ԶՈՒ­ԳԱ­ԴԻ­ՊՈՒ­ԹԻ՞ՒՆ

0 0
Read Time:7 Minute, 14 Second
Հունգարիոյ ներկայ վարչապետ Օրպան…

ՎԱՀԱՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ

 

1453-ի գա­րունն էր: Թուրք սուլ­թան Մեհ­մետ 2-րդի 80 հա­զա­րա­նոց բա­նա­կը գրե­թէ եր­կու ամիս պա­շա­րել էր Կոս­տանդ­նու­պո­լի­սը` ոչ միայն Բիւ­զանդ­իա­յի, այ­լեւ ամ­բողջ արե­ւե­լաք­րիս­տո­նէ­ա­կան աշ­խար­հի վեր­ջին հե­նա­րա­նը:

Քա­ղա­քը պաշտ­պա­նում էր մի ոչ մե­ծա­թիւ կա­յա­զօր` ըն­դա­մէ­նը եօթ հա­զար յոյ­ներ, իտա­լա­ցի­ներ հա­յեր: Բայց նրանք կե­նաց-մա­հու կռիւ էին տա­լիս, դի­մադ­րում բո­լոր ու­ժե­րով, նոյ­նիսկ այն ժա­մա­նակ, երբ մա­հա­ցու վի­րա­ւոր­ուեց պաշտ­պա­նու­թեան ղե­կա­վա­րը` Ճո­վա­նի Ճուս­տին­ի­ա­նին: Մէ­կը միւ­սի հե­տե­ւից նրանք հետ էին մղում թուր­քե­րի բո­լոր գրոհ­նե­րը շատ հնա­րա­ւոր է, որ կը պա­հէ­ին քա­ղա­քը, եթէ…

Պատ­մու­թեան մէջ նոյ­նիսկ պա­տա­հա­կան զու­գա­դի­պու­թիւն­նե­րը հազ­ուա­դէպ են պա­տա­հա­կան թւում: Հուն­գա­րա­ցի մի ճար­տա­րա­գէտ` Օր­պան անու­նով (հէնց այդ­պէս է նա­եւ Հուն­գար­իոյ այ­սօր­ուայ վար­չա­պե­տի ազ­գա­նու­նը), ով սո­վո­րել էր գեր­մա­նա­ցի վար­պետ­նե­րից, իսկ յե­տոյ ծա­ռա­յու­թեան ան­ցել թուրք սուլ­թա­նի ար­քու­նի­քում, նոր տէ­րե­րի հա­մար մի հսկա­յա­կան հրա­նոթ էր ձու­լել: Նա դա արել էր փո­ղով: Մեծ գու­մա­րով: Նրա հրա­նո­թի ար­կե­րը ճեղ­քե­ցին Կոս­տանդ­նու­պոլ­սի պաշտ­պա­նա­կան պա­տը, քա­ղա­քի սա­կա­ւա­թիւ պաշտ­պան­նե­րը կայսր Կոնս­տան­տի­նի հետ պայ­քա­րե­ցին մին­չեւ վերջ, բո­լո­րը զոհ­ուե­ցին:

…եւ 15-րդ դարաշրջանին, այլ Օրպանի մը պատրաստած ծանր թնդանօթը, որուն պատճառով Թուրքիոյ զօրքերը ներխուժեցին Կոստանդնուպոլիս

Թուրք բար­բա­րոս­նե­րը ներ­խու­ժե­ցին քա­ղաք` սկսուեց կո­տո­րա­ծը: Եւ մար­դաս­պան­նե­րի ճա­նա­պար­հը բա­ցեց հուն­գա­րա­ցի Օր­պա­նը:

Հուն­գար­իա­յի վար­չա­պետ Վիք­թոր Օր­պանն այս պատ­մու­թիւնը մի­գու­ցէ չգի­տի: Նրա նա­խա­սի­րու­թիւնը ոչ թէ պատ­մու­թիւնն է, այլ ֆուտ­պո­լը: Չնա­յած Հուն­գար­իա­յի հա­րե­ւան երկր­նե­րի նո­րօր­եայ պատ­մու­թիւնը նա կար­ծես թէ բա­ւա­կա­նին լաւ գի­տի: Հա­մե­նայն­դէպս այդ պատ­մու­թիւնը վե­րա­շա­րադ­րե­լու իր ար­տա­ռոց փոր­ձե­րով նա բազ­միցս ցնցել է սերբ, ռու­մի­նա­ցի սլո­վակ հա­րե­ւան­նե­րին, ինչ­պէս նա­եւ ամ­բողջ ազա­տա­կան Եւ­րո­պա­յի վեր­նա­խա­ւին: Ինչ-որ առու­մով դա ինձ նոյ­նիսկ դուր է գա­լիս, չնա­յած շա­տե­րի կար­ծի­քով այդ վար­քագ­ծի պատ­ճա­ռը եր­կու հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմ­նե­րում Հուն­գար­իոյ նրա դաշ­նա­կից­նե­րի կրած ջախ­ջա­խիչ պար­տու­թիւն­նե­րի հե­տե­ւան­քով առա­ջա­ցած որո­շա­կի բար­դոյթն է, ես այն­ուա­մե­նայ­նիւ ազ­գա­յին ինք­նու­թեան պահ­պան­ման հա­մար ազ­գա­յին հպար­տու­թիւնն անհ­րա­ժեշտ պայ­ման եմ հա­մա­րում:

Բայց հպար­տու­թեան զգա­ցու­մը (ցան­կա­ցած, բայց յատ­կա­պէս ազ­գա­յին) նման է մե­ծա­հո­գու­թեա­նը, այն չի կա­րե­լի շփո­թել փա­ռա­սի­րու­թեան յա­գեց­ուա­ծու­թեան հետ: Ու եթէ որե­ւէ երկ­րի առաջ­նոր­դի մտքով յան­կարծ անց­նում է, որ յա­նուն ազ­գա­յին հպար­տու­թեան բարձ­րաց­ման կա­րե­լի է նա­հան­ջել այն սկզբունք­նե­րից, որոնց վրայ այդ հպար­տու­թիւնը հեն­ուել է հա­րիւ­րամ­եակ­ներ շա­րու­նակ, դա վկա­յում է հա­սա­րա­կա­կան խոր ճգնա­ժա­մի մա­սին: Եթէ կալ­վի­նիս­տա­կան ըն­տա­նի­քում դաստ­ի­ա­րակ­ուած քրիս­տո­նէ­ա­կան առաջ­նորդն ի վի­ճա­կի է ֆի­նան­սա­կան ճգնա­ժա­մից դուրս գա­լու ելք գտնել իր երկ­րի` ցայ­սօր չաղ­տոտ­ուած ար­ժա­նա­պա­տուու­թեան վա­ճառ­քի հաշ­ուին, ապա դա նրա գործն է:

Մե­րօր­եայ Օր­պա­նը նրա թիմն ազատ ար­ձա­կե­ցին վախ­կոտ մար­դաս­պան թուր­քին: Նրանք եւս դա արե­ցին փո­ղով: Շատ մեծ գու­մա­րով: Իսկ մար­դաս­պան թուր­քին (կամ ատր­բե­ջան­ցուն, ինչ տար­բե­րու­թիւն) հայ­րե­նի­քում ան­մի­ջա­պէս ազ­գա­յին հե­րոս դարձ­րին: Թէ, հաս­կա­նա­լի է, այդ երկ­րում կայ նաւթ, իսկ հե­րոս­ներ չկան, այդ պատ­ճա­ռով քնած մար­դուն սպա­նո­ղը եւս յար­մար է այդ դե­րին: Եւ հի­մա իրա­ւուն­քի ար­դա­րու­թեան, մար­դա­սի­րու­թեան սկզբունք­նե­րի, ան­կա­շառ ար­դա­րա­դա­տու­թեան հա­մա­մարդ­կա­յին ար­ժէք­նե­րի գե­րա­կա­յու­թեան մա­սին եւ­րո­պա­կան բո­լոր ճա­մար­տա­կու­թիւն­նե­րը իմաս­տազրկ­ուե­ցին:

Մենք ի՞նչ պէտք է անենք: Ես մտա­դիր չեմ նման բա­նե­րը քննար­կել թեր­թի էջե­րում: Բայց պա­կաս կա­րե­ւոր չէ հաս­կա­նալ, թէ ինչ դա­սեր ենք քա­ղե­լու կա­տար­ուա­ծից: Մի՞­թէ միայն այն պար­զու­նակ դա­սը, որ պա­տիւն ու ազ­նուու­թիւնը միշտ զի­ջում են շա­հին ու հե­տաքրք­րու­թիւն­նե­րին: Դա սխալ դաս է, մեզ օտար է, այն հա­կա­սում է մեր ազ­գա­յին ոգուն, հա­յերն ար­դէն եր­կու հա­զար տա­րի է` չեն կա­րո­ղա­նում այն սեր­տել: Եւ պէտք էլ չէ:

Միայն կուշտ լի­նե­լով` հա­սա­րա­կու­թիւնն ինք­նին չի եր­ջան­կա­նում. ազ­գա­յին պատ­ուից ու ար­ժա­նա­պա­տուու-թիւ­նից բարձր ոչինչ չկայ. եթէ ինչ-որ երկր­նե­րի առաջ­նորդ­ներ կա­րող են իրենց թոյլ տալ առու­ծախ անել նման ար­ժէք­նե­րով` յա­նուն վայր­կե­նա­կան ու նոյ­նիսկ ցնո­րա­կան շա­հե­րի, ապա մեզ ոչ մի դէպ­քում չի կա­րե­լի նման բան անել: Մեզ չի կա­րե­լի թէ­կուզ մէկ քայլ նա­հան­ջել Ար­ցա­խի հար­ցում, մեզ չի կա­րե­լի նա­հան­ջել ազ­գա­յին ոտ­նա­հար­ուած իրա­ւունք­նե­րը վե­րա­կանգ­նե­լու ձգտու­մից: Ես ամէ­նե­ւին էլ անի­րա­գոր­ծե­լի նպա­տակ­ներ իրա­կա­նաց­նե­լու կոչ չեմ անում, ու­զում եմ պար­զա­պէս յի­շեց­նել, որ անի­րա­գոր­ծե­լի նպա­տակ­ներ չեն լի­նում, լի­նում է միայն անվս­տա­հու­թիւն` սե­փա­կան ու­ժե­րի հան­դէպ: Բո­լոր նպա­տակ­նե­րը, որոնք ու­նի մեր ժո­ղո­վուր­դը, իրա­գոր­ծե­լի են, պար­զա­պէս պէտք է հա­ւա­տալ դրանց ու այդ նպա­տակ­նե­րի ապա­գայ իրա­գոր­ծու­մը չբար­դաց­նել քա­ղա­քա­կան բա­րե­հո­գութ­եամբ վտան­գա­ւոր փաս­տաթղ­թե­րի տակ դրած անզ­գոյշ ստո­րագ­րու­թիւն­նե­րով:

 

 

Յ. Գ.- Իսկ այն առա­ջին Օր­պա­նին թուր­քե­րը սպա­նե­ցին Կոս­տանդ­նու­պո­լի­սը գրա­ւե­լուց յե­տոյ: Տա­րե­գիր­ներն ասում են, որ նրա հսկա­յա­կան հրա­նո­թի ուժն ըն­դա­մէ­նը բա­ւա­կա­նաց­րեց դա­տա­պարտ­ուած քա­ղա­քի վրայ ար­ուած մի քա­նի ճա­կա­տագ­րա­կան կրա­կոց­նե­րին: Յե­տոյ այն ճաք տուեց: Թէ, թուր­քերն էլ նրան պատ­ժե­ցին: Բա­ցառ­ուած չէ` կաց­նով: Բայց հե­տաքր­քիր է, իսկ ի՞նչ եղաւ այն փո­ղը, որ ստա­ցել էր Օր­պա­նը:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles