ սահմանափակման, ընտրութեան եւ արժեւորումի կարիք պիտի չունենայ, քանի որ, ինչպէս արդէն ընկերային ցանցերու վրայ, ամէն ոք ամէն բան պիտի գրէ եւ ըսէ: Պոլսեցի Ալփասլանի բանստեղծութիւնը, «դուն տիրէկ ըլլաս ես ելքէն պեզի, հովը փչէ տէ պլլուիմ քեզի» ազատ ասպարէզ պիտի գտնէ մատնային եւ անշօշափելի նոր գրականութեան մէջ:

            – Արմենա՛կ, ծուռ կամ շիտակ, յառաջդիմութիւնը չի կասիր:

            – Յիշէ՛Արփիար Արփիարեանի իմաստուն խօսքը. «Այլ դարք, այլ բարք»: Այս է կեանքի ընթացքը:

            – Նոյնիսկ պատերազմը զրկեցինք իր չունեցած մարդկայնութենէն: Հերթը գիրին ու խօսքին է, իմաստութիւնը կը չքանայ, ինչպէս արդէն դատարկեցինք այր ու կնոջ սիրով կատարուած սերնդագործութիւնը: Հիմա կայ հեռակայ կարգով սէր, կեանք ստեղծելով սրուակի մէջ: Հերթը հասած է գիր-գրականութեան, վիրթուալ եւ տիժիթալ: Կը հնարե՞ն օր մը միջոցը, որպէսզի մարդիկ Պղատոն, Հէգէլ, Մարքս, Թումանեան եւ Չարենց դեղահատ կլլելով իւրացնեն: Գիրք բռնելու հաճոյքը, բարձին քով գիրք ունենալու ուրախութիւնը պիտի մոռցուի: Հաւասարապէս իմաստուն պիտի ըլլանք:

            – Արմենա՛կ, ինչո՞ւ չես հասկնար, որ Կեդրոնականի օրերդ չկան, չկան ուսուցիչներդ: Անցեալին կար մարդու բռնատիրութիւնը, հիմա մարդը ինք ենթակայ է իր իսկ ստեղծած բռնութեան, մինչեւ այն օրը, որ մարդը չմնայ, մնան իր ստեղծած սայպըր պատերազմը, մատնային եւ զօրութենական-վիրտուալ գիր-գրականութիւնը, ինչպէս հեռակայ կարգով սերնդագործութիւնը եւ սրուակածին նոր մարդը:

            – Ապրի՛ս, Մակա՛ր: Արդիականացեր ես: Այսօր հին թերթիկներով օրացոյց մը գտայ գիրքերուս մէջ: Այն ատեն օրացոյցի թերթիկները ամէն օր իմաստուն խօսք մը կը բերէին: Հիմա նման օրացոյց չկայ: Մարդիկ տիժիթալ եւ վիրտուալ իմաստուն են: Կարդամ ինչ որ գրուած էր թերթիկին տակ, նոյնիսկ եթէ պիտի խորհիս, որ զառամած եմ եւ ժամանավրէպ: Հեղինակն ալ գիտնական է, Ալեքսիս Քարէլ, իրաւ տեսակէն. Լսէ՛. «Քաղաքակրթութեան նպատակը ոչ թէ գիտութեան եւ մեքենաներու յառաջդիմութիւնն է, այլ՝ մարդու»:

            Էլպիս եւ Մակարուհին, սուրճ բերին, ծիրանով կարկանդակ, մարդ եւ մարդկայնութիւն փնտռող վերջին տիեզերականի լեզուն կտրեցին:

 

Մակար ի Գաղիա, 31 Մայիս 2022

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles