ԵՐԱՆԳԱՊՆԱԿ՝  ՍԵՒ ԵՐԻԶՈՎ   

0 0
Read Time:3 Minute, 53 Second

Վեհանոյշ  Թեքեան

Յունիս 18,2022

Երեկուընէ ի վեր  սա հատորը ափերս կ՚այրէ։  «Ես եմ, ես կա՛մ» «Պատկերագիրքը ներառում է արցախեան 44-օրեայ պատերազմում նահատակուած քսանհինգ հերոս երիտասարդ արուեեստագէտների ստեղծագործութիւնների ընտրանին։  Նախաձեռնութիւն Համազգային Հայ Մշակութային ու Կրթական Միութեան։

Քսանհինգ են անոնք. ինքնավստահ՝ ժպտուն մտածկոտ վճիտ նայուածքով տղաք որ կեանքի անդաստանին մէջ իրենց օրերը կերտելու փոխարէն, հաւաքուեր են, Մահը զիրենք փոխադրեր է ալպոմի մը մէջ։

Փոքր քառակուսի պատուհաններու մէջ կը յայտնուին իրենց դէմքերը. ճակատագիրը քով քովի բերեր է զիրենք։

Ամէն մէկը իր էջին վրայ ցոյց կու տայ աւելի մեծ պատուհան մը։ Պատուհաններ են ուրկէ  լոյսը շողալով-շաղալով մտած պահուն յանկարծ մթնած է տարածքը։ Հազիւ կեանքին գոյները կ՚որոնէին քարացաւ աշխարհը, իրենց պայծառ  աչքերը բաց ու անթարթ մնացին։  Անկէ լոյսը պիտի կայտռեր ու շողշողար, թերեւս ալ մութը յորդէր ու գաղտնամուտ դռներ բանար։

Մեր արդէն «փոքրիկ ածու»-ին մէջ նորաբոյս տաղանդներ –  վրձինի ընձեռած կարելիութիւններով հմայուած էին, գոյնին իմաստ կուտային. Իրենց շրջապատին համ ու բոյր պիտի տային։ Անոնք  աճիւն ու փոշի պիտի չդառնայի՛ն։

Արթուր Ասրեան, Գոռ Աւագեան, Վահագն Աւանէսեան, Գոռ Աւետիքեան,, Գէորգ Արշակեան, Արթուր Բալասանեան, Անդրանիկ Գրիգորեան, Արմէն Գրիգորեան, Մօրիս Գրիգորեան, Արտակ Թովմասեան, Աժդահակ Կիրակոսեան, Ալիկ Հախվերտեան, Գոռ Յակոբեան, Խորէն Հաջաթեան, Արման Յարութիւնեան, Յարութիւն Ղազարեան, Յովհաննէս (Ճոն) Մազմանեան, Յակոբ ՄԵլիքսէթեան, Միսակ Մկրտչեան, Վիգէն Մուրատեան, Հայկ Նալպանտեան, Արամ Պողօսեան, Մուշեղ Վարդանեան, Էտգար Տօնականեան, Տարօն Ֆիլիպոսեան։

Իւրաքանչիւրը ընտանիքի մը հիւսկէնն էր,  ամէն օր ծուէն ծուէն, ժպիտ առ ժպիտ։ Պաղպաղակով, ապուրով, ճինկէոլ հացով։ Մայրը իր սիրոյն ոյժը առած՝ թեւեր կու տար զաւկին որ իր կապոյտ երազը երկնէ։ Ասպարէզ պիտի ընդգրկէին, կին ու զաւակ գրկէին։ Իրենց ձայնով հրճուանք բերէին։

Դեռ ոտնագնդակ պիտի խաղային, յորդ ջուրերու մէջ նաւարկէին, մինչեւ իսկ Պանճի ճամփինկ  ընէին։

Իրենց մայրը հանգիստ կը նիրհէր երբ զաւակը տունն էր։  Ուզէ- չուզէ այլեւս ճաքճքած է ծնողքին, իրենց սիրելիներուն սիրտը։ Իսկ եթէ մեծ-մայր, մեծհայր ունէի՜ն։

Հիմա ընդամէնը՝ անուն մը, ծննդեան թուական մը. կեանքէն հեռացումի իր վայրն ու պահը։ Ոմանց հոգեվարքը երկար տեւեց հաւանաբար.  անոնք արդէն արիւնլուայ զիրար կ՚ազատէին։  Հիմա  քով քովի են եւ ուղղակի կը նային մեզի՛։ Նախապէս Կեանքի՛ն կը նայէին։

Մշակոյթի սրտին թրթռում փոխանցող, գոյնին՝ մարմին, մարմնին հոգի տուող մատղաշ տղաք, որ հրուած էին առաջին շարքերուն պատերազմի,  հաւատացած թէ հայրենիք կը պաշտպանեն։  Երբ ըստ երեւոյթին մեծաւորնե՛րը հեռացած էին, զէնքերը անզօր, պաշտպանուելու վայրը սահմանափակ։

Հայրենի հողին ամէն մէկ թիզին մէջ հայու արիւն կայ, կամ հայու քրտինք։ Հայու մասունք կայ եւ երկիւղածութիւն։ Դուք, պետական այրեր, ռազմավարներ ու բանակի պատասխանատուներ, , հայրենիքի սրբութեան ու կեանքի որբութեան միջեւ գտնուող իմաստին հաշիւը  ըրի՞ք։

Հաշիւ տուէ՜ք այլեւս։ Ի՛նչ անցաւ-դարձաւ։ Քառասոունչորս օր ելեկտրական հոսանքի մէջ բռնուածի պէս կը ցնցուէինք ։ «Ահաւոր բան»եր կատարուեցան հայոց երկինքին տակ։  Խլեցին, խլեցին, նոյնիսկ որ չխլեցին, դո՛ւք դիւրութեամբ յանձնեցիք։ Երբ լուսավառ սակայն «տժգոյն» նկատուած Շուշին ալ ինկաւ, մութ ծրագիրը ամբողջացած էր։ Երկրի մարմինը փլատակ. հոգին վիրաւոր։

Եռաբլուրը կազմուեցաւ Շարայէն աւելի մեծ որկոր ունեցող, թշնամիին դէմ չպաշտպանուող պատասխանատուներու կողմէ։ Զիրար ծածկեցին,   քով քովի թխմուեցան, խճճեցին ու խճճուեցան, ամփոփուեցան, եւ մենք  անոր  սուր գագաթին վրայ զետեղուած հայ ռազմիկին աճիւնը տեսանք , կաթիլ մը ուռած արցունք։

Բայց բան մը կայ որ յարատեւօրէն պիտի շարժի այդտեղ. իր հօր նման կը ծածանի Եռագոյնը, անիկա կը պատմէ խունկին, հովին  կապոյտին ցողունին  ու ծառերուն, այցելուներուն ու թռչուններուն, կը պատմէ իր զաւկին մասին. որ միշտ նոյն տարիքին պիտի մնայ։

Եռագոյնը եւ հայ ռազմիկը իրար փաթթուած կ՚ապրին, զիրար կը պաշտպանեն։  Եռաբլուրի վրայ կայնած ամէ՛ն մէկ Եռագոյն իր ուրոյն պատմութիւնը ունի իր նահատակին մասին։

Այս հատորը կրակի պէս ինչպէ՞ս չայրէ։ Էջ-էջ իր գեղանկաներէն քանդակներէն ցոյց կու տայ կորուսեալ դրախտ մը։ Իրենցմէ խլու՛ած դրախտ մը ։  Հայելիի ջարդուած փշուրներով շրջափակուած նաւակ մը, որ հեռուները երթալու իրաւունք ունէր, պաստառ մը՝ որ անծանօթ հորիզոններ կրնար գծէր։ Նաւակատիք՝ որ յաջորդը պիտի չունենայ։ Սակայն ինչ որ տուին՝ արդէն անհուն կեանքի մը մասնիկն էր։ Էութիւն էր, որ թերեւս տարածք գտնէր, սօսի դառնար սօսափէր,  կաղնի դառնար ու պաշտպանէր մշակոյթը։ Մանաւանդ, մանաւանդ ի զուր չխլեր կեանքը անմեղներուն, սուգով չպատանքէր մնացող սիրելիներուն օրերը։

Այո՛, այդ փշրուած ապակիները թող ցաւցնեն՝ բարձր բարոյականէ զուրկ, քուլիսներու ետեւ մեր կորուստներու երեւելի եւ աներեւոյթ  ծրագիրը իրականացնող  ղեկավարներու խիղճը, կամ ինչ որ մնացեր է անկէ։ Եթէ պատերազմէ խուսափելու համար էր «Խաղաղութեան ընթացակարգը», ինչպէ՞ս կ՚ըլլայ որ մեծ պատերազմի կը պատրաստուի թշնամին, իսկ մենք տակաւին խաղաղութի՜ւն կ՚երազենք։

Ե՞րբ պիտի ըլլայ անհրաժեշտ հաշուետուութիւնը պատերազմի պարտութեան իսկակա՛ն պատճառներուն։ Պիտի ըլլա՞յ երբեւիցէ։ Ռազմագերիները կարծես ուրուականներ են, խոստացուած «մէկ-երկու» ամիսէն տասնըմէկ ամիս անցեր է։

Հայ ժողովուրդը սարսափած կը սպասէ յաջորդ գոյժին։

Վերջակէտն է հոս. յուշամատեան մը։

Յետ-մահու ցուցահանդէս։ Գոյներու շքահանդէս։

Սուրբ հաղորդութեան պէս դրած են սեղանին։ Ուղղուինք այնտեղ. կը դիտեն մեզի.

Աչքերնուն մէջ հոյլ մը երազ

Անոնք դեռ կեանքէն բան չհասկցած

Անցան գնացին դուշմանի տրոնին։

Անցան գնացին առանց հասկնալու թէ ինչո՛ւ։

 

Այս պաստառներուն վրայ՝ ներկը չի չորնար։

Մինչ հայոց մայրերը կ՚երգեն. « Դու լաց մի լինի, ես շա՜տ եմ լացել»։

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles